Theo Reuters, tên lửa Vulcan do ULA (liên doanh giữa Boeing và Lockheed Martin) vận hành đã gặp sự cố khoảng 10 phút sau khi rời bệ phóng tại Trạm Lực lượng Không gian Cape Canaveral hôm Chủ nhật (giờ địa phương). Sự cố khiến toàn bộ 40 vệ tinh Internet Amazon Leo trên tên lửa bị mất, đánh dấu thất bại đầu tiên của một nhiệm vụ phóng trong lịch sử công ty.
"Dựa trên dữ liệu nhận được từ Giám đốc phóng, chúng tôi xác nhận tên lửa Vulcan xuất phát từ Tổ hợp phóng không gian 41 đã gặp sự cố sau 10 phút bay và không thể đưa các vệ tinh Amazon lên quỹ đạo", ULA cho biết trong một tuyên bố.
Nguyên nhân chính xác của sự cố hiện chưa được xác định.
"Mỗi chuyến bay đều tạo ra dữ liệu và mỗi chuyến bay đều mang lại cho chúng tôi những bài học. Vì sự cố vừa mới xảy ra nên hiện chúng tôi chưa có dữ liệu cụ thể để xác định điều gì đã diễn ra hôm nay", ULA cho biết thêm.
Vụ phóng thất bại là đòn giáng mạnh vào dòng tên lửa chủ lực mới của ULA. Công ty được thành lập cách đây hai thập kỷ dự kiến bắt đầu triển khai các chuyến phóng thường xuyên để phục vụ chương trình Internet vệ tinh đang phát triển của Amazon.
Tên lửa Vulcan được phóng từ bãi phóng Cape Canaveral ở Florida. Ảnh: Manuel Mazzanti/NurPhoto/liên minh hình ảnh
Nhiệm vụ thất bại làm dấy lên lo ngại mới về năng lực phóng tên lửa
Theo Hãng truyền thông quốc tế của Đức DW, thất bại này được dự báo sẽ dẫn đến một cuộc điều tra kỹ thuật kéo dài, có thể khiến tên lửa Vulcan phải tạm ngừng hoạt động trong nhiều tháng.
Các công ty Mỹ có thể đối mặt với tình trạng suy giảm năng lực phóng tên lửa trong bối cảnh nhiều dòng tên lửa khác cũng gặp sự cố, ngành công nghiệp phải đối mặt với những thách thức và tương lai khai thác tên lửa Falcon 9 của SpaceX, dòng tên lửa hoạt động tích cực nhất thế giới, vẫn còn nhiều bất định. SpaceX hiện không còn nhận đặt lịch phóng đối với dòng tên lửa này.
"Mọi vụ phóng đều tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt là những nhiệm vụ đầu tiên như LV-01", Amazon cho biết trong một tuyên bố, đề cập đến nhiệm vụ hôm Chủ nhật. "ULA là đối tác đáng tin cậy của Amazon và chúng tôi tin rằng họ sẽ rút ra bài học từ nhiệm vụ này, đồng thời thực hiện được các kế hoạch dài hạn đối với tên lửa Vulcan".
ULA có đang gặp khó khăn?
ULA được thành lập năm 2006 thông qua việc sáp nhập chương trình tên lửa Delta của Boeing và chương trình tên lửa Atlas của Lockheed Martin. Sự cố lần này đánh dấu thất bại hoàn toàn đầu tiên của một nhiệm vụ trong lịch sử công ty, chấm dứt chuỗi thành công trong việc đưa các tải trọng lên quỹ đạo kể từ khi thành lập.
Vụ phóng hôm Chủ nhật là lần phóng thứ năm của tên lửa Vulcan kể từ khi ra mắt năm 2024, đồng thời là lần phóng đầu tiên sau 9 tháng. Khoảng thời gian gián đoạn này diễn ra sau hai cuộc điều tra kỹ thuật riêng biệt liên quan đến các tên lửa đẩy nhiên liệu rắn và động cơ lõi BE-4 của Vulcan. Những động cơ này do Blue Origin, công ty vũ trụ được thành lập bởi nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos, cung cấp.
Các tên lửa đẩy nhiên liệu rắn từng bị đưa vào diện xem xét kỹ lưỡng sau khi xảy ra sự cố trong hai chuyến bay trước đó của Vulcan, trong đó có một nhiệm vụ hồi tháng 2/2026 phục vụ Lực lượng Không gian Mỹ. Dù gặp vấn đề ở bộ phận đẩy, cả hai nhiệm vụ vẫn đưa thành công các tải trọng lên quỹ đạo.
Lực lượng Không gian Mỹ đã tạm dừng các vụ phóng phục vụ an ninh quốc gia bằng tên lửa Vulcan, chờ kết quả điều tra và việc triển khai các biện pháp khắc phục. Nhiệm vụ phóng vệ tinh Amazon hôm Chủ nhật được kỳ vọng sẽ cung cấp thêm dữ liệu trước khi quân đội quyết định có cấp phép cho dòng tên lửa này thực hiện các nhiệm vụ nói trên hay không.
Cuộc điều tra trước đó xác định vấn đề nằm ở van oxy chính của động cơ. Sau đó, Blue Origin đã phát triển các cải tiến đối với động cơ BE-4 cung cấp cho ULA. Các động cơ được lắp đặt trên tên lửa Vulcan cũng đã được nâng cấp, theo các quan chức ULA.
Hiện chưa rõ liệu các động cơ BE-4 có đóng vai trò nào trong thất bại hôm Chủ nhật hay không.