Tại họp báo thường kỳ quý II/2026 của Bộ Văn hoá Thể thao & Du lịch (VHTT&DL) diễn ra sáng 15/7, đại diện lãnh đạo Cục Bản quyền tác giả đã làm rõ các quy định liên quan đến việc thu tiền bản quyền âm nhạc tại quán cà phê, nhà hàng.
Ông Phạm Thanh Tùng, Phó Trưởng phòng Phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan thuộc Cục Bản quyền tác giả (Bộ VHTT&DL) đã trực tiếp trả lời các câu hỏi về tính pháp lý, mức phí và giải pháp tháo gỡ những vướng mắc hiện tại.
Không phải là quy định mới
Theo VietNamNet, về cơ sở pháp lý và nghĩa vụ của các đơn vị kinh doanh khi sử dụng âm nhạc, ông Tùng khẳng định đây không phải là quy định mới:
"Việc khai thác kinh doanh các tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong lĩnh vực âm nhạc tại nhà hàng, quán cà phê đã được quy định tại Điều 26 và 33 của Luật Sở hữu trí tuệ. Các quy định này có từ năm 2005, theo đó tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng có nghĩa vụ thanh toán tiền bản quyền cho tác giả, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình và người biểu diễn.
Trong quá trình thực hiện từ năm 2005, vướng mắc chủ yếu liên quan đến việc thỏa thuận mức tiền bản quyền. Vấn đề này được giải quyết tại Nghị định số 17/2023/NĐ-CP. Chính phủ đã ban hành Phụ lục số 2 quy định rõ biểu mức tiền bản quyền mà tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng phải trả cho chủ sở hữu. Trong trường hợp không thỏa thuận được, đây sẽ là căn cứ để các bên thực hiện thanh toán".
Đại diện lãnh đạo Cục Bản quyền tác giả cung cấp thông tin tới báo chí. Ảnh: SK&ĐS
Trong lĩnh vực âm nhạc, Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đại diện cho các tác giả; Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam đại diện cho nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình; Hiệp hội Quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam (APPA) đại diện cho người biểu diễn.
Đối với những tác giả hoặc chủ sở hữu chưa ủy quyền cho các tổ chức quản lý tập thể, các đơn vị sử dụng tác phẩm phải liên hệ trực tiếp để xin phép và thanh toán tiền bản quyền. Ngoài ra, chủ sở hữu quyền cũng có thể ủy quyền cho doanh nghiệp hoặc tổ chức khác thay mặt mình thực hiện việc thu tiền bản quyền
Theo Cục Bản quyền tác giả, Nghị định số 134 cũng quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức được chủ sở hữu quyền ủy quyền thu tiền bản quyền, kể cả những đơn vị không phải là tổ chức quản lý tập thể. Các tổ chức này phải công khai trên trang thông tin điện tử danh mục tác phẩm, chủ sở hữu quyền được ủy quyền cũng như phạm vi được phép thu.
Ở chiều ngược lại, các tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm cũng có trách nhiệm tìm hiểu quy định pháp luật, cung cấp thông tin về danh mục tác phẩm, thời lượng sử dụng để đối chiếu và thống nhất mức tiền bản quyền với đơn vị thu. Trường hợp không đạt được thỏa thuận, mức thu sẽ được áp dụng theo quy định tại Phụ lục số 2 của Nghị định số 17/2023/NĐ-CP, theo Sức khoẻ & Đời sống.
Cc tổ chức đi thu cần công khai, minh bạch
Về thực trạng một địa điểm kinh doanh có thể phải tiếp nhiều tổ chức cùng đến thu tiền bản quyền, ông Tùng cho rằng pháp luật hiện hành đã có hướng xử lý và khuyến khích các tổ chức thống nhất ủy quyền cho một đơn vị đại diện.
"Về việc nhiều tổ chức cùng đến một địa điểm để thu tiền bản quyền, pháp luật hiện hành đã có hướng xử lý. Nghị định số 134 khuyến khích các tổ chức quản lý tập thể thỏa thuận ủy quyền cho một tổ chức duy nhất đại diện làm việc và thu tiền. Tuy nhiên, do đây là vấn đề dân sự, cơ quan nhà nước không thể bắt buộc các tổ chức phải ủy quyền cho một bên. Dù vậy để tạo thuận lợi, các tổ chức đi thu cần công khai, minh bạch danh sách tác phẩm và chủ sở hữu ủy quyền khi làm việc trực tiếp với bên khai thác, sử dụng", ông Tùng phân tích.
Ảnh minh hoạ
Đại diện lãnh đạo Cục Bản quyền tác giả cũng cảnh báo về các chế tài xử phạt đối với hành vi sai phạm: "Nghị định 341 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan cũng quy định chế tài xử lý rất cụ thể. Theo đó, tổ chức quản lý tập thể hay tổ chức được ủy quyền đi thu nếu không công khai, minh bạch hoặc thu ngoài phạm vi ủy quyền đều sẽ bị xử lý nghiêm".
Liên quan tới đề xuất tạo tài khoản định danh cho người sử dụng để dễ dàng rà soát, ông Tùng nhận định: "Về các nghiệp vụ cụ thể như cấp tài khoản định danh cho người sử dụng, đây thuộc về quan hệ dân sự. Đó là những biện pháp các tổ chức quản lý tập thể hoặc tổ chức đi thu cần chủ động nghiên cứu, nhằm tạo thuận lợi cho đơn vị khai thác trong việc rà soát và thanh toán tiền bản quyền".
