Tạo môi trường để dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, đáp ứng yêu cầu của đất nước trong giai đoạn mới
Chiều 29/10, tại Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có phát biểu giải trình làm rõ những vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự phiên họp; Ảnh: quochoi.vn
Thay mặt cơ quan soạn thảo, Bộ trưởng trân trọng cảm ơn những ý kiến đóng góp xác đáng, khoa học, sát thực tiễn của đại biểu Quốc hội; đồng thời khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra để tiếp thu tối đa, giải trình thấu đáo các ý kiến, hoàn thiện dự án luật.
Theo Bộ trưởng, mục tiêu đặt ra là để Luật sau khi được ban hành sớm đi vào cuộc sống, thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển theo đúng tinh thần các nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh định hướng thay đổi cách thức hỗ trợ doanh nghiệp. Theo đó, tinh thần là không tập trung hỗ trợ doanh nghiệp tràn lan mà chuyển sang phương thức tạo môi trường để dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, đáp ứng yêu cầu của đất nước trong giai đoạn mới.
Một trong những nội dung được đại biểu Quốc hội quan tâm là tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dự thảo Luật quy định tiêu chí về lao động bình quân là 300 người, đồng thời sử dụng tiêu chí về tổng nguồn vốn hoặc doanh thu để xác định quy mô doanh nghiệp.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại phiên họp; Ảnh: Đức Thanh
Cụ thể, mức tối đa được nêu trong dự thảo là 300 lao động bình quân, tổng nguồn vốn 150 tỷ đồng hoặc doanh thu 400 tỷ đồng. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, việc xây dựng các ngưỡng này dựa trên thực tiễn áp dụng tại Việt Nam, sự thay đổi về quy mô nền kinh tế và kinh nghiệm quốc tế.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thông tin, theo quy định của Luật cũ, mức bình quân lao động là 200 người, tổng nguồn vốn là 100 tỷ đồng và tổng doanh thu là 300 tỷ đồng. Trong quá trình triển khai từ khi ban hành nghị định về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cách đây 25 năm, tiêu chí doanh thu bình quân của năm liền kề vẫn được áp dụng và kế thừa.
Với mức đề xuất lần này, Bộ trưởng cho biết, các ngưỡng về nguồn vốn và doanh thu được tính toán trên cơ sở tốc độ tăng trưởng GDP và chỉ số lạm phát từ năm 2017 đến nay. Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, quy mô tiêu chí mới cơ bản phù hợp với thực tiễn phát triển của doanh nghiệp.
Tiêu chí này cũng phù hợp với thông lệ quốc tế. Trong quá trình xây dựng dự thảo, cơ quan soạn thảo cũng phối hợp với các tổ chức liên quan, tham khảo kinh nghiệm quốc tế do Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) thuộc Nhóm Ngân hàng Thế giới cung cấp, đồng thời trao đổi với đại diện Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và một số quốc gia như Thái Lan, Nhật Bản, Trung Quốc.
Giảm thời gian và chi phí tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
Về đề xuất phân chia tiêu chí theo ngành nghề, Bộ trưởng cho biết, các ngưỡng trong dự thảo Luật là mức tối đa; dự thảo đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể để phù hợp với từng lĩnh vực như công nghiệp, nông nghiệp, thương mại và dịch vụ...
Đối với chính sách hỗ trợ, dự thảo được thiết kế với 11 chính sách hỗ trợ chung và 4 chính sách hỗ trợ có trọng tâm. Liên quan đến chính sách hỗ trợ thuế trong 3 năm được nhiều đại biểu quan tâm, Bộ trưởng thông tin, dự thảo thiết kế thời gian hỗ trợ tính từ khi doanh nghiệp có giấy phép hoạt động, kế thừa quy định tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội ban hành năm 2025.
Theo Bộ trưởng, giai đoạn khởi đầu thường đặt doanh nghiệp trước nhiều khó khăn, vì vậy cần có thời gian để doanh nghiệp thích ứng, tồn tại và phát triển.
Theo Nghị quyết số 68-NQ/TW, đến năm 2030, cả nước phấn đấu có 2 triệu doanh nghiệp và đến năm 2045 có 3 triệu doanh nghiệp. Do đó, cần khuyến khích các hộ kinh doanh phát triển lên doanh nghiệp cũng như thành lập các doanh nghiệp mới.
Bên cạnh số lượng, Bộ trưởng nhấn mạnh quy mô doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng đối với tốc độ và chất lượng tăng trưởng. Bộ trưởng dẫn kinh nghiệm của Nhật Bản trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ nhất. Theo đó, từ năm 1955 đến năm 1972, Nhật Bản tăng trưởng trên 10%; trong đó, đóng góp của nhân tố tổng hợp đến 58%. Trong số này, chuyển dịch lao động chỉ 8%, công nghệ chiếm khoảng hơn 30%, còn lại là quy mô doanh nghiệp chiếm khoảng 20%. “Quy mô doanh nghiệp vô cùng quan trọng, thúc đẩy sự phát triển”, Bộ trưởng khẳng định.
Đối với chính sách tiếp cận mặt bằng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật tiếp tục kế thừa và mở rộng chính sách đã triển khai theo Nghị quyết số 198/2025/QH15. Theo đó, ngoài các cơ chế hỗ trợ trước đây đối với đất tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp, dự thảo cho phép UBND cấp tỉnh báo cáo HĐND cùng cấp để đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Theo Bộ trưởng, đây là bước tiếp nối hiệu quả của chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết số 198/2025/QH15, đồng thời tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận mặt bằng có hạ tầng phù hợp.
Theo thống kê được Bộ trưởng dẫn ra, từ khi Nghị quyết 198 có hiệu lực, đã có 110 khu công nghiệp dành đất có đầy đủ hạ tầng để thu hút doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Cùng với mặt bằng sản xuất, hỗ trợ về mua sắm công được Bộ trưởng nhấn mạnh là chính sách đã thành công trong dẫn dắt, tạo điều kiện về thị trường và đầu ra cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Dự thảo quy định dành tối thiểu 20% kinh phí mua sắm công cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và ưu tiên các gói thầu mua sắm từ 20 tỷ đồng trở xuống.
Dẫn chứng về tính hiệu quả của chính sách, Bộ trưởng cho hay trong gần một năm triển khai Nghị quyết, đã có gần 226.000 gói thầu dưới 20 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, với khoảng hơn 12.000 doanh nghiệp tham gia; số vốn doanh nghiệp tiếp nhận khoảng 126.000 tỷ đồng.
Về chi phí tuân thủ, Bộ trưởng cho biết từ đầu nhiệm kỳ đến nay, Chính phủ đã cố gắng triển khai quyết liệt việc cắt giảm thủ tục hành chính, giảm thời gian tuân thủ 53% và giảm chi phí 54%.
Trong thiết kế dự thảo Luật, cơ quan soạn thảo rất quan tâm để giảm thời gian và chi phí tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; khuyến khích đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng cơ sở dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để doanh nghiệp giảm chi phí.
Tháo gỡ khó khăn đối với doanh nghiệp đã không hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế
Trước ý kiến doanh nghiệp gia nhập thị trường đã khó nhưng rút lui khỏi thị trường còn khó hơn, Bộ trưởng bày tỏ đồng tình cao với ý kiến này, đồng thời làm rõ những khó khăn đối với doanh nghiệp đã không hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế.
Theo Bộ trưởng, một số vướng mắc cần được nghiên cứu để đề xuất chính sách riêng, trong đó có trường hợp doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhiều năm nhưng khoản thuế và tiền phạt chậm nộp vẫn tích lũy. Những nội dung thuộc thẩm quyền Quốc hội sẽ được báo cáo Quốc hội; các thủ tục thuộc thẩm quyền Chính phủ sẽ được nghiên cứu, xử lý theo quy định.
Trên cơ sở đề xuất của Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa sau cuộc gặp giữa Lãnh đạo Đảng, Nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp ngày 12/10, cơ quan đăng ký doanh nghiệp đã được chỉ đạo ngay việc tạo thuận lợi hơn cho thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động doanh nghiệp.
Theo đó, đối với doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính, thủ tục giải thể hoặc đóng cửa doanh nghiệp được triển khai chỉ trong vòng 12 giờ đồng hồ, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, việc triển khai đang được thực hiện tích cực.
