Hội Luật gia Việt Nam tăng tốc trước thềm Đại hội XV

Đẩy mạnh tham gia xây dựng pháp luật, tư vấn chính sách

Chiều 01/10, Ban Thường vụ Hội Luật gia Việt Nam tổ chức Hội nghị lần thứ 9, nhiệm kỳ 2024-2029. Dự hội nghị có các Ủy viên Ban Thường vụ Hội Luật gia Việt Nam; đại diện Ban Nội chính Trung ương; đại diện Cục An ninh chính trị nội bộ (Bộ Công an) cùng một số cơ quan, đơn vị Trung ương theo dõi, phối hợp công tác với Hội.

Đồng chí Nguyễn Khánh Ngọc - Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cho biết nội dung quan trọng của Ban Thường vụ khóa XIV là đánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ 9 tháng đầu năm; xác định giải pháp thúc đẩy công việc những tháng cuối năm và cho ý kiến lần cuối về công tác chuẩn bị Đại hội XV (sẽ được tổ chức vào ngày 6-7/10/2026).

Theo đồng chí Trần Công Phàn - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Luật gia Việt Nam, trong quý III/2026, mặc dù khối lượng công việc lớn, đặc biệt là nhiệm vụ chuẩn bị Đại hội, các cấp Hội vẫn bám sát chỉ đạo của Trung ương, chủ động triển khai các nhiệm vụ chuyên môn.

Công tác củng cố tổ chức, phát triển hội viên tiếp tục được quan tâm. Một số địa phương như Hải Phòng, Đồng Nai tích cực thành lập các chi hội luật gia ở cấp xã. Trong 9 tháng đầu năm, toàn Hội kết nạp thêm hơn 2.200 hội viên, nâng số lượng hội viên mới kết nạp tăng so với thời điểm 6 tháng đầu năm.

Đáng chú ý, công tác tham gia xây dựng pháp luật và tư vấn chính sách tiếp tục là một nhiệm vụ trọng tâm. Thực hiện yêu cầu rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Hội Luật gia Việt Nam đã chủ trì rà soát các dự án luật được giao, trong đó có Luật Trọng tài thương mại và Luật Trưng cầu ý dân; đồng thời phối hợp với Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân và các cơ quan liên quan rà soát, góp ý nhiều văn bản pháp luật.

Đặc biệt, Hội Luật gia Việt Nam được giao nhiệm vụ rà soát, xây dựng hồ sơ sửa đổi toàn diện Luật Trọng tài thương mại. Trong quá trình thực hiện, trước yêu cầu sửa đổi một số quy định để đáp ứng yêu cầu về phân cấp, phân quyền và kịp trình Quốc hội, nhóm nghiên cứu đã khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, lấy ý kiến các cơ quan liên quan.

Theo báo cáo, đây là nhiệm vụ có khối lượng lớn, được triển khai trong thời gian ngắn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và tập trung cao độ của các đơn vị thuộc Hội.

Bên cạnh xây dựng pháp luật, các cấp Hội tiếp tục tham gia tiếp công dân, giải quyết đơn thư, hòa giải ở cơ sở, tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý cho các đối tượng yếu thế. Một số địa phương đã ký quy chế phối hợp với Đoàn đại biểu Quốc hội trong công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư và tham gia giải quyết những vấn đề pháp lý phát sinh tại địa phương.

Hoạt động hòa giải ở cơ sở cũng được tăng cường. Một số địa phương triển khai mô hình mỗi tổ hòa giải có ít nhất một hội viên Hội Luật gia tham gia. Các trung tâm tư vấn pháp luật thuộc Hội tiếp tục tổ chức tư vấn miễn phí, góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với người dân.

Trong quý III, Hội Luật gia Việt Nam phối hợp với Bộ Công an tổ chức tư vấn pháp luật cho phạm nhân tại trại giam, qua đó góp phần nâng cao hiểu biết pháp luật và hỗ trợ quá trình tái hòa nhập cộng đồng.

Tập trung cao độ cho Đại hội XV

Đồng chí Trần Công Phàn cũng cho biết, công tác đối ngoại của Hội tiếp tục được duy trì, với việc tham gia các diễn đàn pháp luật quốc tế, tổ chức và phối hợp tổ chức các hoạt động trao đổi, hội thảo về những vấn đề pháp lý quan trọng. Hội cũng tiếp tục phối hợp tổ chức Hội nghị Biển Đông, qua đó thể hiện vai trò, trách nhiệm của Hội Luật gia Việt Nam đối với các vấn đề pháp lý liên quan đến biển, đảo.

Trong công tác thi đua, sau khi Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành lập các khối thi đua, Hội Luật gia Việt Nam được giao làm khối trưởng một khối gồm 10 đơn vị. 

Hội đã chủ động xây dựng kế hoạch hoạt động, trong đó dự kiến triển khai chương trình "Nghe dân nói và Nói dân nghe" cùng các hoạt động an sinh xã hội, phối hợp với Hội Luật gia thành phố Hà Nội và Mặt trận Tổ quốc thành phố Hà Nội.

Đối với nhiệm vụ trọng tâm những tháng cuối năm, lãnh đạo Hội xác định ưu tiên hàng đầu là tập trung mọi nguồn lực để tổ chức thành công Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Luật gia Việt Nam lần thứ XV. 

Chủ tịch Nguyễn Khánh Ngọc cho biết công tác chuẩn bị Đại hội đang được khẩn trương hoàn thiện. Sau Đại hội, một trong những nhiệm vụ được Hội tập trung thực hiện là hoàn thiện Điều lệ Hội phù hợp với tình hình mới. Trong đó, Hội tiếp tục kiên trì đề xuất tổ chức Hội Luật gia ở cấp xã, trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương có những thay đổi và cấp huyện được sắp xếp lại.

Theo lãnh đạo Hội, nếu được chấp thuận, việc hình thành tổ chức Hội Luật gia ở cấp xã sẽ tạo thêm điều kiện để Hội phát huy vai trò trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, tư vấn pháp luật, hòa giải ở cơ sở và tham gia giải quyết những vấn đề pháp lý gắn trực tiếp với người dân.

Cùng với công tác chuẩn bị và tổ chức Đại hội, Hội Luật gia Việt Nam tiếp tục tập trung hoàn thiện các nhiệm vụ về rà soát, xây dựng pháp luật, trong đó có hồ sơ sửa đổi Luật Trọng tài thương mại; tổng kết, đánh giá hoạt động năm 2026 và sớm triển khai các nhiệm vụ theo Nghị quyết Đại hội XV.

Với khối lượng công việc lớn trong những tháng cuối năm, Ban Thường vụ Hội Luật gia Việt Nam yêu cầu các đơn vị tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, trách nhiệm, bảo đảm các nhiệm vụ được triển khai đúng tiến độ, góp phần nâng cao hơn nữa vai trò của Hội trong công tác xây dựng pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật và tham gia đời sống pháp lý của đất nước.

Đổi mới thi đua, khen thưởng, đề cao hiệu quả thực chất

Một điểm đáng chú ý được trao đổi tại hội nghị là Hội Luật gia Việt Nam xác định việc đổi mới cách thức tổ chức Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11) và công tác thi đua, khen thưởng theo hướng thực chất, tránh hình thức. 

Thay vì phát động phong trào theo cách truyền thống, Hội tập trung đánh giá những sáng kiến, mô hình và cách làm hiệu quả trong hai lĩnh vực trọng tâm là tham gia xây dựng pháp luật và phổ biến, giáo dục pháp luật.

Theo Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, Hội đã thành lập Hội đồng để đánh giá, lựa chọn những sáng kiến, mô hình có hiệu quả, tạo cơ sở cho việc tổng kết, tôn vinh và khen thưởng. Cách làm này nhằm khuyến khích các đơn vị, cá nhân có sáng kiến mới, tạo ra kết quả cụ thể trong hoạt động Hội.

Đồng chí Nguyễn Văn Huệ - Ủy viên Ban thường vụ Hội Luật gia Việt Nam cho biết, tinh thần xuyên suốt của đổi mới thi đua là "thi thật, đua thật, có sản phẩm thực, có minh chứng thật, khen thật và thưởng thật". Việc đánh giá được thiết kế theo hướng có dữ liệu, chỉ số và KPI cụ thể, qua đó đo lường thực chất hiệu quả hoạt động thay vì chỉ dựa vào báo cáo thành tích.

Đối với công tác tham gia xây dựng pháp luật, Hội đã xây dựng hướng dẫn đánh giá với các chỉ số cụ thể, tạo cơ hội để từng luật gia tham gia đóng góp ý kiến, sáng kiến vào quá trình xây dựng và hoàn thiện thể chế. 

Tương tự, phong trào "Mỗi luật gia là một báo cáo viên tuyên truyền pháp luật" cũng được xây dựng tiêu chí và cách thức chấm điểm cụ thể, nhằm phát huy thế mạnh của đội ngũ luật gia trong phục vụ nhân dân.

Theo định hướng này, công tác thi đua, khen thưởng không chỉ chú trọng đến thành tích của tổ chức mà hướng mạnh hơn tới cơ sở, mô hình hay và những cá nhân trực tiếp làm việc, tạo ra kết quả. Những cách làm hiệu quả sẽ được tổng kết, tôn vinh và nhân rộng.

Năm 2026 được xác định là năm đầu triển khai, vừa làm vừa hoàn thiện phương pháp đánh giá. Hội đồng sẽ tiến hành chấm, đánh giá kết quả để lựa chọn các mô hình, sáng kiến tiêu biểu tôn vinh, khen thưởng.

Từ kết quả thực tiễn, Hội sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế trong những năm tiếp theo, hướng tới một phương thức thi đua ngày càng bài bản, minh bạch, có tiêu chí đo lường và tạo động lực thực chất cho các cấp Hội, hội viên.