Mở rộng phạm vi bồi thường, hoàn thiện quy định theo chủ trương mới
Chiều 23/3, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường Nhà nước tổ chức họp Tổ soạn thảo dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (lần thứ nhất). Cuộc họp do ông Lê Vệ Quốc - Phó Tổ trưởng, Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, Bộ Tư pháp chủ trì, với sự tham dự của các thành viên Tổ soạn thảo và đại biểu liên quan.
Ông Lê Vệ Quốc - Phó Tổ trưởng, Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, Bộ Tư pháp chủ trì cuộc họp.
Tại cuộc họp, ông Nguyễn Ngọc Vũ - Thành viên Tổ soạn thảo, Phó Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước đã báo cáo về định hướng lớn và các nội dung cơ bản của dự thảo Luật. Theo đó, việc sửa đổi, bổ sung tập trung thể chế hóa quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo Quy định số 231-QĐ/TW; ngày 17/01/2025 của Bộ Chính trị về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đồng thời, sửa đổi, bổ sung các quy định cho phù hợp với chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, các luật mới ban hành, việc sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước và việc thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực bồi thường Nhà nước. Bên cạnh đó, sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong tổ chức thực hiện Luật.
Dự thảo Luật gồm 3 điều: Điều 1 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017 (sửa đổi 30 điều, bổ sung 1 điều, bãi bỏ 1 điều); Điều 2 sửa đổi, bổ sung một số quy định có liên quan; Điều 3 quy định điều khoản thi hành. Đáng chú ý, dự thảo Luật đã mở rộng, bổ sung các trường hợp được Nhà nước bồi thường cho người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực khi cơ quan có thẩm quyền không áp dụng biện pháp bảo vệ hoặc áp dụng không kịp thời gây thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, tài sản, tinh thần của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc người thân (quy định tại khoản 15 Điều 17 dự thảo Luật).
Toàn cảnh cuộc họp.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước cũng tập trung hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm phù hợp với chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, các luật mới ban hành, việc sắp xếp tổ chức bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực bồi thường nhà nước. Theo đó, dự thảo sửa đổi các quy định về cơ quan giải quyết bồi thường tại Điều 33, khoản 1 Điều 39, Điều 53 để phù hợp với tổ chức bộ máy mới; đồng thời sửa đổi các quy định về trình tự, thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường tại các Điều 41, 42, 43, khoản 1, khoản 2 Điều 45, khoản 1, khoản 7, khoản 8 Điều 46, Điều 47 theo hướng cắt giảm hồ sơ trên cơ sở dữ liệu dùng chung, rút ngắn thời gian giải quyết. Bên cạnh đó, dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm cụ thể hóa chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo chỉ đạo của Trung ương.
Hoàn thiện thủ tục, khắc phục vướng mắc trong thực tiễn thi hành
Ngoài ra, dự thảo Luật cũng bổ sung nhiều nội dung nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành. Về phạm vi trách nhiệm bồi thường, dự thảo bổ sung một số trường hợp trong lĩnh vực quản lý hành chính như trường hợp “hủy bỏ” Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hộ kinh doanh, đăng ký đầu tư, giấy phép và các giấy tờ có giá trị tương đương giấy phép; trường hợp “không cấp” Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.
Về thiệt hại được bồi thường, dự thảo sửa đổi, bổ sung các quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 22 và Điều 25 nhằm bảo đảm thống nhất trong áp dụng. Về xác định cơ quan giải quyết bồi thường, dự thảo bổ sung khoản 4 Điều 40, theo đó đối với các vụ việc trong tố tụng hình sự trải qua nhiều giai đoạn, cơ quan giải quyết bồi thường là cơ quan cuối cùng xác định người bị thiệt hại không thuộc trường hợp phải chịu trách nhiệm hình sự.
Các thành viên Tổ soạn thảo và đại biểu đưa ra ý kiến tại cuộc họp.
Về trình tự, thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường, dự thảo bổ sung quy định tại Điều 44 về xử lý kinh phí đã tạm ứng khi thương lượng không thành và người yêu cầu không khởi kiện ra Tòa án; sửa đổi khoản 7, khoản 8 Điều 46 và khoản 2 Điều 52 để làm rõ việc ra quyết định giải quyết bồi thường đối với phần nội dung thương lượng thành và quyền khởi kiện đối với phần không thành; đồng thời sửa đổi, bổ sung Điều 50, 51 theo hướng bổ sung các căn cứ tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết yêu cầu bồi thường.
Về kinh phí bồi thường và thủ tục chi trả, dự thảo sửa đổi các quy định tại Điều 60, 61, 62, 63 theo hướng cơ quan giải quyết bồi thường ở cấp nào thì ngân sách cấp đó bảo đảm kinh phí, đồng thời quy định rõ nguồn kinh phí cho hoạt động bồi thường nhà nước. Về trách nhiệm hoàn trả, dự thảo sửa đổi, bổ sung Điều 65, Điều 72 nhằm làm rõ mức độ lỗi, mức hoàn trả của người thi hành công vụ, đồng thời bổ sung Điều 72a quy định việc xác định trách nhiệm hoàn trả trong trường hợp không xác định được người gây thiệt hại. Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung quy định tại khoản 2 Điều 78 về điều khoản chuyển tiếp, bảo đảm phù hợp với quy định về hiệu lực trở về trước của văn bản quy phạm pháp luật theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025.
Tại cuộc họp, các thành viên Tổ soạn thảo và đại biểu đánh giá cao định hướng xây dựng dự thảo Luật, cho rằng phạm vi sửa đổi, bổ sung là tương đối phù hợp; đồng thời đề xuất tiếp tục đổi mới cách tiếp cận thủ tục bồi thường, đẩy mạnh chuyển đổi số và nghiên cứu kỹ các nguyên lý pháp lý trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Kết luận cuộc họp, ông Lê Vệ Quốc ghi nhận, đánh giá cao các ý kiến đóng góp và cho biết sẽ tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Luật trong thời gian tới.
