LTS: Kinh doanh trực tuyến đang phát triển mạnh, trở thành nguồn thu nhập quan trọng của hàng triệu cá nhân và hộ kinh doanh. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch giao dịch, quản lý thuế, bảo vệ người tiêu dùng và trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường.
Từ ngày 1/7/2026, Luật Thương mại điện tử chính thức có hiệu lực, tạo khuôn khổ pháp lý mới cho hoạt động kinh doanh online. Bên cạnh kỳ vọng xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, công bằng và bền vững, các quy định mới cũng đặt ra không ít yêu cầu cụ thể phải đáp ứng đối với người bán hàng.
Nhằm phản ánh toàn diện tác động của chính sách mới, Tạp chí Đời sống & Pháp luật thực hiện loạt bài “Cú đấm thép từ Luật Thương mại điện tử: Hàng triệu người bán online trước "luật mới’ từ 1/7/2026”, ghi nhận ý kiến từ người bán, chuyên gia, luật sư, cơ quan quản lý và đại diện Bộ Công Thương. Qua đó, loạt bài mang đến góc nhìn đa chiều về cơ hội, thách thức và giải pháp, góp phần hỗ trợ cộng đồng kinh doanh trực tuyến phát triển hiệu quả, bền vững.
Ngày 1/7/2026 sẽ là cột mốc quan trọng, đánh dấu sự chuyển mình của thị trường thương mại điện tử Việt Nam theo hướng minh bạch và chuyên nghiệp hơn. Tuy nhiên, đi cùng với đó là áp lực thích nghi ngày càng lớn đối với hàng triệu người bán online từ các sàn thương mại điện tử đến các gian hàng cá nhân trên mạng xã hội.
Người bán hàng livestream giới thiệu sản phẩm trên các nền tảng thương mại điện tử. Ảnh minh họa.
Doanh thu lớn nhưng chi phí và áp lực vận hành ngày càng cao
Theo khảo sát của phóng viên, nhiều chủ shop nhỏ lẻ ủng hộ những thay đổi của luật để thị trường minh bạch hơn. Tuy nhiên, họ cũng bày tỏ lo ngại về chi phí kinh doanh và thủ tục vận hành.
Ở góc độ người kinh doanh trên TikTok Shop, chị Đ.Y. Nhi (26 tuổi), chủ cửa hàng gia dụng tại Hà Nội cho biết: “Doanh thu từ nền tảng hiện chiếm hơn 80% tổng thu nhập của cửa hàng. Nhìn vào các con số từ livestream, nhiều người có thể thấy rất hấp dẫn, nhưng thực tế chi phí đang ngày càng tăng. Ngoài phí sàn, chúng tôi còn phải đầu tư quảng cáo, thuê KOC, trả hoa hồng affiliate, hỗ trợ vận chuyển và thường xuyên tham gia các chương trình khuyến mại.
Với một số ngành hàng, tổng chi phí có thể chiếm tới 30–40% doanh thu mỗi đơn hàng. Vì vậy, cạnh tranh hiện nay không chỉ nằm ở giá bán mà còn phụ thuộc rất lớn vào khả năng vận hành và tối ưu chi phí của mỗi người bán.”
Hoạt động đóng gói, xử lý đơn hàng tại các cửa hàng online. Ảnh minh họa.
Anh N.T.Đ (37 tuổi), kinh doanh quần áo qua Facebook, chia sẻ: “Mỗi ngày tôi xử lý vài chục đơn hàng, quy mô không lớn nhưng đây là nguồn thu nhập chính của gia đình. Trước đây tôi nghĩ các quy định chỉ áp dụng cho doanh nghiệp hoặc các shop lớn. Giờ thì mọi người bán nhỏ lẻ như tôi cũng phải tìm hiểu kỹ để không sai với quy định pháp luật.”
Cùng quan điểm, chị Nguyễn Hoa chủ cửa hàng phụ kiện làm tóc tại Hoàn Kiếm (Hà Nội) cho rằng việc siết chặt quản lý là cần thiết để thị trường minh bạch hơn, song cần có lộ trình phù hợp để tránh gây áp lực lên các hộ kinh doanh nhỏ.
“Tôi ủng hộ việc quản lý nhằm hạn chế hàng giả, hàng kém chất lượng. Tuy nhiên, nếu thủ tục quá phức tạp hoặc chi phí phát sinh lớn thì sẽ tạo áp lực cho các shop nhỏ như chúng tôi. Nếu quy trình kéo dài hoặc yêu cầu quá nhiều giấy tờ, nhiều người bán sẽ gặp khó khăn,” chị T.Q.H chia sẻ.
Trước những thay đổi này, nhiều cửa hàng cũng đang chủ động tự chuẩn hóa thông tin sản phẩm, ghi nhãn đầy đủ và tham gia các khóa đào tạo trực tuyến về thương mại điện tử để thích ứng với quy định mới.
Cùng với đó, các chiêu trò khuyến mại, giảm giá hay livestream tạo cú hích doanh thu vẫn được áp dụng rộng rãi. Chị Hương Vy, người thường xuyên mua hàng qua mạng xã hội, cho biết: “Nhiều shop tổ chức flash sale, livestream chốt đơn trong vài phút để tạo hiệu ứng khan hiếm, kích thích người mua. Điều này giúp doanh số tăng nhanh nhưng cũng gây áp lực lớn cho người bán trong khâu xử lý đơn, vận chuyển và chăm sóc khách hàng.”
Thời gian gần đây, lực lượng chức năng liên tục phát hiện nhiều vụ vi phạm liên quan đến hoạt động livestream bán hàng trên không gian mạng. Đáng chú ý, một số đường dây kinh doanh mỹ phẩm và thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc đã bị xử lý sau khi quảng cáo và chốt đơn qua các phiên livestream, thu hút hàng chục nghìn lượt xem. Những vụ việc này cho thấy tiềm ẩn rủi ro lớn về hàng giả, hàng kém chất lượng và quyền lợi người tiêu dùng.
Góc nhìn pháp lý: Nhiều hành vi livestream có thể bị xử lý
Trao đổi với phóng viên ĐS&PL về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SB LAW, cho rằng livestream bán hàng tuy phát triển mạnh nhưng tiềm ẩn nhiều hành vi vi phạm pháp luật.
Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SB LAW.
Theo luật sư, phổ biến nhất là kinh doanh hàng giả, hàng nhái, vi phạm sở hữu trí tuệ; quảng cáo sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng; không kê khai thuế, không đăng ký kinh doanh hoặc không minh bạch thông tin người bán và nguồn gốc hàng hóa.
Một số trường hợp còn tạo tương tác giả, dàn dựng nội dung như “chốt đơn ảo”, tạo khan hiếm giả hoặc công bố số lượng bán không đúng thực tế nhằm thúc đẩy tâm lý mua hàng. Đây có thể bị xem xét là hành vi cung cấp thông tin sai lệch hoặc cạnh tranh không lành mạnh.
Đối với nhóm hàng đặc thù như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc hoặc thiết bị y tế, việc quảng cáo sai công dụng hoặc gây hiểu nhầm có thể bị xử phạt nghiêm khắc hơn.
Luật sư Nguyễn Thanh Hà nhấn mạnh: “Các cá nhân và doanh nghiệp kinh doanh online cần chuyển từ tư duy bán hàng tự phát sang mô hình kinh doanh chuyên nghiệp, minh bạch và tuân thủ pháp luật. Đây là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh thương mại điện tử ngày càng được quản lý chặt chẽ.”
Luật thương mại điện tử mới sẽ tạo ra sự thanh lọc mạnh mẽ trên thị trường. Những người bán hàng thiếu minh bạch, kinh doanh tự phát hoặc không đáp ứng yêu cầu pháp lý sẽ dần gặp khó khăn. Ngược lại, những chủ shop có năng lực vận hành tốt, tuân thủ quy định và chuyên nghiệp hóa hoạt động kinh doanh sẽ có nhiều cơ hội phát triển bền vững hơn trong môi trường cạnh tranh mới.
Ngày 1/7/2026 không chỉ là thời điểm Luật thương mại điện tử mới có hiệu lực, mà còn là phép thử cho khả năng thích nghi của hàng triệu người kinh doanh trong kỷ nguyên số. Ai kịp thay đổi sẽ tồn tại và phát triển, ai chậm thích nghi có thể sẽ bị bỏ lại phía sau.
