LTS: Cuối năm là thời điểm nhu cầu mua sắm, đi lại, tìm kiếm việc làm tăng cao. Cùng với đó, không gian mạng trở thành “mảnh đất màu mỡ” để các đối tượng lừa đảo tung ra hàng loạt chiêu trò tinh vi, đánh thẳng vào tâm lý háo hức, cả tin và mong muốn có thêm những cơ hội "chạy nước rút" tăng thu nhập, tìm kiếm cơ hội sinh lợi hoặc giảm giá, ưu đãi vv... khi Tết cận kề.
Từ vé máy bay, tour du lịch giá rẻ, quà Tết, tiền hỗ trợ, trúng thưởng tất niên đến những lời mời gọi “việc nhẹ, lương cao”… các kịch bản lừa đảo không mới nhưng liên tục biến tướng, khoác lên lớp vỏ công nghệ, lợi dụng mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo. Chỉ một cú nhấp chuột, một lần chuyển khoản thiếu kiểm chứng, hay sơ sảy vì cả tin là nạn nhân có thể sập bẫy.
Trước thực trạng đó, PV ĐS&PL thực hiện tuyến bài “Bóc trần những chiếc bẫy lừa bủa vây dịp cuối năm”, nhằm nhận diện các kịch bản lừa đảo phổ biến cận Tết, phân tích thủ đoạn dưới góc nhìn của nhiều chuyên gia và cơ quan công an, đồng thời đưa ra những nguyên tắc "vàng", kỹ năng giúp người dân chủ động tự bảo vệ mình, để Tết đến trọn vẹn niềm vui thay vì nỗi lo bị lừa đảo.
Kính mời độc giả đón xem. Trân trọng!
Hiện nay, các thủ đoạn lợi dụng không gian mạng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản ngày càng đa dạng, từ vé máy bay giá rẻ, tour du lịch “siêu khuyến mãi”, cho đến những chiêu trò nhận quà, hỗ trợ tiền mặt, trúng thưởng hay việc làm thêm tại nhà…
Đặc biệt, cứ vào thời điểm trước, trong và sau dịp Tết Nguyên đán hằng năm, khi mà nhu cầu mua sắm, giao dịch của người dân tăng cao, các đối tượng lại gia tăng hoạt động, liên tục tung ra nhiều kịch bản tinh vi, đánh vào tâm lý ham rẻ, nhẹ dạ và thiếu cảnh giác của người dân để lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Phân tích về các “kịch bản nóng lừa đảo”, chuyên gia Ngô Minh Hiếu, Giám Đốc mạng lưới Chống lừa đảo, thành viên Liên minh Niềm tin số cho hay: “Càng gần Tết, các đối tượng lừa đảo càng hoạt động tinh vi với đủ chiêu trò đánh vào tâm lý mua sắm và nhu cầu nhận thưởng của người dân. Trong đó, 1 số kịch bản phổ biến: Bán vé máy bay, du lịch giá rẻ “ảo; Giả mạo nhận tiền hỗ trợ, quà Tết; Lừa đảo Giao hàng tất niên và trúng thưởng; Việc làm thêm “Việc nhẹ, lương cao”.
Vé tàu xe, máy bay, tour du lịch giá rẻ: Cái bẫy của sự gấp gáp
Đây là một trong những chiêu trò xuất hiện sớm và kéo dài nhất mỗi dịp cuối năm. Các đối tượng thường lập tài khoản mạng xã hội hoặc website giả mạo đại lý vé máy bay, công ty du lịch, đăng tải thông tin “vé sát giờ”, “giá ưu đãi cuối năm”, “còn vài suất cuối”. Thậm chí, các đối tượng còn đăng tải các video nhân viên hãng bay do công nghệ AI tạo dựng, với giọng nói ngọt ngào, hình ảnh chuyên nghiệp nhằm tạo niềm tin với người xem.
Điểm chung của kịch bản này là tạo cảm giác khan hiếm và gấp rút. Người mua bị thúc ép phải chuyển tiền nhanh để “giữ chỗ”, nếu chậm sẽ “có người khác lấy mất”. Trong trạng thái lo sợ lỡ chuyến về quê hoặc kỳ nghỉ đã lên kế hoạch từ trước, nhiều người lựa chọn tin tưởng thay vì kiểm chứng.
Các đối tượng thường lập tài khoản mạng xã hội hoặc website giả mạo đại lý vé máy bay, công ty du lịch, đăng tải thông tin “vé sát giờ”, “giá ưu đãi cuối năm”, “còn vài suất cuối”.
Sau khi nhận tiền đặt cọc hoặc thanh toán, các đối tượng lập tức chặn liên lạc, xóa tài khoản hoặc tiếp tục đưa ra những lý do phát sinh phí để kéo dài thời gian, cho đến khi nạn nhân nhận ra mình bị lừa thì đã quá muộn.
Quà Tết, tiền hỗ trợ, trúng thưởng: Đánh vào tâm lý “có thêm thì tốt”
Cận Tết cũng là thời điểm nhiều người nhận được tin nhắn, cuộc gọi hoặc email thông báo được nhận quà Tết, tiền hỗ trợ, hoàn tiền mua sắm hoặc trúng thưởng cuối năm. Các thông báo này thường được thiết kế rất giống thật, mạo danh doanh nghiệp, ngân hàng hoặc thậm chí cơ quan nhà nước.
Kịch bản thường bắt đầu bằng một thông tin “có lợi” cho nạn nhân. Để nhận được khoản tiền hoặc phần quà, người nhận được yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, hoặc truy cập vào một đường link, hay quét mã QR để “xác nhận”.
Quà Tết, tiền hỗ trợ, trúng thưởng: Đánh vào tâm lý “có thêm thì tốt”.
Thực chất, đây là mã đăng nhập Zalo trên thiết bị của kẻ gian, giúp chúng chiếm quyền kiểm soát tài khoản của nạn nhân. Thủ đoạn này đặc biệt nguy hiểm do đánh trúng thói quen sử dụng nhanh, chủ quan của người dùng. Khi quét mã, điện thoại sẽ hiển thị yêu cầu xác nhận đăng nhập hoặc liên kết thiết bị mới
Chỉ cần một thao tác thiếu kiểm chứng, nạn nhân có thể bị chiếm quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc bị trừ tiền mà không hề hay biết. Đáng nói, nhiều người chỉ phát hiện sự việc khi tài khoản đã bị rút sạch.
Giao hàng tất niên, thông báo đơn hàng: Cái bẫy từ thói quen mua sắm online
Mua sắm trực tuyến tăng mạnh vào dịp cuối năm cũng tạo điều kiện cho các chiêu trò giả mạo giao hàng. Lợi dụng tâm lý săn khuyến mãi, flash sale (giảm giá sâu, số lượng có hạn trong thời gian rất ngắn) và các chương trình tri ân cuối năm, các đối tượng lập website bán hàng ảo, giả mạo thương hiệu lớn; gửi đường link trúng thưởng; mạo danh nhân viên sàn thương mại điện tử hoặc đơn vị vận chuyển để yêu cầu người dân thanh toán trước qua ví điện tử.
Đáng chú ý, một số đối tượng còn sử dụng công nghệ Deepfake – ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo hoặc chỉnh sửa hình ảnh, video, âm thanh giống người thật đến mức khó phân biệt thật – giả - nhằm tạo lòng tin và đánh lừa nạn nhân.
Lợi dụng nhu cầu mua sắm tăng cao vào dịp cuối năm, các đối tượng liên tục tạo ra các bẫy lừa đảo.
Cùng với thủ đoạn đó, các đối tượng còn gọi điện thông báo có đơn hàng, quà tặng hoặc bưu phẩm sắp được giao, yêu cầu người nhận thanh toán phí vận chuyển, phí thuế hoặc xác nhận thông tin. Trong bối cảnh nhiều người thực sự đang chờ đơn hàng, không ít nạn nhân làm theo hướng dẫn mà không kiểm tra lại. Sau khi chuyển tiền, hàng hóa không bao giờ được giao, số điện thoại gọi đến cũng không thể liên lạc lại.
“Việc nhẹ lương cao”: Cái bẫy của hy vọng có thêm thu nhập
Nhu cầu kiếm thêm tiền dịp cận Tết khiến nhiều người tìm đến các công việc online. Lợi dụng điều này, các đối tượng đưa ra lời mời làm việc đơn giản, thu nhập cao, không cần kinh nghiệm.
Ban đầu, nạn nhân thường được trả tiền thật với số tiền nhỏ để tạo lòng tin. Sau đó, các đối tượng yêu cầu chuyển tiền với lý do “mở khóa nhiệm vụ”, “nâng cấp tài khoản” hoặc “hoàn tiền đơn hàng”. Khi số tiền chuyển ngày càng lớn, đối tượng lập tức cắt liên lạc và chiếm đoạt toàn bộ.
Cùng với đó, lợi dụng tâm lý cần tiền tiêu cuối năm, các đối tượng đăng quảng cáo cho vay tiền nhanh với thủ tục đơn giản, lãi suất rất thấp, sau đó yêu cầu người vay chuyển tiền đặt cọc hoặc trả phí trước qua ví điện tử với lý do làm hồ sơ, xác minh hay bảo hiểm khoản vay. Khi nhận được tiền, chúng lập tức cắt liên lạc và chiếm đoạt toàn bộ số tiền của nạn nhân.
Nhu cầu kiếm thêm tiền dịp cận Tết khiến nhiều người tìm đến các công việc online. Lợi dụng điều này, các đối tượng đưa ra lời mời làm việc đơn giản, thu nhập cao, không cần kinh nghiệm. (Ảnh minh họa)
Bên cạnh những kịch bản “lộ diện”, nhiều đối tượng sử dụng hình thức phishing bằng cách gửi email, tin nhắn mạo danh ngân hàng, đơn vị vận chuyển hoặc cơ quan chức năng. Nội dung thường xoay quanh việc tài khoản gặp sự cố, cần xác minh hoặc cập nhật thông tin.
Người dùng khi nhấp vào các đường link này sẽ bị dẫn tới website giả mạo để thu thập thông tin đăng nhập, mã OTP hoặc bị dụ tải các ứng dụng độc hại, thường có đuôi .apk. Hậu quả không chỉ là mất tiền, mà còn là nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân trong thời gian dài.
Điểm đáng lo ngại là hầu hết các chiêu trò lừa đảo dịp cận Tết đều không mới. Điều khiến chúng tiếp tục phát huy hiệu quả chính là việc được triển khai đúng thời điểm, đúng nhu cầu và đúng tâm lý của nạn nhân. Khi người dân chưa kịp nhận diện đầy đủ các kịch bản này, việc “sập bẫy” chỉ còn là vấn đề thời gian.
Trong bài 3 của Tuyến bài: “Bóc trần những chiếc bẫy lừa bủa vây dịp cuối năm”, ĐS&PL đưa ra những phân tích sâu vì sao nhiều người dù biết là lừa vẫn mắc bẫy, dưới góc nhìn của chuyên gia tội phạm học, từ đó lý giải cách tội phạm điều khiển tâm lý nạn nhân trong từng kịch bản cụ thể. Kính mời độc giả đón xem!
