Ngày 2/11, thời gian lấy ý kiến về dự thảo Thông tư quy định về tiếp nhận học sinh đầu cấp bậc phổ thông đã chính thức khép lại.
Dù phương án tuyển sinh lớp 10 cụ thể vẫn đang chờ quyết định từ Bộ GD&ĐT, thông tin dự kiến tổ chức kỳ thi với hai môn Toán và Ngữ văn (giảm một môn hoặc một bài thi so với hiện nay) đã tác động rõ rệt đến tâm lý và kế hoạch học tập của nhiều gia đình có con học lớp 9.
Duy trì dạy và học toàn diện tại các nhà trường
Thời điểm hiện tại, đa số trường THCS tại Hà Nội đã hoàn thành kiểm tra giữa học kỳ I và bước vào giai đoạn tiếp theo của năm học. Phía các nhà trường vẫn duy trì triển khai đầy đủ các môn học theo phân phối chương trình, bảo đảm khung thời gian năm học do Bộ GD&ĐT cùng Sở GD&ĐT Hà Nội ban hành mà không phụ thuộc vào những thông tin chưa chính thức về phương án tuyển sinh.
Báo Hà Nội mới dẫn lời bà Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Chương Dương (phường Hồng Hà) cho biết, nhà trường tổ chức dạy học đầy đủ các môn theo chương trình và không xem nhẹ bất kỳ môn học nào. Việc học tập toàn diện vừa đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông, vừa giúp học sinh củng cố kiến thức, phát triển năng lực và tạo nền tảng vững chắc cho bậc học tiếp theo.
Về phía phụ huynh và học sinh, nhiều gia đình vẫn xác định việc học đều các môn, nắm chắc kiến thức nền tảng ở cấp THCS là yêu cầu quan trọng. Khi kỳ thi lớp 10 đến gần, tận dụng hiệu quả thời gian trên lớp được xem là giải pháp giúp học sinh chủ động tiếp thu bài vở và hạn chế áp lực học thêm ngoài giờ.
Chị Nguyễn Mai Chi, phụ huynh ở phường Hoàng Liệt chia sẻ: “Thời gian năm học của học sinh lớp 9 không có nhiều, khối lượng bài vở lại lớn nên tôi động viên con chú ý nghe giảng, cố gắng hiểu bài và giải quyết bài tập ngay trên lớp; về nhà sẽ dành thời gian ôn tập những nội dung trọng tâm”.
Sự chủ động trong kế hoạch học tập cũng giúp học sinh thích ứng tốt hơn trước những thay đổi có thể xảy ra.
Em Phạm Ngọc Hải, học sinh lớp 9 ở phường Thanh Xuân cho biết, do yêu thích môn Tiếng Anh nên em luôn tập trung tối đa trong giờ học, không nói chuyện hay làm việc riêng để nắm chắc ngữ pháp, từ vựng ngay tại lớp. Thời gian ở nhà được em ưu tiên cho việc ôn tập các môn dự kiến thi vào lớp 10.
Thí sinh tham gia kỳ thi vào lớp 10 THPT năm 2026 tại Hà Nội. Ảnh: Lê Liên
Phụ huynh điều chỉnh lịch học thêm, trung tâm ngoại ngữ xoay xở
Trái với sự ổn định trong chương trình chính khóa tại trường, kế hoạch ôn luyện ngoài giờ ở mỗi gia đình đã có sự điều chỉnh khá rõ nét. Trước khả năng Tiếng Anh không còn là môn thi tuyển sinh lớp 10, một số phụ huynh đã quyết định tạm dừng các lớp học thêm, gia sư hoặc chương trình luyện đề môn học này để dồn thời gian cho Toán và Ngữ văn.
Anh Nguyễn Nam, phụ huynh ở phường Hà Đông chia sẻ: “Từ đầu tháng 11/2026, tôi đã cho con nghỉ lớp học thêm Tiếng Anh. Trước đó, mỗi tuần con học hai buổi, chủ yếu tập trung vào ngữ pháp và luyện đề. Trước thông tin có thể không thi môn Tiếng Anh, tôi cho con tạm dừng môn này để tập trung vào các môn còn lại”.
Theo anh Nam, Tiếng Anh vẫn rất quan trọng cho quá trình học tập lâu dài, nhưng trước mắt, mục tiêu của con là giành cơ hội trúng tuyển vào trường THPT công lập tốp đầu nên gia đình buộc phải tính toán lại thời gian và nguồn lực đầu tư.
Tương tự, chị Lê Thu Hương, phụ huynh ở phường Cửa Nam cho biết, trước đây mỗi tuần con chị học thêm năm buổi, gồm hai buổi Toán, hai buổi Tiếng Anh và một buổi Ngữ văn.
Hiện tại, gia đình tạm dừng hai buổi Tiếng Anh và tăng thêm một buổi Ngữ văn để con củng cố kiến thức, rèn kỹ năng làm bài. Sau khi hoàn thành kỳ thi lớp 10, gia đình dự kiến cho con quay lại học Tiếng Anh để chuẩn bị cho mục tiêu thi IELTS.
Không chỉ phụ huynh, các trung tâm ngoại ngữ cũng cảm nhận rõ tác động từ phương án tuyển sinh dự kiến.
Năm nay, số lượng học sinh lớp 9 tăng cao kéo theo nhu cầu ôn luyện Tiếng Anh vào lớp 10 rất lớn, khiến nhiều trung tâm phải dồn nguồn lực cho nhóm học sinh cuối cấp, thậm chí thu hẹp các lớp dành cho khối THPT. Tuy nhiên, trước khả năng môn học này không có trong kỳ thi lớp 10, một số cơ sở bắt đầu tính toán mở lại các lớp cho những khối học khác.
Cô Minh Hằng, chủ một trung tâm Tiếng Anh cho biết: “Sau khi học sinh lớp 9 hoàn thành kiểm tra học kỳ I và có phương án tuyển sinh chính thức của Hà Nội, nếu chốt thi hai môn thì số lượng học sinh cấp học này học thêm Tiếng Anh sẽ giảm đáng kể. Vì thế, trung tâm dự kiến mở lại các lớp dành cho học sinh THPT ôn thi tốt nghiệp ngay từ tháng 12/2026”.
Trước thông tin dự kiến chỉ thi hai môn Toán và Ngữ văn vào lớp 10, các nhà trường và học sinh vẫn duy trì nhịp học tập toàn diện ở chương trình chính khóa, trong khi nhiều phụ huynh đã chủ động điều chỉnh lịch học thêm để tập trung cho hai môn trọng tâm. Ảnh minh họa: Lê Liên
Giảm môn thi để giảm áp lực, hướng tới phổ cập giáo dục THPT
Hiện nay, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 được Bộ GD&ĐT giao cho các địa phương tổ chức với hai môn Toán, Ngữ văn và một môn thi hoặc bài thi thứ ba. Trong hai năm qua, đa số địa phương chọn Ngoại ngữ làm môn thi thứ ba, với quy định môn này phải thay đổi sau 3 năm tổ chức để tránh tình trạng học lệch. Việc dự thảo Thông tư mới đề xuất chỉ thi hai môn Toán và Ngữ văn là bước điều chỉnh có cơ sở từ thực tiễn.
Tước đó, trao đổi trên báo Tiền phong, ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD&ĐT) cho biết, dự thảo Thông tư là sự kế thừa và cụ thể hóa một số điểm mới trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 71 đối với giáo dục phổ thông. Tính kế thừa thể hiện ở việc bảo đảm quyền được học của trẻ trong độ tuổi, đồng thời cụ thể hóa các nguyên tắc chung khi triển khai giáo dục bắt buộc đối với cấp tiểu học, THCS và hướng đến phổ cập giáo dục THPT.
Theo ông Tài, tên gọi của Thông tư là “tiếp nhận học sinh đầu cấp” đã thể hiện tinh thần sẵn sàng, bảo đảm các điều kiện để đón nhận học sinh trong độ tuổi và giảm những áp lực không cần thiết từ các kỳ thi.
Thực hiện tinh thần Nghị quyết 71, trong năm học vừa qua, tỷ lệ học sinh sau lớp 9 được vào học lớp 10 đã tăng từ 75% lên trên 80%, thậm chí có địa phương đạt từ 95% đến 97%.
Ông Thái Văn Tài nhận định: “Để thực hiện mục tiêu phổ cập giáo dục THPT theo tinh thần Nghị quyết 71 trong thời gian tới, số học sinh hoàn thành lớp 9 được vào học lớp 10 sẽ tăng lên, cơ bản được thực hiện tại các địa phương. Và tỷ lệ học sinh tham gia kỳ thi tuyển sinh để được vào lớp 10 sẽ còn rất ít. Nhiều địa phương có thể thực hiện phương thức xét tuyển học bạ mà không cần thi tuyển”.
Lý giải cụ thể hơn về việc giảm số lượng môn thi, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông cho biết đề xuất này xuất phát từ ba yêu cầu cốt lõi. Đầu tiên, qua đánh giá và rà soát của Bộ GD&ĐT, số lượng học sinh phải tham gia thi tuyển vào lớp 10 sẽ giảm xuống và xu hướng tới đây nhiều địa phương sẽ không tổ chức thi tuyển.
Thứ hai, việc điều chỉnh này nhằm thực hiện tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là không dùng các kỳ thi để gạt bỏ cơ hội học tập, đồng thời bảo đảm quyền được học tập và giảm tối đa áp lực thi cử, đặc biệt là kỳ thi vào lớp 10.
Thứ ba là yêu cầu thực hiện giáo dục toàn diện. Nếu sử dụng kỹ thuật tổ chức kỳ thi để quy định môn thi, vô hình trung sẽ định hướng học sinh học lệch theo môn thi, từ đó ảnh hưởng đến việc lựa chọn nghề nghiệp.
Theo đại diện Bộ GD&ĐT, giảm môn thi sẽ giúp học sinh không xem kỳ thi là mục tiêu cuối cùng mà coi quá trình học tập là cơ hội phát hiện năng lực bản thân, còn kỳ thi chỉ áp dụng trong một số tình huống bắt buộc nhằm tuyển sinh đúng đối tượng.
“Việc giảm xuống còn hai môn thi nhằm giảm áp lực thi cử, hướng đến giáo dục toàn diện, không dùng kỳ thi để gây áp lực cho học sinh và tránh vô tình định hướng các em lựa chọn ngành nghề theo môn thi”, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông nhấn mạnh.
