Vì sao nên giữ kỳ thi tốt nghiệp THPT?
Mới đây, Bộ GD&ĐT đã chia sẻ thông tin về việc cần tiếp tục duy trì quy định về kỳ thi tốt nghiệp THPT, đồng thời viện dẫn các văn bản pháp luật liên quan và cho rằng, việc duy trì kỳ thi tốt nghiệp THPT là phù hợp chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thông tin từ Dân Trí.
Theo đơn vị này, giai đoạn từ năm 2015, đặc biệt từ năm 2020 đến nay, kỳ thi tốt nghiệp THPT đã phát huy những ưu điểm quan trọng, trong đó đảm bảo công bằng cho thí sinh mọi vùng miền; giảm số lần dự thi; tiết kiệm chi phí và cung cấp nguồn dữ liệu xét tuyển đại học.
“Vừa qua, có nhiều câu hỏi đặt ra về việc có cần thiết tồn tại một kỳ thi chuẩn hoá quốc gia đã được đặt ra và câu trả lời từ phần lớn các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục, giáo viên… đều khẳng định cần thiết”, theo Bộ GD&ĐT.
Ảnh minh họa: MOET
Do đó Bộ GD&ĐT cho rằng, nên giữ kỳ thi tốt nghiệp THPT bởi một số lý do sau:
Thứ nhất, đối với một bộ phận không nhỏ học sinh và giáo viên, nếu không thi sẽ không học và không dạy.
Thứ hai, không có những kỳ thi được tổ chức nghiêm túc và đánh giá trên diện rộng, đặc biệt là trên bình diện quốc gia, những nhà quản lý giáo dục không có được những thông tin tin cậy về thực trạng của giáo dục phổ thông trên cả nước và tại từng địa phương.
Thứ ba, không nên đặt ra “năm nào cũng hơn 99% đỗ tốt nghiệp” để thắc mắc thi làm gì. Bởi lẽ, một dây chuyền sản xuất dù có 99% sản phẩm đạt chuẩn cũng không ai bỏ đi khâu kiểm tra sản phẩm đầu ra.
Ngay cả việc phát hiện ra những bất thường trong kết quả thi ở một số địa phương cũng được Bộ GD&ĐT nhìn nhận: Đấy là kết quả của quá trình phân tích dữ liệu của kỳ thi và sự công khai, minh bạch các dữ liệu đó - điều mà rất ít kỳ thi hiện nay có thể làm được.
Không còn là kỳ thi "hai trong một" theo mô hình cũ
Bộ GD&ĐT nhấn mạnh, từ năm 2020, kỳ thi tốt nghiệp THPT không còn là kỳ thi “hai trong một” như giai đoạn 2015-2019. Hiện, chức năng chính của kỳ thi là xét công nhận tốt nghiệp và đánh giá mức độ đạt chuẩn của học sinh phổ thông. Kết quả kỳ thi đồng thời tạo nguồn dữ liệu chung để đánh giá chất lượng giáo dục trên phạm vi toàn quốc.
Đối với tuyển sinh đại học, quyền quyết định hoàn toàn thuộc các cơ sở đào tạo. Các trường được tự chủ lựa chọn phương thức tuyển sinh, chỉ tiêu, tổ hợp xét tuyển, tiêu chí và điểm chuẩn; đồng thời sử dụng Hệ thống tuyển sinh chung của Bộ GD&ĐT để xử lý dữ liệu, đối sánh kết quả và xác nhận nguyện vọng.
Học sinh thi tốt nghiệp THPT 2026 tại Hà Nội. Ảnh: VTV Times
Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, năm 2025 có 50,32% thí sinh nhập học chủ yếu bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT, trong khi 29,24% được tuyển chủ yếu bằng kết quả học tập THPT. Điều này cho thấy điểm thi tốt nghiệp là nguồn dữ liệu được sử dụng nhiều nhất, nhưng không phải nguồn tuyển bắt buộc.
Việc nhiều trường đại học có mức cạnh tranh cao vẫn tiếp tục sử dụng kết quả kỳ thi là minh chứng cho độ tin cậy và khả năng phân loại của kỳ thi, trong khi các trường vẫn có thể tổ chức kỳ thi riêng hoặc áp dụng các phương thức khác theo quyền tự chủ.
Hạn chế mức thấp nhất sự can thiệp của con người vào kỳ thi
Theo Bộ GD&ĐT, một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia trong giai đoạn mới sẽ ứng dụng những công nghệ và quy trình tiên tiến nhất để hạn chế tới mức thấp nhất sự can thiệp của con người. Kỳ thi cũng sẽ được tính toán để có thể chia nhiều đợt trong năm, thậm chí tổ chức theo các môn thi riêng và một số bài thi tổng hợp.
Bộ GD&ĐT đang tiếp tục hoàn thiện thể chế về tự chủ tuyển sinh gắn với trách nhiệm giải trình, ban hành chuẩn tối thiểu cho kỳ thi độc lập, quy đổi tương đương, công bố phổ điểm, bảo mật, lưu trữ dữ liệu và giải quyết khiếu nại.
Hiện đại hóa khảo thí, xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, phân tích độ khó, độ phân biệt và độ tin cậy, thí điểm thi trên máy tính theo lộ trình phù hợp, không chuyển đổi đồng loạt khi điều kiện vùng miền chưa đồng đều.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ phát hiện phổ điểm, kết quả chấm, quy đổi, điểm chuẩn và hành vi đăng ký bất thường. Tăng phân tách nhiệm vụ, kiểm tra chéo, luân chuyển vị trí nhạy cảm, camera và lưu vết điện tử, áp dụng chế tài đủ sức răn đe đối với hành vi cố ý can thiệp.
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn đang chỉ đạo rà soát, đánh giá toàn diện việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT trong giai đoạn vừa qua, trên cơ sở đó tiếp tục hoàn thiện để hướng tới một kỳ thi an toàn, chất lượng, hiệu quả, theo Tuổi trẻ.
