Theo tờ Vietnamplus, năm 2026 hứa hẹn sẽ là một năm đặc biệt đối với những người yêu thiên văn khi bầu trời đêm được thắp sáng bởi 13 lần Trăng tròn, đi kèm hàng loạt hiện tượng hiếm gặp như 3 siêu trăng, 1 Trăng Xanh hiếm hoi và 2 lần nguyệt thực, trong đó có một nguyệt thực toàn phần tạo nên hiện tượng Trăng Máu ngoạn mục.
Hiện tượng Trăng tròn xảy ra khi Mặt Trăng nằm đối diện hoàn toàn với Mặt Trời, Trái Đất nằm ở giữa, khiến toàn bộ bề mặt hướng về Trái Đất được chiếu sáng.
Dù ánh sáng mạnh khiến việc quan sát các chi tiết bề mặt trở nên khó khăn hơn, nhưng Trăng tròn vẫn luôn là một trong những hiện tượng thiên văn cuốn hút nhất đối với con người từ hàng nghìn năm nay.
Dưới đây là 13 cơ hội chiêm ngưỡng Mặt Trăng không thể bỏ lỡ trong năm 2026, theo báo VTC News.
Ảnh minh họa
Siêu trăng tháng 1/2026
Trăng Sói sẽ là một siêu trăng, xuất hiện lớn và sáng hơn bình thường khi ở gần điểm cận Trái Đất trong quỹ đạo elip. Đây vừa là siêu trăng đầu tiên trong ba lần của năm 2026, vừa là siêu trăng cuối cùng trong chuỗi bốn siêu trăng bắt đầu từ cuối năm 2025.
Nhật thực hình khuyên "Vòng lửa": tháng 2/2026
Vào tháng 2/2026 sẽ diễn ra nhật thực hình khuyên “vòng lửa”, khi Mặt Trăng che khuất tới 96% tâm Mặt Trời trong khoảng hơn 2 phút. Hiện tượng này chỉ có thể quan sát trọn vẹn từ một số trạm nghiên cứu, như Concordia của Pháp - Ý ở Nam Cực và Mirny của Nga tại Queen Mary Land bên bờ biển Davis Sea. Tuy nhiên, nhật thực một phần vẫn sẽ xuất hiện trên khắp Nam Cực và có thể nhìn thấy từ một số khu vực ở miền nam châu Phi và Argentina.
Trăng lưỡi liềm và sao Thủy: tháng 2/2026
Vào tối 18/2/2026, khoảng 45 phút sau khi mặt trời lặn, bầu trời sẽ trình diễn một hiện tượng hiếm gặp: trăng lưỡi liềm siêu mỏng kết hợp cùng hành tinh khó quan sát nhất – Sao Thủy. Ở vị trí thấp trên bầu trời phía tây, vầng trăng chỉ được chiếu sáng khoảng 2%, nên bạn có thể cần đến ống nhòm để nhìn rõ. Bên dưới sẽ là Sao Kim rực rỡ, trong khi Sao Thổ xuất hiện ở phía trên, tạo nên một khung cảnh đặc biệt ấn tượng.
"Trăng máu"
Nguyệt thực toàn phần thường xuất hiện theo chuỗi ba lần. Trong năm 2025 đã có hai lần, một trong số đó khiến người yêu bầu trời ở Bắc Mỹ phải kinh ngạc. Lần cuối cùng trong bộ ba này sẽ diễn ra vào đầu tháng 3/2026 và sau đó phải đến năm 2029 mới lặp lại. Khi ấy, trăng tròn Giun sẽ đi qua bóng Trái Đất, biến thành “trăng máu” đỏ cam kéo dài khoảng 58 phút, có thể quan sát từ nhiều khu vực như tây Bắc Mỹ, Úc, New Zealand, Đông Á và Thái Bình Dương.
Trăng lưỡi liềm và sao Kim
Vào tối 20/3/2026, khoảng 45 phút sau khi mặt trời lặn, bạn sẽ có cơ hội quan sát một hiện tượng đẹp mắt: trăng lưỡi liềm non với độ sáng khoảng 5% treo lơ lửng ngay phía trên hành tinh rực rỡ Sao Kim. Để thưởng thức trọn vẹn khung cảnh này, hãy chọn một đường chân trời phía tây thoáng đãng và chuẩn bị thêm một cặp ống nhòm.
Trăng lưỡi liềm, sao Kim và cụm sao Pleiades: tháng 4/2026
Vào tối 19/4/2026, khoảng một giờ sau khi mặt trời lặn, bầu trời phía tây sẽ trở thành khung cảnh tuyệt đẹp. Trăng lưỡi liềm đang lớn dần với độ sáng khoảng 9% sẽ tiến gần cụm sao Pleiades – còn gọi là “Bảy Chị Em” – ngay bên cạnh những ngôi sao đang lặn của chòm Orion. Bên dưới, Sao Kim rực rỡ góp phần tạo nên một bức tranh toàn cảnh ngoạn mục trên bầu trời đêm.
Nhật thực toàn phần
Ngày 12/8/2026, Mặt Trăng sẽ tạo nên màn trình diễn ngoạn mục nhất khi bóng của nó che khuất hoàn toàn Mặt Trời trong tối đa 2 phút 18 giây, có thể quan sát rõ từ phía đông Greenland, tây Iceland và bắc Tây Ban Nha. Trong khi đó, toàn bộ châu Âu sẽ chứng kiến nhật thực một phần sâu, còn Bắc Mỹ chỉ nhìn thấy phần nhỏ của hiện tượng này.
Nguyệt thực một phần
Lần nguyệt thực thứ hai của năm 2026, có thể quan sát từ Bắc Mỹ, Nam Mỹ, châu Âu và châu Phi, sẽ không ngoạn mục bằng lần đầu tiên vào tháng 3. Khi đó, Mặt Trăng đi vào vùng bóng trung tâm của Trái Đất nhưng vẫn còn khoảng 4% diện tích không bị che khuất, khiến bề mặt chuyển sang sắc đỏ đặc trưng. Dù không phải nguyệt thực toàn phần, cảnh tượng rìa bóng Trái Đất từ từ quét qua rồi rời khỏi Mặt Trăng vẫn mang đến một khoảnh khắc hùng vĩ trên bầu trời đêm.
Mặt trăng trong cụm sao Tổ Ong
Vào sáng 8/9/2026, khoảng 45 phút trước khi mặt trời mọc, hãy hướng mắt về phía đông để chiêm ngưỡng vầng trăng lưỡi liềm khuyết tuyệt đẹp với độ sáng khoảng 9%. Ngay bên dưới là Cụm sao Tổ Ong (M44) – tập hợp khoảng 1.000 ngôi sao nằm cách chúng ta 600 năm ánh sáng.
Trăng lưỡi liềm và sao Mộc
Vào ngày 26/9/2026, ngay trước khi trăng tròn, Sao Thổ sẽ trở nên nổi bật nhất trên bầu trời đêm khi Mặt Trăng đi ngang qua gần đó. Hiện tượng này có thể quan sát rõ ở phía đông, tạo nên một khung cảnh đặc biệt hấp dẫn cho những người yêu thiên văn.
Trăng lưỡi liềm ở gần sao Mộc
Vào rạng sáng 2/11/2026, bầu trời sẽ chứng kiến một hiện tượng hiếm có: Mặt Trăng và Sao Mộc giao hội cực kỳ gần nhau, chỉ cách khoảng 10 giây cung (tương đương ba phần nghìn độ). Khoảng 90 phút trước khi mặt trời mọc, ở phía đông, Mặt Trăng khuyết với độ sáng khoảng 20% sẽ hiện rõ, kèm theo ánh sáng phản chiếu từ Trái Đất lấp ló ở phần tối, ngay cạnh hành tinh khổng lồ nhất trong hệ Mặt Trời.
Trăng lưỡi liềm ở gần sao Hỏa
Trong phần lớn nửa đầu năm 2026, Sao Hỏa sẽ vắng bóng trên bầu trời đêm. Tuy nhiên, đến tháng 10, hành tinh này sẽ xuất hiện trở lại ở phía đông nam trước bình minh. Đặc biệt, vào ngày 2/11/2026, Hành tinh Đỏ sẽ được trăng lưỡi liềm khuyết với độ sáng khoảng 43% “ghé thăm”, trong khi ngay bên dưới là Sao Mộc, tạo nên một khung cảnh hiếm có và đầy ấn tượng.
Siêu trăng gần Trái Đất nhất kể từ năm 2019
Trong năm 2026 sẽ có ba siêu trăng, diễn ra vào ngày 3/1, 24/11 và 23/12. Đặc biệt, trăng tròn ngày 23/12 sẽ trở thành hiện tượng nổi bật nhất khi ở khoảng cách gần Trái Đất nhất kể từ năm 2019. Với khoảng cách chỉ 356.740 km, nó vượt kỷ lục siêu trăng ngày 19/2/2019 khoảng 100 km, khiến đây là trăng tròn lớn và sáng nhất trong gần tám năm.
Mẹo chụp ảnh siêu Trăng bằng điện thoại
Bạn không cần máy ảnh chuyên nghiệp. Điện thoại có camera tele đủ để ghi lại khoảnh khắc nếu áp dụng vài mẹo đơn giản:
1. Tắt đèn flash – flash không giúp gì khi chụp Mặt Trăng.
2. Chạm vào Mặt Trăng trên màn hình để lấy nét.
3. Giảm độ sáng (exposure) để tránh hiện tượng Mặt Trăng bị trắng xóa.
“Nếu điện thoại cho phép chỉnh ISO và khẩu độ, hãy đặt ISO thấp và khẩu độ rộng để hạn chế nhiễu và thu nhiều ánh sáng”, NASA gợi ý.
Một mẹo đặc biệt hữu ích: Hãy chụp khi Mặt Trăng vừa mọc lên, vì lúc đó bầu trời còn đủ sáng, độ tương phản vừa phải và dễ lấy nét hơn.
