Hồ thủy điện thiếu nước giữa mùa mưa
Tháng 11 hằng năm thường là cao điểm mùa mưa lũ ở miền Trung. Thế nhưng, năm nay, nhiều hồ thủy điện lớn trên địa bàn TP. Đà Nẵng như Sông Tranh 2, Đăk Mi 3, Đăk Mi 4, A Vương, Sông Bung 4 vẫn trong tình trạng thiếu nước nghiêm trọng. Mực nước tại nhiều hồ thấp hơn mực nước dâng bình thường hàng chục mét.
Lòng hồ thuỷ điện Đăk Mi 4 cạn nước. Ảnh: Tiền Phong
Ông Vũ Đức Toàn, Giám đốc Công ty thủy điện Sông Tranh (đơn vị quản lý nhà máy thủy điện Sông Tranh 2), cho biết trên báo Dân Trí, trong 10 tháng đầu năm, biến đổi khí hậu và tác động của hiện tượng El Nino đã ảnh hưởng lớn đến tình hình thủy văn hồ chứa thủy điện Sông Tranh 2. Mực nước hồ chứa thủy điện Sông Tranh 2 cuối tháng 10 đạt 148m, tương ứng với dung tích nước trong hồ là 83 triệu m3. Mực nước này thấp hơn 27m so với cùng kỳ năm 2025. Cuối tháng 10/2025, hồ chứa đã tích nước đến mực dâng bình thường 175m.
Ông Toàn cho rằng, hiện tượng El Nino đã, đang và sẽ tác động mạnh, gây thiếu hụt nguồn nước cho lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn nói chung và sông Tranh nói riêng. Theo dự báo, lượng nước về hồ chứa Sông Tranh 2 các tháng cuối năm và đầu năm 2027 sẽ thiếu hụt 20-40% so với trung bình nhiều năm.
Ông Trương Xuân Tý, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đà Nẵng, cho biết tình trạng nhiều hồ thủy điện thiếu nước giữa mùa mưa lũ năm nay là do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino.
Theo ông Tý, bản tin dự báo, cảnh báo của cơ quan khí tượng thủy văn, dự kiến ngày 7-9/11, ở Đà Nẵng sẽ có mưa, có nơi mưa vừa mưa to, hy vọng các hồ thủy điện, thủy lợi trên địa bàn thành phố sẽ được bổ sung lượng nước.
Ông Tý cũng cho biết hiện các ngành chức năng đang theo dõi sát diễn biến mưa, dòng chảy và mực nước tại các hồ thủy điện để chủ động phương án điều hành, bảo đảm an toàn công trình và cân đối nguồn nước phục vụ các nhu cầu thiết yếu.
Trong khi đó, ông Ngô Xuân Thế, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần thủy điện A Vương, cho biết do ảnh hưởng của El Nino, lưu lượng nước về hồ trong tháng 10 suy giảm. Tính đến cuối tháng 10, dung tích hữu ích mới đạt trên 76 triệu m3, dung tích đến mực nước dâng bình thường còn trống hơn 190 triệu m3, thấp hơn trung bình nhiều năm. Dự báo, từ nay đến hết mùa mưa năm 2026 và kéo dài đến tháng 9/2027, lượng mưa cũng sẽ thấp hơn trung bình nhiều năm, lượng nước có thể bổ sung nhờ mưa thời gian tới trên lưu vực cũng sẽ thấp.
Ông Thế cho rằng, đối với 4 hồ chứa lớn ở lưu vực Vu Gia - Thu Bồn, dung tích hữu ích hiện tại chỉ đạt trên 242 triệu m3, còn trống hơn 937 triệu m3.
Khu vực lòng hồ thủy điện Đăk Mi 4, đoạn qua các xã vùng cao Phước Thành, Phước Chánh, cũng rơi vào tình trạng cạn trơ đáy. Thông thường, vào cuối tháng 10, đầu tháng 11 hằng năm, nước từ các đợt mưa lớn đổ về khiến mực nước hồ dâng cao. Tuy nhiên, năm nay, nhiều khu vực lòng hồ nước rút sâu, để lộ những bãi cát rộng lớn. Những nơi trước đây chìm dưới mặt nước nay cỏ mọc xanh, trở thành bãi chăn thả trâu bò của người dân.
Không chỉ Đăk Mi 4, tình trạng thiếu nước còn diễn ra tại nhiều hồ thủy điện lớn khác trên địa bàn TP. Đà Nẵng. Dù mùa mưa đang dần đi qua, lượng nước bổ sung cho các hồ vẫn hạn chế, khiến mực nước dự trữ ở mức thấp đáng lo ngại.
Một đoạn hồ chứa thủy điện Đăk Đrinh mực nước rút xuống cận kề mực nước chết khiến bờ hồ trơ ra dù đang giữa mùa mưa. Ảnh: Báo Xây dựng
Tập trung tích trữ nước
Tại Quảng Ngãi, nhiều hồ thủy điện cũng rơi vào tình trạng thiếu nước nghiêm trọng. Theo tờ Đại Đoạn Kết, trước nguy cơ nguồn nước tiếp tục thiếu hụt, đến ngày 4/11, 3 nhà máy thủy điện Đắkđrinh, Nước Trong và Núi Ngang đã dừng phát điện để tập trung tích nước, ưu tiên phục vụ sản xuất.
Ông Nguyễn Duy Nghĩa - Trưởng phòng Kỹ thuật Công ty CP Thủy điện Đắkđrinh cho biết, việc ngừng phát điện để tích nước gây khó khăn cho sản xuất điện, nhưng doanh nghiệp chấp hành chỉ đạo của các bộ, ngành và UBND tỉnh nhằm góp phần bảo đảm nguồn nước sản xuất năm 2027.
Theo ông Nguyễn Thanh Hùng - Phó Giám đốc Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Quảng Ngãi, đơn vị đã đề nghị hai nhà máy thủy điện Nước Trong và Núi Ngang ngừng phát điện từ ngày 3/11 để tập trung tích trữ nước. Dự kiến đến ngày 5/12, khi bắt đầu cấp nước phục vụ vụ Đông Xuân, các nhà máy mới vận hành phát điện trở lại. Cùng với đó, đơn vị yêu cầu các bộ phận trực thuộc xây dựng phương án ứng phó thiên tai, phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn; tổ chức tưới luân phiên ngay từ vụ Đông Xuân nhằm sử dụng hiệu quả nguồn nước hiện có.
Cũng theo nguồn tin, ngày 4/11, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi đã có công văn yêu cầu các sở, ngành và địa phương chủ động triển khai giải pháp ứng phó, hạn chế thấp nhất thiệt hại do hạn hán, thiếu nước.
Tỉnh yêu cầu thường xuyên kiểm kê, đánh giá nguồn nước tại các hồ chứa, hệ thống thủy lợi và công trình cấp nước; xây dựng phương án ứng phó theo nhiều kịch bản, kể cả trường hợp nguồn nước bất lợi hơn dự báo.
Mới đây, UBNDTP Đà Nẵng cũng ban hành công văn yêu cầu các chủ hồ thủy điện A Vương, Sông Bung 4, Đak Mi 4A, Sông Tranh 2, Khe Diên và Sông Côn 2 (bậc 1) khẩn trương xây dựng kế hoạch vận hành linh hoạt với mục tiêu ưu tiên tích nước, nhằm nâng dần mực nước hồ lên khoảng mực nước quy định vào đầu mùa cạn (ngày 1/1/2027) để bảo đảm cấp nước cho sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu trong năm 2027.
Nội dung của kế hoạch vận hành linh hoạt phải thể hiện đầy đủ các thông tin chính như: mực nước hồ, lưu lượng dự kiến về hồ, lưu lượng dự kiến xả sau công trình; mục tiêu đạt được của từng giai đoạn vận hành; mực nước hồ dự kiến đạt; nhận định khả năng không tích đủ hoặc tích đủ nước cấp cho mùa cạn. Đồng thời, đề xuất phương án vận hành tích nước để bảo đảm cấp nước đủ cho hạ du trong mùa cạn năm 2027.
Trong quá trình các hồ vận hành tích nước, các chủ hồ thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin về tình hình thời tiết, mưa, lũ, mực nước tại các trạm thủy văn; mực nước, lưu lượng đến hồ và các bản tin dự báo để điều chỉnh, chuyển sang chế độ vận hành hồ giảm lũ cho hạ du hoặc chế độ vận hành đảm bảo an toàn công trình theo quy định.
