Hơn 257 triệu thanh niên "3 không"
Theo báo cáo “Xu hướng Việc làm thanh niên toàn cầu 2026: Nhìn lại để hướng tới tương lai” vừa được Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) công bố, việc làm của người trẻ đang chịu sức ép khi tăng trưởng kinh tế trì trệ, khả năng tạo việc làm suy yếu và công nghệ thay đổi nhanh chóng.
Báo Thanh Niên đưa tin, ILO cho biết tỷ lệ thất nghiệp thanh niên toàn cầu đã tăng lên 12,4% trong năm 2025, với khoảng 67 triệu người trong độ tuổi 15 - 24 không có việc làm. Tỷ lệ thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo (còn gọi là thanh niên "3 không") cũng tăng nhẹ lên 20%, tương ứng hơn 257 triệu người.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng, thất nghiệp thanh niên gia tăng mạnh tại một số nền kinh tế thu nhập cao. Trong giai đoạn 2023 - 2025, tỷ lệ này tăng tại 8 trong số 11 khu vực trên thế giới.
Tại Bắc Mỹ, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tăng từ 8,3% năm 2023 lên 9,8% năm 2025. Ở Bắc Âu, Nam Âu và Tây Âu, tỷ lệ này vẫn ở mức cao, khoảng 15% trong năm 2025. Có đến 20 trong số 29 quốc gia thuộc khu vực ghi nhận triển vọng việc làm của thanh niên suy giảm.
ILO cũng chỉ ra rằng, một nguyên nhân đáng chú ý là sự thu hẹp của nhóm việc làm đòi hỏi kỹ năng trung bình, vốn được xem là bước đệm để người trẻ gia nhập thị trường lao động. Các vị trí văn phòng, hành chính, dịch vụ, bán hàng, sản xuất và một số nghề kỹ thuật đang giảm về số lượng.
Tổng giám đốc ILO Gilbert F. Houngbo cảnh báo, một thế hệ không tìm được việc làm thỏa đáng sẽ khó có thể tự tin xây dựng tương lai. "Tạo việc làm thỏa đáng cho thanh niên không chỉ là yêu cầu cấp thiết về mặt xã hội mà còn là khoản đầu tư quan trọng cho năng suất và sự phát triển của mỗi quốc gia", ông Gilbert F. Houngbo nhấn mạnh.
Lao động trẻ tìm việc tại phiên giao dịch việc làm lưu động do Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội tổ chức. Ảnh: Thu Hằng/Thanh Niên
Thất nghiệp chưa phải thách thức lớn nhất với thanh niên
Theo ILO, tại các nền kinh tế đang phát triển, thách thức không chỉ nằm ở tỷ lệ thất nghiệp mà còn ở chất lượng việc làm. ILO nhận định tỷ lệ thất nghiệp thấp tại nhiều quốc gia chưa phản ánh đầy đủ những bất ổn mà thanh niên phải đối mặt. Do không thể kéo dài thời gian tìm việc, nhiều người trẻ buộc phải chấp nhận công việc phi chính thức hoặc thiếu ổn định.
Gần 9/10 lao động trẻ trong độ tuổi 15 - 29 tại các quốc gia thu nhập thấp và thu nhập trung bình thấp đang làm việc trong khu vực phi chính thức. Điều này khiến họ hạn chế khả năng tiếp cận thu nhập ổn định, các quyền lợi tại nơi làm việc và hệ thống an sinh xã hội.
Báo cáo cũng cho thấy những thay đổi công nghệ, bao gồm sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), đang làm thay đổi cơ hội việc làm của lao động trẻ. Bà Sukti Dasgupta, Giám đốc Ban Việc làm, Kỹ năng và Doanh nghiệp bền vững của ILO, cho biết AI đang thu hút sự quan tâm ngày càng lớn trên toàn cầu.
“Mặc dù tác động trực tiếp của AI đến việc làm vẫn chưa rõ ràng, chúng ta không được chủ quan và đánh giá thấp những rủi ro tiềm ẩn. Cần tăng cường đầu tư vào phát triển kỹ năng, học tập suốt đời và an sinh xã hội để thanh niên có thể thích ứng với sự thay đổi và nắm bắt các cơ hội mới. Tiến bộ công nghệ, trong đó có AI, cần phục vụ cho thanh niên và mở rộng cơ hội cho họ, thay vì khiến họ bị bỏ lại phía sau”, bà Sukti Dasgupta, nhấn mạnh.
Với Việt Nam, bà Sinwon Park, Giám đốc Tổ chức Lao động Quốc tế tại Việt Nam, chia sẻ những phát hiện từ báo cáo toàn cầu của ILO về xu hướng việc làm thanh niên, đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.
Những thách thức dai dẳng - bao gồm tình trạng thanh niên không có việc làm, không tham gia giáo dục hoặc đào tạo, những khoảng cách trong tiếp cận việc làm thỏa đáng, và những bất lợi mà thanh niên tiếp tục phải đối mặt trên thị trường lao động, cho thấy tầm quan trọng của việc duy trì đầu tư vào giáo dục có chất lượng, phát triển kỹ năng và tạo cơ hội việc làm thỏa đáng cho thanh niên.
“Khi thanh niên được hỗ trợ để phát huy tiềm năng và tham gia hiệu quả vào thị trường lao động, họ không chỉ xây dựng tương lai tốt đẹp hơn cho chính mình, mà còn thúc đẩy tăng năng suất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Đồng thời góp phần vào tăng trưởng bao trùm của đất nước”, bà Sinwon Park nhấn mạnh, thông tin trên tờ VnEconomy.
