Vào khoảng 13h31 ngày 15/9, trên cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình xảy ra vụ va chạm liên hoàn giữa một xe Lexus, một xe con và một xe khách.
Theo Cục CSGT, dữ liệu camera hành trình cho thấy trước khi xảy ra tai nạn, chiếc xe con hiệu Lexus LX 600 biển số 30L-268.XX có dấu hiệu lạng lách, chèn ép và dừng xe trên cao tốc, tại làn sát dải phân cách giữa đường, cản trở xe phía sau.
Cơ quan chức năng đánh giá vụ việc có dấu hiệu tội phạm và đã chuyển hồ sơ, tang vật, phương tiện liên quan cho Công an xã Phú Xuyên (Công an TP Hà Nội) thụ lý theo thẩm quyền, thông tin trên báo Vietnamnet.
Dừng, đỗ xe trên cao tốc bị phạt thế nào?
Trước sự việc, theo các chuyên gia lái xe an toàn, đường cao tốc là loại đường có tốc độ lưu thông lớn, khoảng cách giữa các phương tiện và khả năng xử lý tình huống của tài xế phía sau bị giới hạn. Vì vậy, việc một xe bất ngờ dừng lại trên làn đường đang có phương tiện lưu thông như chiếc Lexus LX 600 trong vụ việc trên có thể tạo ra tình huống đặc biệt nguy hiểm.
Luật sư Dương Đức Thắng (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) chia sẻ trên báo Vietnamnet, ông cho rằng, khi xem xét trách nhiệm của tài xế trong vụ việc, trước hết cần xác định chính xác hành vi xảy ra, nguyên nhân trực tiếp dẫn tới tai nạn và hậu quả về người, tài sản.
Theo Điều 25 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, người lái xe trên cao tốc chỉ được dừng, đỗ xe ở nơi quy định. Nếu gặp sự cố kỹ thuật hoặc trường hợp bất khả kháng buộc phải dừng, xe phải được đưa vào làn dừng khẩn cấp cùng chiều và bật đèn khẩn cấp.
Trường hợp xe không thể di chuyển vào làn dừng khẩn cấp, người lái phải bật đèn khẩn cấp, đồng thời đặt biển hoặc đèn cảnh báo phía sau xe ở khoảng cách tối thiểu 150m và nhanh chóng báo cho lực lượng CSGT hoặc đơn vị quản lý đường cao tốc.
Như vậy, nếu tài xế chủ động dừng xe giữa làn đường đang lưu thông mà không thuộc trường hợp sự cố kỹ thuật hoặc bất khả kháng, hành vi này có thể bị xác định là dừng xe, đỗ xe trên cao tốc không đúng nơi quy định.
Theo khoản 7 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển ô tô dừng xe, đỗ xe trên đường cao tốc không đúng nơi quy định bị phạt từ 12-14 triệu đồng.
Mức phạt tương tự cũng áp dụng trong trường hợp xe gặp sự cố buộc phải dừng ở làn khẩn cấp nhưng không bật đèn khẩn cấp; hoặc buộc phải dừng trên một phần làn xe chạy nhưng không bật đèn khẩn cấp và không đặt biển cảnh báo phía sau xe tối thiểu 150m.
Với các lỗi dừng xe trái quy định trên cao tốc còn bị trừ 6 điểm giấy phép lái xe theo điểm c khoản 16 Điều 6 Nghị định 168.
Hiện trường vụ tai nạn (Ảnh: Cục CSGT)/Dân Trí
Khi nào tài xế có thể bị xử lý hình sự?
Theo báo Tuổi Trẻ, luật sư Lê Văn Phiến - (Đoàn luật sư TP.HCM) cũng cho biết, trong vụ việc, tội danh có thể được xem xét là tội "vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ" theo Điều 260 Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung và hợp nhất năm 2025.
Điều luật này không quy định cứ vi phạm luật giao thông và xảy ra va chạm là đương nhiên phạm tội. Cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh được ba vấn đề: có hành vi vi phạm quy định về an toàn giao thông; có hậu quả thuộc trường hợp luật hình sự quy định; và có quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm với hậu quả đó.
Cụ thể, theo khoản 1 Điều 260 Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung và hợp nhất năm 2025, tùy hậu quả cụ thể, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 30 - 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 - 5 năm.
Các trường hợp hậu quả nghiêm trọng hơn có thể thuộc khoản 2 Điều 260 Bộ luật Hình sự, với mức phạt tù từ 3 - 10 năm; trường hợp đặc biệt nghiêm trọng thuộc khoản 3 Điều 260 Bộ luật Hình sự có mức phạt tù từ 7 - 15 năm.
"Vì vậy, muốn biết tài xế Lexus có thực sự phải chịu trách nhiệm hình sự hay không, chưa thể chỉ nhìn vào đoạn video cho thấy chiếc xe dừng lại. Phải xác định thêm có người chết, người bị thương đến mức nào, thiệt hại tài sản bao nhiêu.
Đây là vấn đề về quan hệ nhân quả và có thể là yếu tố quyết định trách nhiệm hình sự.
Để đánh giá chính xác vụ việc, cần đặc biệt làm rõ toàn bộ diễn biến trong khoảng thời gian trước và sau khi xe Lexus dừng lại: ý chí của tài xế xe Lexus/tài xế xe khách, tốc độ của từng xe, vị trí từng xe, khoảng cách, tín hiệu chuyển làn, thời điểm phanh và khoảng thời gian 7 giây được camera ghi nhận.
Nếu chứng minh được tài xế Lexus cố tình chèn ép, buộc xe con phải dừng và sau đó chính việc dừng xe trên làn đường lưu thông tạo ra tình huống khiến xe khách không thể xử lý kịp, thì hành vi của tài xế Lexus có thể trở thành một mắt xích trực tiếp trong chuỗi nguyên nhân dẫn đến tai nạn.
Ngược lại, nếu xe khách chạy với tốc độ không phù hợp, không giữ khoảng cách hoặc hoàn toàn có khả năng nhận biết và tránh hai xe phía trước nhưng không thực hiện được, thì trách nhiệm của tài xế xe khách cũng phải được xem xét", luật sư Phiến nhận định.
Theo luật sư Phiến, trong một vụ tai nạn trên cao tốc, chỉ vài giây có thể quyết định hậu quả. Vì vậy, việc một tài xế dùng chính chiếc xe của mình để chặn, ép hoặc buộc phương tiện khác dừng lại trên cao tốc, nếu được chứng minh, là hành vi cần được nhìn nhận đặc biệt nghiêm khắc dưới góc độ an toàn giao thông và trách nhiệm pháp lý.
Đừng biến cao tốc thành nơi “dạy nhau một bài học”
Trước sự việc, Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường (Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp) cũng bày tỏ quan điểm, ông cho rằng điều đáng lo ngại nhất trong vụ việc không chỉ thiệt hại đã xảy ra mà còn là thông điệp về văn hóa giao thông. Có thể một người lái xe cho rằng mình bị vượt sai, bị tranh đường, bị chèn hoặc bị xúc phạm, nhưng không ai có quyền biến phương tiện của mình thành công cụ để “dạy cho người khác một bài học”.
“Trên đường cao tốc, một chiếc ô tô có khối lượng hàng tấn đang chạy với tốc độ cao. Một cú đánh lái, một lần phanh gấp hay một hành động chèn ép có thể khiến chiếc xe mất kiểm soát và tạo ra tai nạn liên hoàn. Khi đó, người phải trả giá không chỉ là hai người đang tranh chấp mà có thể là hàng chục người hoàn toàn không liên quan.
Vì vậy, hành vi lạng lách, đánh võng, chèn ép, dừng xe để cản trở phương tiện khác trên cao tốc cần phải được nhìn nhận là hành vi đặc biệt nguy hiểm, chứ không thể coi là chuyện nóng giận nhất thời giữa những tài xế”, luật sư Cường bày tỏ quan điểm trên báo VTC News.
