Luật Giám định tư pháp 2025: Rút ngắn thời hạn giám định
Luật Giám định tư pháp 2025 (số 105/2025/QH15) có hiệu lực từ ngày 1/5/2026.
Một trong những điểm đáng chú ý là Luật 2025 đã bổ sung và hoàn thiện danh mục các hành vi bị nghiêm cấm so với quy định trước đây.
Cụ thể, luật bổ sung các hành vi như: từ chối tiếp nhận hoặc thực hiện giám định không có lý do chính đáng; từ chối đưa ra kết luận giám định không do trở ngại khách quan; nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích để làm sai lệch nội dung trưng cầu hoặc kết luận giám định; lợi dụng việc trưng cầu để cản trở hoạt động tố tụng; lạm dụng giám định để thay thế nghĩa vụ chứng minh của cơ quan tiến hành tố tụng; đe dọa người giám định đưa ra kết luận sai sự thật.
Bên cạnh đó, một số hành vi cũng được sửa đổi, làm rõ hơn như: cố ý kéo dài thời gian giám định và thời gian ban hành kết luận; tiết lộ thông tin trong quá trình giám định gây ảnh hưởng đến hoạt động tố tụng; lợi dụng danh nghĩa giám định để trục lợi.
Điều 30 quy định về thời hạn giám định tư pháp. Theo đó, đối với các trường hợp thông thường, thời hạn giám định tối đa là 2 tháng (giảm từ 3 tháng trước đây); trường hợp phức tạp là tối đa 3 tháng (giảm từ 4 tháng); và bổ sung trường hợp đặc biệt phức tạp với thời hạn tối đa 4 tháng.
Thời điểm tính thời hạn là khi người giám định nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Nếu cần bổ sung tài liệu, người giám định phải yêu cầu trong vòng 24 giờ và người trưng cầu phải bổ sung trong 5 ngày.
Trường hợp không thể hoàn thành đúng hạn, phải có văn bản đề nghị gia hạn chậm nhất 24 giờ trước thời điểm trả kết luận.
Ngoài ra, Luật bổ sung quy định về đình chỉ giám định khi không còn cần thiết cho việc giải quyết vụ việc; đồng thời bổ sung việc ghi nhận quá trình giám định bằng văn bản, dữ liệu điện tử với đầy đủ thông tin về nội dung, tiến độ, phương pháp và kết quả thực hiện.
Luật 2025 cũng hoàn thiện quy định về các trường hợp không được thực hiện giám định hoặc được từ chối giám định, áp dụng chung cho cả tổ chức và cá nhân. Trong đó bao gồm các trường hợp: pháp luật tố tụng không cho phép; đã từng giám định lại cùng nội dung; có quyền lợi liên quan; không bảo đảm tính khách quan; hoặc các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
Đáng chú ý, Điều 41 bổ sung cơ chế hỗ trợ đặc thù cho người giám định tư pháp, đặc biệt trong các lĩnh vực nguy hiểm, độc hại, khó thu hút nhân lực. Đồng thời, các tổ chức giám định công lập được áp dụng cơ chế thuê khoán để thu hút chuyên gia giỏi ngoài khu vực nhà nước tham gia.
Luật Bảo hiểm tiền gửi mới: Tăng cường an toàn hệ thống tài chính
Ngày 10/12/2025, Quốc hội ban hành Luật số 111/2025/QH15 về Luật Bảo hiểm tiền gửi có hiệu lực từ ngày 1/5/2026, thiết lập khung pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và củng cố sự ổn định của hệ thống tổ chức tín dụng.
Luật quy định tổ chức bảo hiểm tiền gửi là đơn vị tài chính nhà nước hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, thực hiện chính sách bảo hiểm bắt buộc. Nguồn vốn hoạt động bao gồm vốn điều lệ, phí bảo hiểm tiền gửi và quỹ dự phòng nghiệp vụ.
Đáng chú ý, Luật cho phép tổ chức bảo hiểm tiền gửi tham gia sâu hơn vào quá trình xử lý tổ chức tín dụng yếu kém thông qua các biện pháp như cho vay đặc biệt, mua trái phiếu dài hạn và cử nhân sự tham gia quản trị.
Ngoài ra, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước được trao quyền quy định hạn mức chi trả bảo hiểm linh hoạt trong từng thời kỳ, tối đa bằng toàn bộ số tiền gửi trong trường hợp đặc biệt để đảm bảo an toàn hệ thống. Đây là bước ngoặt quan trọng nhằm tăng cường niềm tin công chúng và năng lực ứng phó trước các rủi ro khủng hoảng trong ngành ngân hàng.
Ảnh minh họa.
Siết chặt kỷ luật trong lĩnh vực phục hồi, phá sản doanh nghiệp
Ngày 1/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 109/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính; trong đó có thiết lập chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phục hồi và phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 18/5/2026.
Nghị định quy định mức phạt tiền tối đa lên đến 40 triệu đồng đối với cá nhân có hành vi vi phạm. Đáng chú ý, đối với các tổ chức vi phạm, mức phạt tiền được áp dụng gấp 2 lần so với cá nhân.
Các hành vi bị xử phạt bao gồm: cản trở quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản; không thực hiện nghĩa vụ nộp đơn khi mất khả năng thanh toán; che giấu, tẩu tán tài sản; hoặc lợi dụng thủ tục phục hồi, phá sản để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp và các chủ thể liên quan còn đối mặt với biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc như khôi phục tình trạng tài sản ban đầu. Nghị định này được kỳ vọng sẽ tăng cường tính minh bạch, bảo vệ quyền lợi chính đáng của chủ nợ và các đối tác, đồng thời tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, kỷ cương trong quá trình tái cấu trúc hoặc xử lý doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính.
Siết chặt quản lý cạnh tranh: Tăng mức phạt đối với vi phạm tập trung kinh tế
Ngày 31/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 102/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 75/2019/NĐ-CP ngày 26/9/2019 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh. Nghị định có hiệu lực từ ngày 20/5/2026.
Điểm nhấn kinh tế quan trọng là việc điều chỉnh mức phạt đối với các hành vi không thông báo tập trung kinh tế. Cụ thể, mức phạt được chia theo quy mô doanh nghiệp: từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng cho doanh nghiệp có tổng tài sản/doanh thu dưới 3.000 tỷ đồng, và từ 1 đến 2 tỷ đồng đối với doanh nghiệp có quy mô từ 3.000 tỷ đồng trở lên.
Nghị định cũng bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm khắc như buộc chia tách doanh nghiệp, bán lại vốn góp hoặc tài sản nếu vi phạm quy định về tập trung kinh tế. Đồng thời, cơ quan quản lý có thẩm quyền có quyền kiểm soát giá mua, giá bán và các điều kiện giao dịch đối với các doanh nghiệp sáp nhập vi phạm.
Mỗi người học được cấp 1 mã hồ sơ học tập suốt đời
Điều 9 Nghị định 88/2026 (có hiệu lực từ ngày 15/5/2026) quy định người học tham gia trong hệ thống giáo dục quốc dân được cấp một mã số hồ sơ học tập suốt đời duy nhất theo số định danh cá nhân. Trước khi cấp mã số hồ sơ học tập suốt đời, các thông tin cơ bản của cá nhân phải được kiểm tra, đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
(Ảnh: Pháp luật TP.HCM)
Mã số hồ sơ học tập suốt đời của cá nhân được dùng làm mã khóa truy cập để khai thác dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời của người học lưu giữ trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo. Thông tin về mã số hồ sơ học tập suốt đời và các dữ liệu liên quan được quản lý theo các quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Trước khi cấp mã số hồ sơ học tập suốt đời, các thông tin cơ bản của cá nhân phải được kiểm tra, đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Một trong những điểm mới đáng chú ý tại Nghị định 88/2026 là việc số hóa toàn diện dữ liệu học tập của người học trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Theo đó, Điều 8 Nghị định này quy định dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời của người học bao gồm nhiều thông tin quan trọng như: học bạ ghi nhận toàn bộ quá trình học tập, kết quả rèn luyện; thông tin về văn bằng, chứng chỉ sau khi tốt nghiệp; kết quả học tập trong giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp; kết quả đánh giá năng lực qua các kỳ thi; cũng như các giải thưởng, thành tích học tập.
Đáng chú ý, theo khoản 3 Điều 12, toàn bộ dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời sau khi được tiếp nhận, lưu trữ hợp lệ trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo sẽ được chia sẻ, liên thông và tích hợp tự động trên ứng dụng định danh quốc gia VNeID.
Người học có quyền khai thác dữ liệu của bản thân trên ứng dụng này và sử dụng tương đương với các loại giấy tờ truyền thống như học bạ, bằng cấp.
