Ngôi mộ của người sáng lập triều đại Maya
Trong gần 40 năm qua, hai nhà khảo cổ Arlen và Diane Chase thuộc Đại học Houston (Mỹ) đã tiến hành khai quật nhiều công trình của nền văn minh Maya cổ đại tại Caracol, ngày nay nằm sâu trong rừng rậm Belize, theo báo Thanh niên.
Năm 2025, họ công bố một trong những phát hiện lớn nhất trong sự nghiệp nghiên cứu của mình từ trước đến nay: một ngôi mộ hoàng gia có niên đại khoảng 1.700 năm, được xác định vào giai đoạn từ năm 330 đến 350 sau công nguyên.
Các nhà nghiên cứu cho rằng ngôi mộ thuộc về một vị vua nổi tiếng của nền văn minh Maya có tên Te K'ab Chaak. Nếu giả thuyết của họ là đúng và hài cốt bên trong thật sự thuộc về Vua Te K'ab Chaak, đây chính là vị vua sáng lập một triều đại Maya từng cai trị Caracol trong gần 500 năm.
Hình ảnh thợ lặn khảo sát cảng chìm trong lòng Địa Trung Hải. Ảnh: Thanh niên
Manh mối về nơi đặt lăng mộ Cleopatra
Từ sự trỗi dậy của một triều đại Maya đến sự sụp đổ của vương triều Ptolemaios ở Ai Cập, năm nay các nhà khảo cổ còn thu hoạch một manh mối có thể giúp xác định vị trí lăng mộ của Nữ hoàng Cleopatra.
Suốt 2 thập niên qua, bà Kathleen Martínez, nhà thám hiểm của Tạp chí National Geographic đã kiên trì tìm kiếm nơi an nghỉ cuối cùng của Cleopatra bên trong một ngôi đền ít được biết đến có tên Taposiris Magna. Hành trình này đã đưa bà từ ngôi đền, vốn cách Alexandria khoảng 48 km về hướng tây, đến Địa Trung Hải. Tại đây, họ tìm ra một cảng cổ xưa bị chìm có niên đại trùng với thời của nữ hoàng.
Các thợ lặn dưới sự dẫn đầu của nhà nhà thám hiểm Bob Ballard cũng thuộc Tạp chí National Geographic, đã lập bản đồ về những cấu trúc trên thềm biển. Phát hiện mới cho thấy Taposiris Magna không những từng là một trung tâm tôn giáo mà còn là một đầu mối hàng hải quan trọng.
Khám phá mới củng cố giả thuyết cho rằng Nữ hoàng Cleopatra đã chọn Taposiris Magna là nơi xây lăng mộ. Thế nhưng, liệu hài cốt của nữ hoàng có nằm đâu đó ngoài khơi hay không là câu hỏi cần được giải mã trong cuộc nghiên cứu tiếp theo.
Xác ướp 300 năm còn nguyên da và mô
Theo VnExpress, hầm mộ của nhà thờ St. Thomas am Blasenstein (Áo) lưu giữ một xác ướp bí ẩn từ những năm 1700 được người địa phương gọi là "giáo sĩ phơi khô". Qua hàng trăm năm, xác ướp vẫn trong tình trạng đặc biệt tốt với da và mô còn nguyên vẹn, thu hút người hành hương kéo đến với niềm tin sẽ được ban tặng khả năng chữa bệnh. Tuy nhiên, danh tính và nguyên nhân cái chết của vị giáo sĩ vẫn còn là bí ẩn.
Một vụ rò rỉ nước bất ngờ dưới hầm mộ khiến xác ướp tạm thời được chuyển đi để tu sửa công trình. Tận dụng cơ hội, giáo sư y học Andreas Nerlich tại Đại học Ludwig-Maximilians Munich cùng đồng nghiệp tiến hành chụp CT, xác định niên đại bằng carbon phóng xạ, phân tích hóa học các mẫu xương và mô của xác ướp.
Một số vật liệu (trái) như vụn gỗ và vải lanh bên trong xác ướp "giáo sĩ phơi khô", và một quả cầu thủy tinh nhỏ (phải) nằm trong xương chậu trái. Ảnh: Andreas Nerlich
Nghiên cứu, công bố trên tạp chí Frontiers in Medicine tháng 5, hé lộ đây là hài cốt của nhà quý tộc Franz Xaver Sidler von Rosenegg, linh mục quản xứ tại nhà thờ St. Thomas am Blasenstein, được bảo quản bằng phương pháp chưa từng ghi nhận trước đây. Cụ thể, nhóm chuyên gia phát hiện khoang chậu và bụng xác ướp chứa đầy vật liệu như vụn gỗ từ cây linh sam và vân sam, vải lanh, vải gai dầu, đồng thời tìm thấy dấu vết của kẽm clorua và một số nguyên tố khác. Họ cho rằng hỗn hợp vật liệu này đã giữ cho xác ướp ở trạng thái khô tự nhiên.
Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy vị linh mục không bị đầu độc như nghi ngờ trước đây. Người này thực chất có thói quen hút thuốc lâu năm và mắc bệnh lao mãn tính, có thể đã xuất huyết phổi cấp tính và qua đời.
Theo nhà khảo cổ Gino Caspari, tập tục ướp xác trong quá khứ có lẽ phổ biến và đa dạng hơn nhiều so với những gì giới khoa học từng nghĩ. "Chúng ta có thể thu được rất nhiều kiến thức từ xác ướp, từ bệnh tật và phương pháp điều trị y tế đến việc sử dụng các chất khác nhau và cả khía cạnh văn hóa", Caspari nhận định.
Giải mã bộ gen Ai Cập cổ và hoàn chỉnh nhất
Bên trong một ngôi mộ được cắt vào sườn đồi đá vôi tại nghĩa địa Nuwyat ở Ai Cập, các nhà khảo cổ đã tìm được một chiếc bình gốm chứa xương của một người đàn ông sống cách đây khoảng 4.500 năm, thuộc thời kỳ Cổ Vương quốc Ai Cập.
Kết quả phân tích di truyền cho thấy khoảng 80% DNA của người đàn ông này có nguồn gốc từ các cộng đồng Bắc Phi thời kỳ đồ đá mới, trong khi 20% còn lại đến từ các quần thể ở Tây Á.
Nhóm nghiên cứu cũng sử dụng công nghệ quét 3D khuôn mặt để tái dựng diện mạo của ông, nhưng quyết định không tái hiện tóc và màu da vì chưa nắm đủ thông tin.
