Cảnh báo căn bệnh phổi có tiên lượng sống đáng lo ngại hơn ung thư: Nguyên nhân có thể từ lông chim, chó mèo?

Bệnh phổi kẽ nguy hiểm, dễ bị phát hiện muộn

Chia sẻ ngoài lề tại Hội thảo khoa học "Từ khuyến cáo đến thực hành lâm sàng trong quản lý xơ hoá phổi tiến triển - góc nhìn từ Thái Lan đến Việt Nam" ngày 26/9, TTND.GS.TS.BS Đồng Khắc Hưng, Phó Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho biết, bệnh phổi kẽ trước đây thường được coi là bệnh hiếm gặp. Tuy nhiên, hiện nay, căn bệnh này ngày càng được quan tâm.

Tại Việt Nam, chưa có nghiên cứu dịch tễ đầy đủ về tỷ lệ mắc bệnh phổi kẽ. Tuy nhiên, các nghiên cứu quốc tế ghi nhận tỷ lệ mắc khoảng 7-15 người trên 1.000 dân tại một số quốc gia.

Đáng lo ngại, một số thể bệnh như xơ phổi kẽ vô căn và xơ phổi kẽ tiến triển có tiên lượng rất xấu, thời gian sống thêm có thể ngắn hơn một số bệnh ung thư.

“Có những thể bệnh phổi kẽ có tiên lượng rất xấu, thời gian sống thêm thậm chí còn ngắn hơn ung thư phổi”, GS.TS.BS Đồng Khắc Hưng cho biết.

Theo chuyên gia, bệnh phổi kẽ khó chẩn đoán, trong khi điều trị còn nhiều hạn chế. Thuốc chống xơ hóa như Nintedanib có thể làm chậm tiến triển bệnh nhưng không chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên hiện thuốc chưa được bảo hiểm y tế chi trả, khiến nhiều người bệnh gặp khó khăn khi tiếp cận điều trị.

Nấm mốc, lông chim, bụi nghề nghiệp có thể gây bệnh

TS.BS Nguyễn Thị Bích Ngọc, Giám đốc Trung tâm Điều trị bệnh phổi hiếm và các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp, Bệnh viện Phổi Trung ương cho biết, viêm phổi tăng cảm là một thể bệnh phổi kẽ liên quan đến phản ứng của cơ thể với các dị nguyên trong môi trường.

Tại Việt Nam, những yếu tố như nuôi chim, gà, vịt và tình trạng nhà cửa ẩm mốc khá phổ biến, có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc với tác nhân gây bệnh.

Trong môi trường lao động, người làm việc tại các ngành giày da, may mặc, chế biến nông sản, kho lạnh bảo quản thực phẩm hoặc trang trại chăn nuôi có thể thường xuyên tiếp xúc với bụi hữu cơ, nấm mốc và các dị nguyên.

Ngay trong gia đình, phân chim, lông chim, khói bụi từ hoạt động nấu nướng, nhà cửa ẩm thấp cũng là những yếu tố cần lưu ý. Lông chó, mèo có thể liên quan nhưng mức độ ít hơn so với lông chim, gia cầm.

Theo bác sĩ Ngọc, điểm đặc biệt của viêm phổi tăng cảm là nếu xác định được căn nguyên và loại bỏ tác nhân gây bệnh, người bệnh có cơ hội cải thiện đáng kể.

Ngược lại, nếu không phát hiện và loại bỏ được nguồn tiếp xúc, bệnh có thể tiến triển thành xơ phổi. Khi đã chuyển sang thể xơ hóa, thời gian sống thêm trung bình có thể chỉ khoảng 3-5 năm.

"Bệnh phổi kẽ thường có biểu hiện ban đầu không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với những bệnh lý hô hấp khác. Những triệu chứng đáng chú ý gồm ho khan kéo dài, khó thở khi gắng sức. Riêng với viêm phổi tăng cảm, người bệnh có thể xuất hiện ho khan, tức ngực, gai rét, đau đầu, đau cơ và mệt mỏi sau khoảng 4-8 giờ tiếp xúc với dị nguyên. Một dấu hiệu cần lưu ý là triệu chứng có thể giảm khi người bệnh rời khỏi môi trường làm việc vào ngày nghỉ, sau đó tái xuất hiện khi quay lại nơi làm việc", vị bác sĩ cho biết.

Bác sĩ Ngọc khuyến cáo, người thường xuyên tiếp xúc với bụi, hóa chất, nấm mốc hoặc vật nuôi nếu bị ho kéo dài bất thường, không khỏi sau nhiều tuần, cần đi khám chuyên khoa hô hấp.

Đáng chú ý, chụp X-quang thông thường có thể bỏ sót tổn thương phổi kẽ ở giai đoạn sớm. Theo bác sĩ Ngọc, chụp cắt lớp vi tính lát mỏng, độ phân giải cao có vai trò quan trọng trong phát hiện và đánh giá tổn thương. Việc chỉ định chụp CT cần căn cứ vào triệu chứng, yếu tố nguy cơ và đánh giá của bác sĩ.

Chủ động phòng bệnh từ môi trường sống

Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh, GS.TS.BS Đồng Khắc Hưng khuyến cáo cần duy trì môi trường sống và làm việc thông thoáng, hạn chế ẩm mốc, giảm tiếp xúc với bụi hữu cơ và các dị nguyên.

Với người lao động tại các cơ sở khai thác đá, gia công đá granite hoặc môi trường nhiều bụi, cần được trang bị phương tiện bảo hộ phù hợp, trong đó có khẩu trang đạt tiêu chuẩn như N95 khi cần thiết.

TS.BS Nguyễn Thị Bích Ngọc nhấn mạnh, doanh nghiệp cần bảo đảm điều kiện làm việc an toàn, thông khí tốt, trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ và tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động.

Theo các chuyên gia, khi bệnh tiến triển nặng, tổn thương phổi có thể dẫn đến suy hô hấp. Lúc này, khả năng đưa oxy từ không khí vào máu suy giảm, khiến các cơ quan không được cung cấp đủ oxy để duy trì hoạt động bình thường, đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.

Vì vậy, nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ, chú ý những dấu hiệu hô hấp bất thường và chủ động thăm khám chuyên khoa là những giải pháp quan trọng giúp phát hiện bệnh phổi kẽ trước khi tổn thương tiến triển nặng.