Công nghệ thông tin, AI và ngoại ngữ trở thành tiêu chuẩn năng lực
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) ban hành Thông tư số 90/2026/TT-BGDĐT ngày 22/10/2026, quy định tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương đối với nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học. Văn bản hướng tới chuẩn hóa đội ngũ trợ giảng, nghiên cứu viên và nhân sự hỗ trợ giảng dạy, đồng thời tạo cơ sở để các trường bố trí, sử dụng và phát triển nhân lực phù hợp với yêu cầu đào tạo, nghiên cứu khoa học.
Thông tư quy định cụ thể tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và nhiệm vụ đối với ba nhóm nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học, gồm trợ giảng, nghiên cứu viên và nhân sự hỗ trợ giảng dạy.
Việc xác định cụ thể tiêu chuẩn và nhiệm vụ theo từng vị trí việc làm giúp các cơ sở giáo dục đại học có căn cứ rõ ràng hơn trong phân công, bố trí nhân sự. Qua đó, các trường có thể hạn chế tình trạng giao nhiệm vụ không phù hợp với năng lực chuyên môn, đồng thời nâng cao tính chuyên nghiệp trong tổ chức hoạt động đào tạo và nghiên cứu.
Đáng chú ý, Thông tư đưa yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) và sử dụng ngoại ngữ vào tiêu chuẩn năng lực của cả ba nhóm nhân sự. Quy định này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực số, khả năng tiếp cận tri thức và làm chủ công nghệ mới đối với đội ngũ hỗ trợ giáo dục đại học.
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng tác động sâu rộng đến hoạt động giảng dạy và nghiên cứu, việc bổ sung các tiêu chuẩn năng lực này cũng tạo cơ sở để các cơ sở giáo dục đại học xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nhân sự, đáp ứng yêu cầu chuyên môn và xu hướng phát triển của giáo dục đại học.
Việc quy định nhiệm vụ theo từng vị trí việc làm tạo cơ sở để các cơ sở giáo dục đại học xác định rõ yêu cầu đối với từng nhóm nhân sự. Ảnh: MOET
Thời gian làm việc 40 giờ/tuần, linh hoạt theo yêu cầu chuyên môn
Theo Thông tư, nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học làm việc theo chế độ 40 giờ mỗi tuần. Thời gian làm việc được bố trí linh hoạt theo yêu cầu nhiệm vụ chuyên môn. Việc nghỉ phép thực hiện theo quy định của pháp luật, đồng thời được sắp xếp phù hợp với kế hoạch của cơ sở giáo dục đại học, bảo đảm không ảnh hưởng đến nhiệm vụ được giao.
Căn cứ đặc thù ngành đào tạo, lĩnh vực nghiên cứu và điều kiện tổ chức thực hiện, người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học quyết định việc phân bổ thời gian làm việc cụ thể. Tổng số giờ làm thêm không vượt quá giới hạn theo quy định của pháp luật về lao động; tiền lương làm thêm giờ được thanh toán theo quy định hiện hành.
Quy định này vừa xác lập khung thời gian làm việc chung, vừa tạo điều kiện để các trường chủ động bố trí nhân lực phù hợp với đặc thù hoạt động. Đối với những vị trí gắn với thực hành, thí nghiệm hoặc nghiên cứu khoa học, việc sắp xếp thời gian cần đáp ứng yêu cầu chuyên môn, đồng thời tuân thủ các giới hạn về thời giờ làm thêm và chế độ trả lương nhằm bảo đảm quyền lợi của người lao động.
Bảo đảm quyền lợi nhân sự trong giai đoạn chuyển tiếpThông tư quy định cơ sở pháp lý để quản lý nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học theo vị trí việc làm, đồng thời phân biệt cơ chế áp dụng đối với viên chức và người lao động.
Đối với các cơ sở giáo dục đại học tư thục, việc tuyển dụng, trả lương theo công việc, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác (nếu có) được thực hiện theo quy chế của cơ sở, bảo đảm công khai, minh bạch và tuân thủ quy định pháp luật.
Thông tư quy định nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học làm việc theo chế độ 40 giờ mỗi tuần. Ảnh: MOET
Đối với những người đã được bổ nhiệm chức danh trợ giảng trước ngày 1/1/2026, Thông tư quy định việc bảo lưu các chế độ phụ cấp đang áp dụng đến hết ngày 31/12/2026. Các cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm rà soát, xếp lại bậc lương và chế độ phụ cấp phù hợp với vị trí việc làm theo quy định.
Bên cạnh đó, nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học đã được tuyển dụng hoặc ký hợp đồng trước ngày Thông tư có hiệu lực nhưng chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện mới vẫn được tiếp tục bố trí làm việc. Việc đào tạo, bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm được thực hiện theo quy định pháp luật và quy chế tổ chức, hoạt động của cơ sở giáo dục đại học.
Các quy định chuyển tiếp nhằm tạo điều kiện để các trường từng bước triển khai tiêu chuẩn mới, hạn chế xáo trộn nhân sự do chưa đáp ứng ngay các yêu cầu. Đồng thời, việc rà soát, sắp xếp vị trí việc làm, bậc lương và phụ cấp là cơ sở để các cơ sở giáo dục đại học xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng nhân lực phù hợp với yêu cầu phát triển trong thời gian tới.
