Theo đài Radio NV, chuyên gia quốc phòng Anatolii Khrapchynskyi nhận định Ukraine đang thiếu hụt nghiêm trọng các hệ thống radar và phương tiện phát hiện thay thế, khiến khả năng xác định và nhắm mục tiêu chính xác vào máy bay không người lái (UAV) tấn công của Nga bị suy giảm. Tình trạng này ngày càng ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu quả đánh chặn các mục tiêu trên không.
Thách thức càng gia tăng khi Nga đã cải thiện đáng kể năng lực kỹ thuật của UAV. Theo ông Khrapchynskyi, các UAV tấn công hiện nay không còn chỉ đóng vai trò như những “vũ khí bay” đơn thuần, mà còn có khả năng chủ động thu thập dữ liệu trinh sát theo thời gian thực. Nhờ đó, Nga có thể linh hoạt điều chỉnh lộ trình bay, né tránh các nhóm hỏa lực cơ động cũng như những đơn vị phòng không của Ukraine.
Các lực lượng vận hành UAV của Nga ngày càng khai thác yếu tố thời tiết như một lợi thế chiến thuật. Đáng chú ý, nhiều UAV Shahed được phóng thẳng vào các vùng mây dày, làm suy giảm đáng kể hiệu quả phát hiện và đánh chặn bằng quan sát trực quan.
Trong những điều kiện như vậy, các nhóm cơ động gần như mất đi một trong những công cụ quan trọng nhất là khả năng quan sát trực tiếp mục tiêu. Khi thiếu hụt radar và cảm biến phù hợp, nhiệm vụ đánh chặn trở nên khó khăn hơn nhiều.
Một nhóm hỏa lực cơ động của Ukraine thực hiện việc đánh chặn máy bay không người lái của Nga. Ảnh: Bộ Tổng Tham mưu Ukraine.
Những chỉ trích gay gắt từ Tổng thống Zelensky
Tháng 1/2026, trong một bài phát biểu buổi, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã công khai chỉ trích hoạt động của Không quân Ukraine, gọi kết quả là “không đạt yêu cầu” sau một cuộc tấn công UAV quy mô lớn nhằm vào các cơ sở năng lượng tại tỉnh Kyiv.
Tổng thống nhấn mạnh rằng, ngay cả khi có trong tay các phương tiện đánh chặn, các nhóm hỏa lực cơ động và tiêm kích F-16, cách thức tổ chức và vận hành hệ thống phòng không vẫn cần được thay đổi. Sau đó, ông đã điện đàm với Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov nhằm đánh giá tình hình và phân bổ lại nguồn lực.
Đến ngày 6/2, Tổng thống Zelensky tiếp tục thông báo về việc luân chuyển nhân sự trong các đơn vị chống UAV, đặc biệt nhằm tăng cường bảo vệ Zaporizhzhia và những khu vực thường xuyên hứng chịu các cuộc tấn công.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ảnh: Getty
Những cảnh báo từ một năm trước
Tuy nhiên, theo ông Khrapchynskyi, vấn đề không chỉ nằm ở việc đánh giá kết quả tác chiến, mà còn ở năng lực thực tế của Không quân Ukraine. Ông nhắc lại rằng trước đó, một bộ phận đáng kể nhân sự thuộc các nhóm hỏa lực cơ động đã được điều chuyển sang Lực lượng Mặt đất.
“Những quyết định như vậy được đưa ra vào đầu năm 2025 đã dẫn đến nghịch lý vào đầu năm 2026, khi chúng ta lại yêu cầu Không quân tăng cường hoặc cải thiện năng lực, trong khi các công cụ chủ chốt của họ đã bị rút đi từ trước", chuyên gia nhận định.
Ông cũng cảnh báo rằng quân đội Nga đang thích nghi một cách có hệ thống, trong khi năng lực đối phó UAV của Ukraine phải vận hành trong bối cảnh nguồn lực hạn chế và chịu tác động từ các quyết định nhân sự trước đó.
“Ngoài việc chỉ trích kết quả hoạt động của Không quân, cần phải nhìn thẳng vào câu hỏi họ thực sự được trao những năng lực gì để hoàn thành nhiệm vụ", ông Khrapchynskyi nhấn mạnh.
