Các chuyên gia giáo dục lưu ý rằng việc lựa chọn môn học cần xuất phát từ năng lực thực tế, sở thích và khả năng thích ứng lâu dài của học sinh, thay vì chỉ chạy theo các xu hướng nhất thời.
Theo quy định của Chương trình GDPT 2018, học sinh bước vào lớp 10 phải hoàn thành 8 môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc bao gồm Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ 1, Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc phòng và an ninh, Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp, Giáo dục của địa phương và Lịch sử.
Bên cạnh đó, các em được quyền lựa chọn 4 môn học bổ sung trong tổng số 9 môn bao gồm Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ, Tin học, Âm nhạc và Mỹ thuật. Ngoài ra, mỗi học sinh còn phải quyết định lựa chọn các chuyên đề học tập khác nhau phù hợp với định hướng của bản thân.
Trường học ở TP.HCM tư vấn chọn môn học, hướng dẫn nhập học lớp 10 năm học 2026-2027. Ảnh: Giáo dục & Thời đại
Gắn kết sở thích và định hướng nghề nghiệp
Theo báo Lao động, tại TP.HCM, sau khi hoàn tất thủ tục nhập học vào lớp 10 công lập cho năm học 2026-2027, học sinh và phụ huynh bước vào giai đoạn quan trọng là lựa chọn tổ hợp môn học cho ba năm THPT. Từng có thời điểm nhiều người nghĩ đơn giản rằng chọn môn mình học tốt và yêu thích là đủ.
Tuy nhiên, em Nguyễn Minh Hà, một học sinh lớp 10 tại phường Bến Thành chia sẻ rằng sau khi được tư vấn, em nhận ra việc chọn tổ hợp môn còn liên quan mật thiết đến định hướng nghề nghiệp.
Nữ sinh này cho biết ban đầu em chỉ định chọn những môn bản thân thích, nhưng khi được thầy cô hỏi về ngành nghề muốn theo đuổi, em mới bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về các môn học và tổ hợp xét tuyển liên quan.
Tại Trường THPT Phước Long, Hiệu trưởng Vũ Thị Hồng Châu cho biết quy trình tư vấn lựa chọn tổ hợp môn được nhà trường thực hiện ngay trong lúc học sinh làm thủ tục nhập học. Cụ thể, sau khi xác nhận nhập học trên phần mềm tuyển sinh, học sinh được sắp xếp gặp giáo viên để khảo sát về sở thích, năng lực và định hướng. Nhà trường sẽ tiến hành xếp lớp theo tổ hợp học sinh chọn sau khi hoàn tất mọi đăng ký.
Bà Châu nhấn mạnh rằng các giáo viên không chỉ hỏi học sinh thích môn nào mà còn yêu cầu các em liệt kê những môn không thích, qua đó loại trừ dần để tìm ra những môn học thực sự phù hợp. Vị nữ hiệu trưởng cũng chỉ ra thực trạng nhiều em vẫn có xu hướng chọn tổ hợp dựa trên sở thích hiện tại mà chưa nghĩ đến công việc tương lai, điển hình như việc muốn theo ngành Y khoa nhưng lại định chọn tổ hợp thiên về xã hội.
Theo bà Châu, học sinh cần có thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng chứ không nên quyết định vội vàng trong một lần tư vấn. Phụ huynh cũng cần đồng hành tham gia các buổi tư vấn để thấu hiểu năng lực của con thay vì áp đặt mong muốn cá nhân. Để đảm bảo góc nhìn cân bằng, mỗi nhóm tư vấn của trường đều có sự góp mặt của cả giáo viên chuyên môn tự nhiên và giáo viên chuyên môn xã hội.
Việc lựa chọn tổ hợp môn lớp 10 cần gắn với sở thích, năng lực và định hướng nghề nghiệp của học sinh. Ảnh: Chân Phúc/Lao động
Chiến lược lựa chọn tổ hợp môn linh hoạt để thích nghi
Đứng ở góc độ chuyên gia hướng nghiệp, báo Giáo dục & Thời đại dẫn lời ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM nhận định việc lựa chọn tổ hợp môn lớp 10 chính là bước khởi đầu quan trọng của lộ trình nghề nghiệp. Ông khuyên các em học sinh không nên quyết định theo cảm tính hay vội vã chạy theo xu hướng.
Trước hết, học sinh cần tự đánh giá đúng năng lực cá nhân ở các môn học nền tảng, đồng thời cân nhắc sở thích để xác định lĩnh vực thực sự phù hợp nhằm duy trì động lực lâu dài. Việc cố gắng theo đuổi một ngành đang thu hút sự chú ý nhưng quá sức có thể tạo ra áp lực nặng nề, trong khi việc chỉ chọn theo sở thích mà bỏ qua nhu cầu của xã hội cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Sau bước nhận diện năng lực và sở thích, học sinh cần tìm hiểu sâu về nghề nghiệp thực tế, yêu cầu kiến thức, kỹ năng cũng như môi trường làm việc thay vì chỉ nhìn vào tên gọi hay mức thu nhập. Qua đó, các em sẽ xác định được những môn học nào cần được ưu tiên.
Ông Tuấn cũng cho rằng học sinh không bắt buộc phải dự đoán chính xác tuyệt đối nghề nào sẽ giữ vị trí hàng đầu trong những năm tới, mà cần nhận diện các lĩnh vực có tiềm năng phát triển và nhóm kỹ năng được thị trường coi trọng.
Chuyên gia khuyến nghị học sinh nên ưu tiên lựa chọn những tổ hợp môn có tính mở, tạo nền tảng vững chắc cho nhiều hướng học tập và phát triển khác nhau. Ở giai đoạn đầu cấp, học sinh tuyệt đối không nên tự giới hạn bản thân bằng một lựa chọn quá chật hẹp.
Cốt lõi của việc chọn tổ hợp môn không phải là cố gắng đi trước đón đầu thị trường lao động, mà là chủ động xây dựng năng lực vững vàng để thích ứng linh hoạt trước một thị trường luôn luôn biến đổi.
