Ngày 15/3/2026, cử tri cả nước sẽ thực hiện quyền làm chủ thông qua cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Đây là sự kiện chính trị trọng đại, khẳng định ý chí và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Nhiều điểm mới
Chia sẻ với Đời sống & Pháp luật xoay quanh cuộc bầu cử ĐBQH khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp, bà Tạ Thị Yên - Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội, Phó chánh văn phòng thường trực Văn phòng Hội đồng Bầu cử quốc gia cho biết, một trong nhiều điểm mới xung quanh cuộc bầu cử lần này đó là hội nghị tiếp xúc cử tri.
Theo đó, hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp hoặc căn cứ điều kiện thực tế có thể tổ chức theo hình thức trực tuyến hoặc trực tiếp kết hợp với trực tuyến.
Việc tiếp xúc cử tri trực tuyến hoặc trực tiếp kết hợp với trực tuyến chỉ được thực hiện khi bảo đảm các điều kiện kỹ thuật, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng.
Bà Tạ Thị Yên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu - Phó chánh văn phòng thường trực Văn phòng Hội đồng bầu cử quốc gia (Ảnh: Media Quốc hội).
Ngoài ra, so với những nhiệm kỳ trước, theo bà Tạ Thị Yên, kỳ bầu cử này có rất nhiều điểm mới, mà trước hết là ngày bầu cử được ấn định vào Chủ nhật ngày 15/3, sớm hơn 2 tháng so với thông lệ.
Dự kiến ngày 22/3 sẽ công bố kết quả bầu cử, và kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI sẽ diễn ra vào ngày 6/4 để làm công tác nhân sự cùng với nội dung về xây dựng pháp luật.
Điều này cho thấy kỳ họp Quốc hội khóa mới diễn ra ngay sau khi công bố kết quả bầu cử chỉ nửa tháng thay vì gần 2 tháng như nhiệm kỳ trước.
Qua đó, rút ngắn khoảng thời gian giữa Đại hội Đảng toàn quốc và kỳ họp thứ nhất của Quốc hội, HĐND khóa mới để kịp thời kiện toàn nhân sự cấp cao, giúp cho việc phân công cấp ủy viên khóa mới đảm bảo tính đồng bộ, tổng thể, ổn định liên tục, liên thông đội ngũ cán bộ chủ chốt trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội. Đồng thời, cấp ủy các cấp nhiệm kỳ mới kịp thời triển khai nghị quyết Đại hội Đảng XIV và đại hội Đảng các cấp.
Điểm mới đáng chú ý tiếp theo là thời gian trong các bước của quy trình bầu cử được rút ngắn. Thời gian từ khi kết thúc nộp hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử giảm, từ 70 ngày còn 42 ngày.
Các mốc thời gian hiệp thương, công bố danh sách người ứng cử, giải quyết khiếu nại tố cáo cũng được điều chỉnh tương ứng, bảo đảm tính đồng bộ, đúng quy định và phù hợp thực tiễn.
Theo bà Tạ Thị Yên, kỳ bầu cử lần này khác với các nhiệm kỳ trước ở việc sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh quốc gia VNeID để lập và cập nhật danh sách cử tri, nên việc quản lý danh sách cử tri được thuận lợi hơn, tránh chồng chéo, bỏ sót.
Cùng với đó, cử tri có thể truy cập VNeID để xem khu vực bỏ phiếu, phạm vi tham gia bầu cử của mình cũng như danh sách và thông tin về những người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp trên toàn quốc.
Ngoài việc đề nghị cấp Giấy chứng nhận để đi bỏ phiếu ở nơi khác (bản giấy), cử tri có thể đề nghị cấp Giấy chứng nhận để đi bỏ phiếu ở nơi khác (bản điện tử) thông qua ứng dụng VNeID mà không phải đến UBND cấp xã nơi mình đã có tên trong danh sách cử tri.
Chất lượng đại biểu phải là yếu tố quyết định
Một trong những yêu cầu then chốt, quan trọng của cuộc bầu cử lần này là nâng cao chất lượng đại biểu, bà Tạ Thị Yên cho biết, ngay từ đầu, Hội đồng Bầu cử quốc gia đã xác định trọng tâm xuyên suốt của cuộc bầu cử chính là chất lượng đại biểu.
"Đại biểu Quốc hội và HĐND phải thực sự là "người đại diện trung thành của nhân dân, nói tiếng nói của dân, lo việc của dân, bảo vệ quyền lợi chính đáng của dân - trực tiếp là nhân dân nơi khu vực bỏ phiếu của mình"", bà Tạ Thị Yên nêu rõ.
Đại biểu Quốc hội và HĐND phải thực sự là "người đại diện trung thành của nhân dân" (Ảnh: Hữu Thắng).
Việc sàng lọc, lựa chọn, giới thiệu người ứng cử phải được tiến hành kỹ lưỡng, chặt chẽ, thận trọng, bảo đảm đầy đủ tiêu chuẩn và điều kiện theo quy định, nhằm lựa chọn được những người thực sự tiêu biểu về phẩm chất, năng lực, có đủ điều kiện, sức khỏe, thời gian để thực hiện tốt nhiệm vụ của người đại biểu nhân dân khi trúng cử... Đồng thời có uy tín, năng lực và tinh thần trách nhiệm cao trước nhân dân.
Vì vậy, đúng như chỉ đạo của Tổng Bí thư, yêu cầu đặt ra là bảo đảm đủ số lượng, đúng cơ cấu nhưng chất lượng đại biểu phải là yếu tố quyết định.
Cùng với đó, công tác hiệp thương phải được tổ chức dân chủ, công khai, minh bạch, bảo đảm lựa chọn được những người xứng đáng, thực sự đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân.
Phát huy hết quyền năng của mình qua mỗi lá phiếu
Cũng trao đổi thêm về những điểm cần đặc biệt lưu ý trong quá trình tổ chức bầu cử, theo Phó Chánh Văn phòng thường trực Văn phòng Hội đồng Bầu cử Quốc gia Tạ Thị Yên, đó là trị rủi ro và phòng ngừa rủi ro (bao gồm: rủi ro tiến độ, rủi ro thủ tục và rủi ro dư luận).
Do đó, cần tập trung phòng ngừa rủi ro tiến độ bằng kế hoạch chi tiết theo mốc và kiểm tra định kỳ; phòng ngừa rủi ro thủ tục bằng tập huấn, danh sách các việc cần làm và diễn tập tình huống; phòng ngừa rủi ro dư luận bằng truyền thông chính thống và phản hồi kịp thời.
Bà Tạ Thị Yên thông tin về công tác chuẩn bị bầu cử (Ảnh: Phạm Thắng).
Để bảo đảm triển khai công tác bầu cử thống nhất trong toàn hệ thống, bà Tạ Thị Yên nhấn mạnh, cần tăng cường kiểm tra, giám sát theo hướng "đến hạn, có sản phẩm", lấy chất lượng đầu ra làm thước đo; ưu tiên kiểm tra những khâu dễ sai như danh sách cử tri, hồ sơ, niêm phong - kiểm phiếu và lưu trữ.
Đồng thời đề nghị, cần quan tâm chuẩn hóa thao tác bằng danh sách các việc cần làm và biểu mẫu thống nhất; coi danh sách các việc cần làm, như công cụ kỷ luật nghiệp vụ, giúp giảm phụ thuộc vào kinh nghiệm cá nhân.
Giữ kỷ luật thông tin, chủ động cung cấp thông tin chính thống, kịp thời giải thích các vấn đề phát sinh; đồng thời xử lý nghiêm những hành vi lợi dụng bầu cử để xuyên tạc, gây nhiễu, làm giảm niềm tin của cử tri.
Theo bà, việc thực hiện tốt các điểm nhấn trên sẽ giúp công tác chuẩn bị bầu cử vừa đúng quy định, vừa "chắc tay", hạn chế tối đa sai sót, bảo đảm cuộc bầu cử thực sự là ngày hội của nhân dân.
Mỗi lá phiếu không chỉ thể hiện quyền lợi của cử tri mà còn là trách nhiệm chính trị quan trọng, khẳng định vai trò trung tâm của nhân dân trong việc tham gia xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Vì vậy, mỗi cử tri cần phát huy hết quyền năng của mình qua mỗi lá phiếu.
Mỗi cán bộ, đảng viên cần nêu cao vai trò tiên phong, gương mẫu, không chỉ thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ bầu cử của mình mà còn tích cực vận động gia đình, người thân và nhân dân cùng tham gia bầu cử, tạo không khí phấn khởi, đồng thuận xã hội, góp phần bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra thành công tốt đẹp.
Công bố kết quả bầu cử chậm nhất ngày 25/3
Trước đó, ngày 26/2 phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc triển khai công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Hội đồng Bầu cử quốc gia ghi nhận, đến thời điểm này có thể khẳng định công tác chuẩn bị cho bầu cử đã được triển khai kịp thời, bài bản, chu đáo. Đồng thời lưu ý tuyệt đối không được chủ quan, lơ là công việc, cần tổ chức tốt các hội nghị tiếp xúc cử tri sắp tới, bảo đảm dân chủ, bình đẳng, đúng luật. Rà soát chính xác danh sách cử tri, không để sai sót quyền bầu cử.
Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu tổ chức bỏ phiếu, kiểm phiếu chặt chẽ, khách quan; công bố kết quả bầu cử đúng thời hạn, chậm nhất ngày 25/3/2026 theo đúng luật định.
