Theo số liệu từ Bộ Giáo dục nước này, trong giai đoạn 2021-2025, các trường đại học trên cả nước đã hủy bỏ hoặc tạm dừng tuyển sinh 12.200 chương trình đào tạo bậc cử nhân, đồng thời mở mới 10.200 chương trình khác. Điều này đồng nghĩa với việc hơn 30% danh mục ngành học đã được điều chỉnh chỉ trong vòng 5 năm, Dân trí dẫn thông tin từ tờ bangkokpost cho hay.
Động thái thanh lọc hàng nghìn ngành học được cho là lỗi thời diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang tăng tốc trên đường đua công nghệ, đồng thời nỗ lực giải bài toán việc làm cho hàng triệu sinh viên mới ra trường.
Những chuyên ngành bị cắt giảm chủ yếu thuộc nhóm nghệ thuật, khoa học xã hội và nhân văn, ngoại ngữ, quản trị do dư thừa nhân lực hoặc không còn bắt kịp nhu cầu tuyển dụng trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI).
Sinh viên Đại học Nhân dân Trung Quốc trong lễ tốt nghiệp năm 2025. Ảnh: Tân Hoa Xã
Ở chiều ngược lại, các chương trình mới được mở ra bám sát định hướng kinh tế của Bắc Kinh. Điển hình như việc 9 trường đại học đã đồng loạt mở ngành "trí tuệ hiện thân" (embodied intelligence) để phục vụ chiến lược đưa AI thế hệ mới ứng dụng sâu rộng vào nền kinh tế thực tiễn.
Áp lực chuyển đổi ngày càng trở nên cấp thiết khi lượng sinh viên tốt nghiệp liên tục lập đỉnh, còn tấm bằng đại học không còn là bảo chứng chắc chắn cho một công việc ổn định như trước.
Sự đào thải khắc nghiệt này được minh chứng rõ nét tại Đại học Khoa học và Công nghệ Thượng Hải khi trường quyết định dừng tuyển sinh ngành thiết kế sản phẩm.
Theo chia sẻ của cựu sinh viên, triển vọng nghề nghiệp của ngành đã sụt giảm nghiêm trọng do AI hiện có thể dễ dàng đảm nhiệm các khâu như dựng mô hình và kết xuất hình ảnh.
Tương tự, tại Đại học Truyền thông Trung Quốc (CUC), chuyên ngành quay phim truyền thống đã phải sáp nhập với sản xuất điện ảnh - truyền hình, bởi sự trỗi dậy của xu hướng livestream và video ngắn đã thay đổi hoàn toàn yêu cầu của nghề, khiến việc làm mới giáo trình trở thành xu thế tất yếu.
Dù vậy, đánh giá về làn sóng tái cơ cấu này, ông Chu Zhaohui, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Khoa học Giáo dục Quốc gia Trung Quốc, nhận định việc liên tục đóng - mở các ngành học thực chất chỉ là giải pháp mang tính ngắn hạn.
AI đang làm thay đổi cơ cấu việc làm tại Trung Quốc. Ảnh: SCMP
Chuyên gia này chỉ ra rằng không ít ngành vừa bị xóa sổ lại chính là sản phẩm của đợt cải tổ ngay trước đó, tức là chúng chưa hề có đủ thời gian để chứng minh hiệu quả đào tạo.
Do đó, thay vì liên tục xáo trộn danh mục ngành, ông Chu đề xuất các trường nên xây dựng một mô hình đào tạo linh hoạt hơn. Hệ thống này cần trao quyền cho sinh viên tự do lựa chọn môn học chéo dựa trên sở thích, năng lực và định hướng cá nhân.
Cách tiếp cận chú trọng tính cá nhân hóa này sẽ giúp người học tự xây dựng được bộ hồ sơ năng lực mang dấu ấn riêng, đáp ứng tốt hơn sự biến thiên khôn lường của thị trường lao động.
Giữa bối cảnh thị trường việc làm thay đổi nhanh chóng, tư duy của người dân Trung Quốc cũng đang dần xoay chuyển khi xem bằng đại học chỉ là vạch xuất phát của hành trình sự nghiệp.
Tạp chí Tri thức dẫn lời ông Vincent Zhao, giám đốc một công ty truyền thông tại Bắc Kinh, chia sẻ ông đã định hướng con gái theo học thống kê và quản trị dữ liệu. Đây là nhóm ngành có nền tảng kiến thức rộng mở, tạo đà thuận lợi cho việc học lên cao hoặc linh hoạt chuyển đổi công việc sau này.
Theo góc nhìn của vị phụ huynh này, mô hình truyền thống "học một ngành, làm một nghề cả đời" gần như đã không còn đất dụng võ. Để tồn tại, người trẻ hiện đại buộc phải trang bị nền tảng kiến thức vững chắc, rèn luyện tư duy thích ứng và giữ tinh thần học tập suốt đời nhằm bắt kịp tốc độ thay đổi vũ bão của công nghệ và thời đại.
