Nga tung “tên lửa zombie” khiến Ukraine bất ngờ
Tiếng còi báo động không kích quen thuộc vang lên khắp Kyiv, báo hiệu một cuộc tấn công quy mô lớn đang cận kề.
Theo giới chức Ukraine, Nga đã phóng một loạt vũ khí gồm một tên lửa siêu vượt âm Zircon có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, 18 tên lửa đạn đạo, 15 tên lửa hành trình cùng 339 máy bay không người lái nhằm vào Ukraine. Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết, nỗ lực đánh chặn cuộc tập kích diễn ra vào tối 20/1 đã khiến Ukraine tiêu tốn khoảng 80 triệu euro cho vũ khí phòng không.
Tuy nhiên, điều khiến Kyiv bất ngờ là việc một quả tên lửa đã xuyên thủng hệ thống phòng thủ. Lần đầu tiên, Nga dường như sử dụng tên lửa huấn luyện RM-48U – loại vũ khí vốn đã ngừng hoạt động – như một phương tiện tấn công thực tế.
Các mảnh vỡ của tên lửa RM-48U đã xuyên thủng hệ thống phòng không của Ukraine. Ảnh : Defense Express
Theo các nhà phân tích, Ukraine buộc phải đối phó với những “tên lửa zombie” được hồi sinh bằng các hệ thống phòng không đắt đỏ, trong bối cảnh Moscow dường như đang triển khai một chiến thuật mới nhằm làm suy kiệt nguồn lực của Kyiv.
Tên lửa RM-48U vốn được dùng làm mục tiêu huấn luyện cho các hệ thống phòng không S-300 và S-400, được cải tiến từ các tên lửa đất đối không 5V55 hoặc 48N6 đã hết hạn sử dụng. Chúng có thể dễ dàng được nâng cấp và trang bị đầu đạn, qua đó gia tăng khối lượng và cường độ các đợt oanh kích của Nga.
Tổng thống Zelensky khẳng định vấn đề không nằm ở việc Ukraine thiếu vũ khí phòng không, mà ở chỗ Nga đang gia tăng số lượng tên lửa được phóng đi. Việc sử dụng RM-48U, theo ông, càng củng cố nhận định này.
Các tên lửa đất đối không 48N6 của Nga đã hết hạn sử dụng được cải tiến để tạo thành RM-48U, được dùng để tập bắn mục tiêu.
Các quan chức Ukraine cảnh báo Moscow ngày càng dựa vào chiến thuật tiêu hao, liên tục dội lượng lớn vũ khí lên bầu trời Ukraine, buộc Kyiv phải lựa chọn giữa việc làm cạn kiệt kho tên lửa đánh chặn hoặc chấp nhận để một số mục tiêu bị tấn công.
Theo dữ liệu kỹ thuật, các tên lửa 5V55 và 48N6 có thể mang đầu đạn nặng từ 133 đến 180 kg. Hiện vẫn chưa rõ quả tên lửa xuyên thủng hệ thống phòng không Ukraine mang đầu đạn thật hay chỉ đóng vai trò mồi nhử.
Chiến thuật tăng khối lượng hỏa lực và áp lực ngày càng lớn với Kyiv
Một chuyên gia quân sự Nga, giấu tên, nói với hãng tin độc lập Novaya Gazeta Europe rằng RM-48U được chế tạo từ các tên lửa dẫn đường đất đối không đã ngừng hoạt động hoặc hết hạn sử dụng. “Họ đang tận dụng mọi thứ”, chuyên gia này cho biết, đồng thời lưu ý rằng các cải tiến có thể bao gồm hệ thống dẫn đường quán tính hoặc đầu đạn.
Theo ông, ban đầu các tên lửa này được sản xuất với chi phí tối thiểu để phục vụ huấn luyện kíp phòng không, với đặc tính bay tương tự mục tiêu trên không thực tế. “Hiện nay, dựa trên nền tảng đó, chúng được chuyển đổi thành tên lửa ‘đất đối đất’ bằng cách bổ sung đầu đạn, có thể là đầu đạn tiêu chuẩn của 5V55, 48N6DM hoặc các phiên bản phân mảnh nổ mạnh đã được hiện đại hóa”, ông nói.
Do không được thiết kế cho nhiệm vụ tấn công mặt đất, độ chính xác của các tên lửa này có thể hạn chế. Tuy nhiên, chúng vẫn góp phần gia tăng áp lực lên các thành phố Ukraine, buộc nước này phải tiêu tốn những nguồn lực phòng thủ ngày càng khan hiếm và đắt đỏ.
Lực lượng của Moscow đang sử dụng các tên lửa đất đối không 5V55 hoặc 48N6 đã ngừng hoạt động để tấn công các mục tiêu ở Ukraine.
Giáo sư Mauro Gilli, chuyên gia về chiến lược và công nghệ quân sự tại Trường Hertie (Berlin), cho biết Nga từ lâu đã sử dụng tên lửa đánh chặn – vốn được thiết kế để bắn hạ máy bay hoặc tên lửa – như một loại vũ khí tấn công. “Nếu phóng theo quỹ đạo parabol, khi va chạm chúng vẫn có thể gây ra thiệt hại”, ông nhận định.
Tuy nhiên, Giáo sư Gilli cảnh báo không nên xem việc sử dụng RM-48U là dấu hiệu cho thấy Nga đã cạn kiệt các loại vũ khí chính xác hơn.
Theo ông, mục tiêu chính của chiến thuật này là gia tăng khối lượng hỏa lực, khiến hệ thống phòng không Ukraine không thể đánh chặn toàn bộ các đợt tấn công, từ đó làm tăng khả năng một số tên lửa xuyên thủng hàng phòng thủ.
Trước đó, Tổng thống Zelensky đã lên tiếng về việc Nga gia tăng cường độ tấn công bằng tên lửa, mô tả cuộc chiến này là một “sự xa xỉ cực kỳ tốn kém” đối với Moscow, đồng thời kêu gọi các đồng minh cung cấp thêm hệ thống phòng thủ cho Ukraine.
“Chỉ riêng cuộc tấn công hôm nay đã khiến chúng tôi thiệt hại khoảng 80 triệu euro tiền tên lửa. Hãy thử tưởng tượng chi phí đó”, ông nói. “Mỗi ngày, chúng tôi đang làm mọi thứ có thể – và cá nhân tôi cũng vậy – để đảm bảo Ukraine có đủ tên lửa và sự bảo vệ mà người dân cần".
Tổng thống Ukraine tiếp tục kêu gọi cung cấp các tên lửa đánh chặn tiên tiến PAC-3, được phóng từ hệ thống Patriot do Mỹ sản xuất, với giá khoảng 3,7 triệu USD mỗi quả. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận áp lực ngày càng lớn đối với Kyiv, tiết lộ rằng một số hệ thống phòng không của Ukraine đã hoàn toàn cạn tên lửa chỉ vài ngày trước đợt oanh kích dữ dội vào thủ đô.
Ông Zelensky đồng thời chỉ trích Nga và các đồng minh, cho rằng Moscow vẫn tiếp tục nhận linh kiện từ các đối tác nước ngoài và khu vực tư nhân. “Khả năng sản xuất tên lửa của họ cần phải bị hạn chế – nhưng điều đó cho đến nay vẫn chưa xảy ra”, ông nhấn mạnh.
