Nhân Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11), Đời sống & Pháp luật (ĐS&PL) đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Khánh Ngọc - Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, về ý nghĩa của việc phát huy vai trò đội ngũ luật gia trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua phong trào "Mỗi luật gia là một báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật" do Hội phát động trong năm 2026, góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với người dân.
Đổi mới mạnh mẽ tư duy và cách tiếp cận
ĐS&PL: Xin Chủ tịch cho biết phong trào "Mỗi luật gia là một báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật" xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn nào?
Chủ tịch Nguyễn Khánh Ngọc: Hội Luật gia Việt Nam đã tham gia vào công tác phổ biến giáo dục pháp luật trong suốt thời gian qua với nhiều kết quả tích cực, với kiến thức sâu rộng, kinh nghiệm thực tiễn và tâm huyết của các luật gia có nhiều thế mạnh trong triển khai nhiều nhiệm vụ tuyên truyền pháp luật.
Ông Nguyễn Khánh Ngọc - Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam (Ảnh: Hữu Thắng).
Ngày 30/1/2024, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 129/QĐ-TTg phê duyệt Đề án "Phát huy vai trò của Hội Luật gia các cấp trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2024–2030". Việc ban hành Đề án thể hiện sự ghi nhận sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với vai trò đặc biệt của Hội Luật gia Việt Nam trong việc lan tỏa tri thức pháp lý, nâng cao hiểu biết pháp luật cho nhân dân, xây dựng xã hội thượng tôn pháp luật.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu ngày càng cao trong xây dựng, thi hành chính sách, pháp luật và quản trị quốc gia đòi hỏi phải đổi mới toàn diện về tư duy, nội dung, phương thức thực hiện, đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân, doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, từ thực tiễn công tác bài toán đặt ra là làm thế nào để huy động tối đa hơn 100.000 hội viên luật gia tham gia vào tuyên truyền, phổ biến pháp luật và khuyến khích có cách làm mới, hiệu quả hơn, phù hợp yêu cầu của tình hình mới đã được Thủ tướng Chính phủ giao tại Quyết định số 129/QĐ-TTg. Phong trào "Mỗi luật gia là một báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật" đã ra đời trong hoàn cảnh như vậy.
ĐS&PL: Theo Chủ tịch, điểm khác biệt của phong trào này so với hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật theo phương thức truyền thống là gì?
Chủ tịch Nguyễn Khánh Ngọc: Khi tổ chức triển khai phong trào "Mỗi luật gia là một báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật", Thường trực Hội kỳ vọng đây sẽ là phong trào hay nhận được sự hưởng ứng rộng rãi của các tổ chức Hội và hội viên trên toàn quốc. Sau khi tổng kết đánh giá thực hiện phong trào này trong năm 2026 sẽ rút ra được những bài học kinh nghiệm để tổ chức thực hiện tốt hơn trong thời gian tới.
Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bầu cử cho người dân (Ảnh: Văn Khánh).
Một trong những điểm khác biệt lần này là không chạy theo số lượng hoạt động mà đi sâu vào chất lượng, hiệu quả, tìm ra những cách làm mới, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm để phục vụ, xây dựng hoạt động để phổ biến giáo dục pháp luật.
Kết quả tác động của phong trào cần được đánh giá từ góc độ xã hội, người dân và doanh nghiệp; sự chuyển biến về nhận thức pháp luật của người dân, doanh nghiệp đóng góp vào xây dựng xã hội kỷ cương, giảm vi phạm pháp luật.
Để đạt được các mục tiêu đề ra, cần có sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy và hành động của chính các tổ chức hội, hội viên,…cách làm cũ, lối mòn không còn phù hợp. Bối cảnh tình tình đã thay đổi thì chúng ta cần có điều chỉnh phù hợp.
Để đáp ứng yêu cầu mới, công tác phổ biến giáo dục pháp luật của Hội cũng sẽ có nhiều sự đổi mới như chuyển từ truyền đạt một chiều sang đối thoại, tương tác đa chiều, phát huy năng lực phản biện và sự chủ động tìm hiểu pháp luật của người dân.
Việc phổ biến pháp luật không chỉ dừng ở việc đọc - chép, nghe - ghi nhớ thụ động, mà cần trở thành quá trình tương tác hai chiều hoặc đa chiều. Người dân không chỉ lắng nghe pháp luật, mà cần được trao đổi, đặt câu hỏi, bày tỏ ý kiến và tình huống vướng mắc để cùng thảo luận.
Cùng với đó, Hội cũng sẽ tiếp tục áp dụng phương pháp lấy con người làm trung tâm, cá thể hóa nội dung và cách tiếp cận theo từng nhóm đối tượng (thanh niên, phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số, người yếu thế, doanh nghiệp, cán bộ cơ sở…). Mỗi nhóm đối tượng có nhu cầu thông tin pháp luật và cách thức tiếp thu khác nhau, do đó không thể áp dụng một khuôn mẫu chung cho mọi đối tượng.
Việc cá thể hóa nội dung giúp "đúng đối tượng, trúng nhu cầu", khiến hoạt động phổ biến giáo dục pháp luật trở nên thiết thực và hiệu quả hơn, tránh lãng phí nguồn lực. Phương châm này cũng quán triệt tinh thần "lấy người dân làm trung tâm" và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong tiếp cận pháp luật.
Chúng tôi cũng ứng dụng đa phương tiện trong phổ biến giáo dục pháp luật, bao gồm video, infographic, hoạt họa, podcast, mạng xã hội và các nền tảng pháp luật số hóa. Trong kỷ nguyên công nghệ số, hình thức truyền thông đa phương tiện tỏ ra vượt trội trong việc thu hút sự chú ý và truyền tải thông tin một cách sinh động.
Cùng với đó, phát triển các ứng dụng số (website, ứng dụng di động) cung cấp thông tin pháp luật cơ bản, thư viện hỏi - đáp pháp luật, tra cứu văn bản dễ dàng. Đồng thời, tăng cường đào tạo đội ngũ làm công tác phổ biến giáo dục pháp luật để mỗi luật gia là một đại sứ pháp luật.
Nhiều sáng kiến, cách làm mới phù hợp yêu cầu giai đoạn phát triển mới
ĐS&PL: Chủ tịch muốn gửi gắm thông điệp gì tới các luật gia thông qua phong trào "Mỗi luật gia là một báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật"?
Chủ tịch Nguyễn Khánh Ngọc: Tôi mong các tổ chức Hội và hội viên tham gia hưởng ứng nhiệt tình, có nhiều sáng kiến, cách làm mới, hiệu quả, phù hợp yêu cầu giai đoạn phát triển mới.
Kết quả thực hiện phong trào "Mỗi luật gia là một báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật" trong năm 2026 sẽ là cơ sở quan trọng để toàn hệ thống Hội tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Luật gia Việt Nam lần thứ XV, nhiệm kỳ 2026–2031. Nghị quyết đã xác định nhiều định hướng, mục tiêu và chỉ tiêu cụ thể, trong đó có yêu cầu 100% Hội Luật gia các cấp hưởng ứng, triển khai phong trào này.
Quang cảnh Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Luật gia Việt Nam lần thứ XV, nhiệm kỳ 2026–2031 (Ảnh: Hữu Thắng).
Đại hội XV cũng thống nhất 3 khâu đột phá và 4 chương trình hành động trọng tâm, nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, hướng mạnh về cơ sở, phát huy giá trị xã hội của pháp luật và vai trò của đội ngũ những người làm công tác pháp luật.
Tôi đề nghị các cấp Hội chú trọng gắn kết giữa xây dựng pháp luật với phục vụ người dân. Thông qua hoạt động tư vấn pháp luật, hòa giải, tiếp công dân và các hoạt động tại cơ sở, các cấp Hội cần chủ động ghi nhận, tổng hợp những vướng mắc pháp lý phát sinh trong thực tiễn, từ đó lựa chọn các vấn đề cần nghiên cứu, kiến nghị hoàn thiện pháp luật.
Đồng thời, những kết quả nghiên cứu, kiến thức và kỹ năng mới cần tiếp tục được chia sẻ, hỗ trợ cho hoạt động tại cơ sở. Khi tạo được sự kết nối này, mỗi hoạt động sẽ bổ trợ cho hoạt động khác, góp phần nâng cao hiệu quả chung của toàn hệ thống Hội.
Tôi kỳ vọng phong trào "Mỗi luật gia là một báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật" do Hội Luật gia Việt Nam phát động trong năm 2026 không chỉ đưa pháp luật đến với người dân, doanh nghiệp, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật mà còn thể hiện sự đóng góp thiết thực của đội ngũ luật gia Việt Nam vào quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước trong giai đoạn mới.
Hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (9/11) năm 2026; Hội Luật gia Việt Nam tổ chức Lễ tôn vinh các tập thể, cá nhân luật gia tiêu biểu trong thực hiện phong trào "Mỗi luật gia là một báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật" và công tác tham gia xây dựng chính sách, pháp luật năm 2026 vào ngày 5/11.
