Được bố chồng trao tay "gia tài biết bay", nàng dâu trẻ "làm điều táo bạo"

Quyết định “rẽ ngang” đầy táo bạo

Chia sẻ về cơ duyên gắn bó với những chú ong chăm chỉ trên tờ Phụ nữ Việt Nam, chị Phạm Hồng Oanh – Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông sản Ong vàng (phường Linh Sơn, tỉnh Thái Nguyên) cho biết, nghề ong đã thấm vào nếp sống của gia đình chồng chị từ những năm 80 của thế kỷ trước.

Cụ thể, bố mẹ chồng chị vốn là cán bộ kỹ thuật lành nghề của Trại ong Bắc Thái từ năm 1982. Đến năm 1992, khi trại ong giải thể, với niềm đam mê nghề nghiệp, ông bà đã mua lại 50 đàn ong thanh lý để tiếp tục gây dựng sự nghiệp tại gia. Đối với gia đình chị, những đàn ong ấy không chỉ là kế sinh nhai nuôi sống cả nhà mà còn là một “gia tài” quý báu được trân trọng và gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, bước ngoặt thực sự đến với chị Oanh vào năm 2019. Thời điểm đó, dịch COVID-19 bùng phát mạnh mẽ khiến công việc kinh doanh của chồng chị gặp vô vàn khó khăn. Giữa lúc loay hoay tìm hướng đi mới, vợ chồng chị nhận được sự động viên và hậu thuẫn vững chắc từ bố mẹ để quay về nối nghiệp gia đình.

Chị Oanh bồi hồi nhớ lại: “Khi ấy, bố chồng quyết định chia cho chúng tôi một nửa số đàn ong để làm vốn gây dựng lại từ đầu. Đó là một quyết định không hề dễ dàng, bởi lúc đó tôi đang có công việc ổn định là kế toán, còn chồng làm kinh doanh. Nhưng rồi, cả hai vợ chồng đều đồng lòng xin nghỉ việc để toàn tâm toàn ý tập trung làm ong”.

Những ngày đầu khởi nghiệp, việc chuyển từ bàn giấy sang chăm sóc đàn ong khiến chị không tránh khỏi những bỡ ngỡ. Song, nhờ có nền tảng kiến thức vững chắc từ bố mẹ chồng hướng dẫn tận tình, cộng với thị trường tiêu thụ mật ong thời điểm đó khá thuận lợi, mô hình của vợ chồng chị nhanh chóng đi vào quỹ đạo. “Mật ong quay ra đến đâu bán hết đến đó, nguồn thu nhập dần ổn định giúp chúng tôi thêm vững tin vào con đường mình đã chọn”, chị Oanh chia sẻ.

Bí quyết “giữ chân” đàn ong

Theo nữ giám đốc HTX chia sẻ trên báo Dân Việt, nuôi ong không đơn thuần là việc đặt thùng ong trong rừng hay vườn cây rồi chờ đến ngày thu hoạch. Nghề này đòi hỏi người nuôi phải thực sự am hiểu tập tính của loài, nắm vững kỹ thuật chăm sóc và nhạy bén với thời tiết. Trong đó, việc kiểm soát hiện tượng ong chia đàn tự nhiên được chị xem là “chìa khóa vàng” quyết định hiệu quả kinh tế.

Chị Oanh phân tích, chia đàn là bản năng sinh tồn tự nhiên khi đàn ong phát triển quá mạnh, quân số đông và nguồn thức ăn dư thừa. Tuy nhiên, nếu người nuôi không kiểm soát kịp thời, để ong chúa dẫn một nửa quân bay đi sẽ gây thiệt hại lớn về số lượng đàn, kéo theo sản lượng mật sụt giảm nghiêm trọng.

“Để đảm bảo số lượng đàn, ngày nào cũng phải có người kiểm tra kỹ lưỡng. Chỉ cần lơ là, ong chia đàn bay đi là công sức chăm sóc coi như đổ sông đổ bể”, chị cho biết.

Từ thực tiễn sản xuất, chị Oanh đã đúc rút được nhiều kinh nghiệm quý báu để “giữ chân” đàn ong. Khi thấy dấu hiệu đàn đông quân, chật chội, xuất hiện nhiều mũ chúa hoặc ong đực, chị chủ động nới rộng không gian sống bằng cách lao thêm cầu hoặc tầng chân, kích thích ong chúa đẻ trứng. Song song với đó, chị thường xuyên cắt bỏ các mũ chúa không cần thiết và hạn chế ong đực phát triển quá mức.

Thay vì thụ động chờ ong chia đàn tự nhiên, chị Oanh chủ động thực hiện chia đàn nhân tạo vào những thời điểm nguồn hoa dồi dào và thời tiết thuận lợi. Cách làm khoa học này vừa giúp duy trì sĩ số đàn ổn định, vừa giúp chị chủ động trong kế hoạch nhân giống và sản xuất lâu dài.

Hiện tại, giống ong mà gia đình chị và các thành viên HTX lựa chọn chủ yếu là ong nội. Đây là giống ong có khả năng thích nghi tuyệt vời với khí hậu, thổ nhưỡng địa phương và ít phát sinh dịch bệnh. Tuy sản lượng mật không cao kỷ lục như các giống ong ngoại nhập, nhưng bù lại ong nội rất khỏe, cho chất lượng mật thơm ngon đặc trưng, được người tiêu dùng đánh giá rất cao.

Để đàn ong luôn khỏe mạnh, chị Oanh duy trì mật độ khoảng 5 cầu/đàn, đảm bảo quân ong luôn phủ kín cầu. Công tác vệ sinh, phòng bệnh được thực hiện nghiêm ngặt: hễ phát hiện cầu có dấu hiệu sâu bệnh hay hỏng ấu trùng là lập tức loại bỏ để tránh lây lan. Việc thay thế ong chúa già bằng ong chúa tơ cũng được thực hiện định kỳ để duy trì sức đẻ và hạn chế chia đàn. Ngoài ra, môi trường đặt thùng ong cũng được chị chú trọng, đảm bảo thoáng mát, tránh gió lùa và luôn có đủ nước sạch cho ong điều hòa nhiệt độ vào mùa hè.

Nhận thấy thị trường ngày càng khắt khe về nguồn gốc và chất lượng, chị Oanh hiểu rằng phải xây dựng thương hiệu mới có thể phát triển bền vững. Từ mô hình tổ hợp tác ban đầu, đến năm 2023, chị chính thức thành lập Hợp tác xã Nông sản Ong vàng và dành toàn bộ tâm huyết cho nghề.

Hiện nay, HTX Ong vàng đã quy tụ 12 thành viên và hộ liên kết, duy trì quy mô khoảng 700 – 800 đàn ong. Trung bình mỗi năm, HTX cung ứng ra thị trường 12 – 13 tấn mật ong các loại, khai thác theo mùa hoa từ tháng 3 đến hết năm (mật hoa vải, nhãn, hoa rừng, táo, bạc hà, dã quỳ…).

Bên cạnh sản phẩm chủ lực là mật ong, HTX còn khai thác thêm phấn hoa, sấy khô và đóng gói bài bản với giá bán từ 250.000 – 300.000 đồng/kg, giúp gia tăng đáng kể giá trị kinh tế. Đặc biệt, năm 2024 đánh dấu một cột mốc quan trọng khi hai sản phẩm Mật ong rừng và Phấn hoa mật ong của HTX đã vinh dự đạt chứng nhận OCOP 3 sao.

Mô hình nuôi ong khoa học của chị Phạm Hồng Oanh không chỉ mang lại cuộc sống sung túc cho gia đình mà còn tạo việc làm, lan tỏa kinh nghiệm sản xuất cho nhiều hộ dân trong vùng. Sản phẩm của HTX hiện đã có mặt tại nhiều hệ thống siêu thị, cửa hàng nông sản uy tín tại Thái Nguyên. Trong tương lai gần, chị Oanh ấp ủ dự định kết hợp nghề nuôi ong với mô hình du lịch trải nghiệm vườn cây ăn quả, nhằm quảng bá nét đẹp nông nghiệp địa phương đến du khách gần xa.

Câu chuyện khởi nghiệp của chị Phạm Hồng Oanh là minh chứng sống động cho tư duy "dám nghĩ, dám làm" và giá trị của việc kết hợp giữa truyền thống với hiện đại. Sự thành công trong nông nghiệp không chỉ dựa vào kinh nghiệm cha ông để lại, mà bắt buộc phải có sự đổi mới, áp dụng khoa học kỹ thuật để kiểm soát rủi ro và tối ưu năng suất. Bên cạnh đó, việc chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang mô hình Hợp tác xã, chú trọng xây dựng thương hiệu OCOP bài bản chính là hướng đi tất yếu giúp người nông dân nâng tầm giá trị nông sản và phát triển kinh tế bền vững.