Một nhóm các nhà xuất bản lớn đã đệ đơn kiện Google lên tòa án liên bang tại New York (Mỹ), cáo buộc tập đoàn công nghệ này sử dụng trái phép hàng triệu đầu sách có bản quyền để huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo Gemini. Nguyên đơn cho rằng đây là "một trong những vụ vi phạm bản quyền nghiêm trọng nhất trong lịch sử".
Vụ kiện do ba nhà xuất bản gồm Hachette Book Group, Cengage Learning, Elsevier cùng nhà văn Mỹ Scott Turow khởi xướng.
Theo đơn kiện, Google đã tận dụng các đầu sách được cung cấp thông qua các dịch vụ như Google Books, Google Play Books và Google Scholar để đào tạo Gemini. Các nguyên đơn cho rằng những nền tảng này chỉ cho phép Google sử dụng tác phẩm theo các mục đích giới hạn, chẳng hạn hiển thị đoạn trích có thể tìm kiếm hoặc phân phối sách điện tử, chứ không cấp quyền sao chép nội dung để phục vụ việc phát triển các sản phẩm AI thương mại.
Đơn kiện chỉ trích Google đã từ bỏ phương châm "Đừng làm điều ác" nhằm duy trì vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực công nghệ. Nguyên đơn cáo buộc công ty đã sao chép các tác phẩm có bản quyền mà không xin phép hoặc trả phí bản quyền, dù nội bộ từng nhận thức rõ những rủi ro pháp lý.
Ảnh minh hoạ
Theo tài liệu gửi tòa, Google từng cảnh báo nội bộ rằng việc sử dụng dữ liệu từ Google Play Books để huấn luyện AI có thể khiến công ty đối mặt với khoản bồi thường từ 10 tỷ đến 100 tỷ USD nếu bị xác định vi phạm bản quyền.
Các nhà xuất bản cho rằng hành vi này không chỉ xâm phạm quyền lợi của tác giả mà còn gây tổn hại cho toàn ngành xuất bản. Họ lập luận rằng các mô hình AI có khả năng tạo ra những tác phẩm tương tự sách gốc với tốc độ và chi phí cực thấp, từ đó làm suy giảm doanh số của các tác phẩm có bản quyền.
Đơn kiện nêu ví dụ Gemini có thể tạo ra một tiểu thuyết trinh thám dài khoảng 100 trang chỉ trong khoảng 20 phút với chi phí 39 xu, dựa trên những nội dung đã học từ các tác phẩm gốc. "Không một nhà xuất bản hay tác giả nào có thể cạnh tranh với điều đó", nguyên đơn lập luận.
Một số tác phẩm được cho là đã bị sử dụng trái phép để huấn luyện Gemini gồm The Fifth Season của N.K. Jemisin và Who Could That Be at This Hour? của Lemony Snicket.
Vụ kiện mới tiếp tục làm nóng cuộc chiến pháp lý giữa các công ty AI và giới xuất bản. Trong thời gian qua, Google, OpenAI, Anthropic và Meta đều phải đối mặt với hàng loạt vụ kiện từ các tác giả và nhà xuất bản vì bị cáo buộc sử dụng tác phẩm có bản quyền để huấn luyện mô hình AI mà không được cấp phép.
Đáng chú ý, một vụ kiện tập thể của các tác giả chống Meta từng kết thúc với phán quyết có lợi cho Meta vào tháng 6 năm ngoái. Trong khi đó, Anthropic đã đạt thỏa thuận trị giá 1,5 tỷ USD để giải quyết các cáo buộc sử dụng bản sao lậu sách nhằm huấn luyện chatbot Claude.
Đầu năm nay, hàng nghìn tác giả, trong đó có Kazuo Ishiguro, Philippa Gregory và Richard Osman, cũng phát hành một cuốn sách "trống" nhằm phản đối việc các công ty AI khai thác tác phẩm của họ mà không xin phép.
Theo hồ sơ vụ án, trước khi khởi kiện riêng, Hachette và Cengage từng tìm cách tham gia vụ kiện bản quyền chống Google do các tác giả và họa sĩ minh họa khởi xướng từ năm 2023. Tuy nhiên, Google phản đối đề nghị này, buộc hai nhà xuất bản cùng các đồng nguyên đơn mở một vụ kiện độc lập.
Các nguyên đơn yêu cầu tòa án buộc Google bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật, ban hành lệnh cấm vĩnh viễn đối với hành vi bị cho là vi phạm bản quyền, đồng thời yêu cầu công ty tiêu hủy toàn bộ các bản sao trái phép của tác phẩm đã được sử dụng để huấn luyện hệ thống AI Gemini.
