Không có cảnh báo, không rõ chiến lược
Các quan chức cấp cao của NATO đã không được cảnh báo về quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức trong vòng 6-12 tháng tới trước khi Lầu Năm Góc đưa ra thông báo vào hôm 1/5 vừa qua.
Các câu hỏi về hậu cần, chẳng hạn như quân đội Mỹ sẽ được rút từ đâu và bằng cách nào, đã được đặt ra. Một số nguồn tin am hiểu tình hình đã nói với Euronews rằng vẫn chưa rõ quyết định này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến vị thế lực lượng tổng thể của liên minh quân sự NATO.
Hôm 2/5, ông Trump nói thêm rằng sự hiện diện của quân đội Mỹ ở Đức sẽ được giảm "nhiều hơn" so với con số 5.000 ban đầu được công bố, nhưng vị tổng thống đảng Cộng hòa này không nêu chi tiết mức độ giảm thêm là bao nhiêu hoặc khi nào những đợt giảm quân này sẽ diễn ra.
Washington chưa nêu rõ liệu các binh sĩ sẽ rời Đức có thuộc một đợt luân chuyển không được bổ sung, một phi đoàn hay là một phần của đơn vị nòng cốt.
“Chúng tôi không biết những lực lượng này là gì, có phải là nòng cốt của một lữ đoàn hay một phi đoàn?”, cựu đại sứ Mỹ tại NATO, Ivo Daalder nói với Euronews.
Binh sĩ Mỹ trong nhiệm vụ triển khai tới châu Âu. Ảnh: Reuters
Tại sao là Đức?
Theo giới quan sát, sau khi chiến dịch quân sự nhằm vào Iran không đạt kết quả nhanh như kỳ vọng, ông Trump bắt đầu công khai phàn nàn về việc châu Âu thiếu hỗ trợ quân sự. Trong khi đó, nhiều nước châu Âu cho rằng NATO được thành lập để bảo vệ lãnh thổ thành viên, không phải để tham gia các chiến dịch quân sự ngoài khu vực nếu chưa có tham vấn đầy đủ.
Ban đầu, Nhà Trắng được cho là gây sức ép với Anh và Tây Ban Nha, hai nước từng không muốn để Mỹ sử dụng căn cứ quân sự trên lãnh thổ của mình cho các hoạt động liên quan Iran. Sau đó, Anh đã thay đổi lập trường và cho phép Mỹ tiếp cận cơ sở quân sự.
Sự chú ý sau đó chuyển sang Đức sau khi Thủ tướng Merz phát biểu rằng Mỹ đã tham gia cuộc chiến với Iran “mà không có chiến lược rõ ràng”, đồng thời nhận định Washington đang rơi vào thế bất lợi trước Tehran. Phát biểu này được cho là khiến Berlin trở thành mục tiêu chỉ trích mới của ông Trump.
Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Đức Friedrich Merz tại Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng, Washington D.C. vào ngày 3/3. Ảnh: EPA
Nỗi lo của châu Âu
Hiện Mỹ có khoảng 36.000 quân tại Đức, khoảng 13.000 tại Italy và khoảng 4.000 tại Tây Ban Nha, ba trong số những điểm hiện diện quân sự lớn nhất của Mỹ tại châu Âu.
Đức và Italy là nơi đặt các căn cứ then chốt của Mỹ đóng vai trò trung tâm hậu cần cho các chiến dịch tại Trung Đông, đồng nghĩa bất kỳ đợt cắt giảm lớn nào cũng có thể làm phức tạp các nỗ lực liên quan đến xung đột ở Iran.
Seth Jones, chuyên gia phân tích quốc phòng tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, cho rằng tổng thống có khả năng có thẩm quyền điều chuyển hoặc thậm chí rút quân, nhưng cảnh báo rằng việc làm như vậy đặt ra những câu hỏi rộng hơn về chiến lược quân sự trong bối cảnh xung đột đang diễn ra.
Ông chỉ ra vai trò của các căn cứ then chốt tại châu Âu, bao gồm Rota ở Tây Ban Nha, nơi hỗ trợ các hoạt động phản ứng nhanh tới Bắc Phi, và Đức, nơi đóng vai trò trung tâm cho việc triển khai lực lượng trên cả chiến trường châu Âu và châu Phi.
Ông Jones cũng cảnh báo rằng việc tái bố trí lực lượng có thể kéo theo chi phí đáng kể và thách thức hậu cần, làm tăng độ phức tạp cho bất kỳ quyết định thu hẹp hiện diện nào của Mỹ.
Ông Seth Jones, lãnh đạo Ban Quốc phòng và an ninh tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS). Ảnh: Yonhap
Trong khi đó, các quan chức châu Âu lo ngại Washington có thể áp dụng chiến lược "lát cắt salimi" - cắt giảm từng bước, bắt đầu từ Đức và Romania, sau đó mở rộng sang các nước Baltic hoặc các vị trí chiến lược khác. Kịch bản này có thể khiến các nước thành viên Liên minh châu Âu dễ tổn thương hơn trước sức ép an ninh từ Nga.
Dù châu Âu khẳng định sẵn sàng lấp khoảng trống nếu Mỹ giảm cam kết quân sự, nhiều chuyên gia cho rằng quá trình này sẽ mất nhiều năm và đòi hỏi mức chi quốc phòng cao hơn đáng kể so với kế hoạch hiện nay.
Phản ứng từ Quốc hội Mỹ
Trong bối cảnh đó, Quốc hội Mỹ được xem là yếu tố có thể kiềm chế Nhà Trắng. Ngày 2/5, Thượng nghị sĩ Roger Wicker, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện, cùng Hạ nghị sĩ Mike Rogers, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Hạ viện, đã gửi thư bày tỏ quan ngại về quyết định rút quân.
Động thái hiếm thấy của hai nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa được đánh giá có sức nặng, bởi họ giữ vai trò quan trọng trong việc phê duyệt ngân sách quốc phòng Mỹ thời gian tới. Giới quan sát cho rằng phản ứng từ Quốc hội có thể ảnh hưởng đáng kể tới các bước đi tiếp theo của Tổng thống Trump đối với hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu.
Các nhà lập pháp Mỹ trước đây từng can thiệp để ngăn chặn việc rút quân khỏi châu Âu, và một động thái mới có thể kích hoạt sự giám sát tại Quốc hội, đặc biệt nếu bị coi là làm suy yếu vị thế của Mỹ.
