Mới đây, Bộ Công an đã giải đáp thắc mắc của công dân về tình huống lái xe đến trạm thu phí trên cao tốc thì gặp sự cố.
Cụ thể, anh Nguyễn Văn Lập hỏi: Tôi lái xe đến trạm thu phí cao tốc Hà Nội - Hải Phòng và gặp sự cố, nhân viên tại trạm thu phí cho phép tôi lùi xe, rẽ sang làn ETC để xử lý sự cố thì tôi có bị phạt nguội hay không? Các trường hợp sẽ bị phạt nguội khi đi trên cao tốc là gì? Mức xử phạt cụ thể là bao nhiêu?
Hình ảnh ô tô phía trước đang lùi xe trên cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, mặc dù được nhắc nhở nguy hiểm. Ảnh: M.H./Dân Việt
Trả lời câu hỏi của công dân, Bộ Công an dẫn Khoản 1 Điều 67 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (được sửa đổi, bổ sung tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự năm 2025) quy định biện pháp phát hiện vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ gồm vận hành, sử dụng hệ thống giám sát bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn giao thông đường bộ; hệ thống camera trên tuyến giao thông, trong đô thị; công trình, hệ thống thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ kiểm tra, kiểm soát tải trọng xe cơ giới.
Việc xử lý kết quả thu thập được bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ được thực hiện theo quy định tại Điều 15 Nghị định số 135/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 của Chính phủ quy định về danh mục, việc quản lý, sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và quy trình thu thập, sử dụng dữ liệu thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện vi phạm hành chính (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 184/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 của Chính phủ, sẽ được thay thế bởi Nghị định số 61/2026/NĐ-CP ngày 13/02/2026 của Chính phủ quy định về danh mục, việc quản lý, sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và quy trình thu thập, sử dụng dữ liệu thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện vi phạm hành chính kể từ ngày 01/4/2026).
Điều 11 Luật Xử lý vi phạm hành chính (được sửa đổi, bổ sung năm 2020 và năm 2025) quy định không xử phạt vi phạm hành chính đối với các trường hợp sau đây: (1) Thực hiện hành vi vi phạm hành chính trong tình thế cấp thiết; (2) Thực hiện hành vi vi phạm hành chính do phòng vệ chính đáng; (3) Thực hiện hành vi vi phạm hành chính do sự kiện bất ngờ; (4) Thực hiện hành vi vi phạm hành chính do sự kiện bất khả kháng; (5) Người thực hiện hành vi vi phạm hành chính không có năng lực trách nhiệm hành chính; người thực hiện hành vi vi phạm hành chính chưa đủ tuổi bị xử phạt vi phạm hành chính.
"Nếu người điều khiển phương tiện thực hiện hành vi vi phạm trong các trường hợp trên thì không bị xử phạt vi phạm hành chính", Bộ Công an thông tin.
Phân tích thêm về tình huống lùi xe tại trạm thu phí do gặp sự cố trên, luật sư Trịnh Văn Tuyến (Văn phòng luật sư Giang Thanh, Hà Nội), cho biết trên VnExpress, tình huống trên có thể thuộc trường hợp hành vi được thực hiện trong tình thế cấp thiết, do sự kiện bất ngờ hoặc do sự kiện bất khả kháng.
Nếu việc lùi xe xuất phát từ sự cố khách quan và được nhân viên trạm thu phí trực tiếp hướng dẫn để bảo đảm an toàn, theo luật sư, tài xế sẽ không mặc nhiên bị xử phạt nguội, chỉ vì camera ghi nhận hành vi này.
Ngược lại, nếu tài xế tự ý lùi xe trên cao tốc, chẳng hạn đi quá lối ra rồi lùi lại, lùi để quay đầu hoặc lùi tại khu vực trạm thu phí mà không có hướng dẫn của đơn vị vận hành và không thuộc trường hợp bất khả kháng, đây vẫn là hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị xử phạt.
Luật sư đánh giá, như vậy, yếu tố quyết định không nằm ở việc chiếc xe có xuất hiện trong hình ảnh camera khi đang lùi hay không, mà là nguyên nhân dẫn đến hành vi đó.
Nếu việc lùi xe là giải pháp cần thiết để xử lý sự cố, được thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên trạm thu phí và thuộc trường hợp được pháp luật loại trừ trách nhiệm xử phạt hành chính, tài xế sẽ không bị phạt nguội.
Trong mọi trường hợp khác, lùi xe trên cao tốc vẫn là một trong những hành vi nguy hiểm nhất, tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn nghiêm trọng và bị xử lý với mức chế tài rất nghiêm khắc, luật sư nêu.
Về xử phạt, trừ điểm giấy phép lái xe đối với người điều khiển xe ô tô lùi xe trên đường cao tốc: Điểm đ khoản 11, điểm d khoản 16 Điều 6 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP ngày 26/12/2024 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe quy định phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng, trừ điểm giấy phép lái xe 10 điểm.
