Chi hội Luật gia cấp xã phải làm gì để thực sự có ích cho chính quyền, nhân dân?

Phát huy thế mạnh pháp luật, phòng ngừa rủi ro từ sớm

Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Hội Luật gia Việt Nam cùng Hội Luật gia các tỉnh/thành xác định việc thành lập Chi hội Luật gia cấp xã là nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết.

Trong mô hình mới, cấp xã trực tiếp đảm nhận nhiều nhiệm vụ gắn với đời sống người dân, từ giải quyết thủ tục hành chính, thực hiện chính sách, quản lý đất đai, hộ tịch, an sinh xã hội đến tiếp nhận, giải quyết kiến nghị, phản ánh. Nhiều vấn đề pháp lý vì thế phát sinh và được xử lý ngay từ cơ sở.

Chia sẻ về định hướng hoạt động của Chi hội cấp xã, Luật gia Nguyễn Hoàng Tuấn - Chi hội trưởng Chi hội Luật gia xã Quỳnh Lưu (tỉnh Ninh Bình) cho hay, Chi hội mới được thành lập trong năm 2026 với 14 hội viên.

"Chúng tôi xác định không thành lập để hoàn thiện về tổ chức hay hoạt động hình thức, mà phải trở thành nguồn lực pháp lý hỗ trợ cấp ủy, chính quyền và phục vụ nhân dân", ông Tuấn nói.

Ông Tuấn cho rằng, vấn đề quan trọng đối với một Chi hội mới không phải là tổ chức được bao nhiêu hoạt động, mà là phải trả lời được câu hỏi: "Một Chi hội Luật gia cấp xã phải làm gì để thực sự có ích cho cấp ủy, chính quyền và nhân dân?".

Theo ông Tuấn, khi nhiệm vụ, thẩm quyền của cấp xã được phân cấp, phân quyền nhiều hơn, yêu cầu thực thi pháp luật cũng cao hơn. Từng quyết định, hồ sơ, khâu tham mưu phải đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục và quy định pháp luật.

Từ đó, Chi hội xác định phát huy thế mạnh chuyên môn pháp luật để tham gia xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở, đồng thời phòng ngừa rủi ro pháp lý từ sớm.

Đơn cử, khi được cấp ủy, chính quyền đề nghị, Chi hội và hội viên chủ động nghiên cứu, góp ý về khía cạnh pháp lý đối với chương trình, kế hoạch, quy chế, đề án, phương án của địa phương. Chi hội sẽ bổ sung các góc nhìn pháp lý, góp phần để các chủ trương được thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự và sát thực tiễn.

"Nhận diện sớm rủi ro tốt hơn xử lý sai sót phát sinh. Tháo gỡ vướng mắc từ cơ sở tốt hơn để không kéo dài thành tranh chấp, khiếu kiện. Hướng dẫn đúng ngay từ đầu tốt hơn để người dân đỡ phải đi lại nhiều lần", ông Tuấn chia sẻ.

Không làm nhiều mà làm đúng và có kết quả

Theo ông Tuấn, nhiệm vụ quan trọng của giới Luật gia là công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật. Ông cho biết, từ khi thành lập, Chi hội xác định công tác này phải đi theo hướng lấy nhu cầu của người dân và thực tiễn cơ sở làm trung tâm.

Theo ông, tuyên truyền pháp luật là cần thiết nhưng quan trọng là xác định đúng đối tượng, nội dung, hình thức và thời điểm. "Phải chuyển từ phổ biến những gì chúng ta có sang cung cấp những gì người dân cần. Từ nói rộng sang nói trúng, dễ hiểu. Không tuyên truyền chung chung mà giải đáp những vấn đề cụ thể", ông Tuấn nói.

Vị Chi hội trưởng chia sẻ, cùng với tuyên truyền trực tiếp, Chi hội sẽ chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, đẩy mạnh tuyên truyền trên các nền tảng xã hội, giúp người dân hiểu đúng quy định, thực hiện đúng nghĩa vụ và biết cách bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Chi hội cũng phát huy kiến thức, kinh nghiệm của hội viên trong tư vấn, hướng dẫn, giải thích pháp luật, trở thành cầu nối pháp lý giữa chính quyền với nhân dân. Hoạt động này phải đúng chức năng, không làm thay cơ quan chuyên môn, cơ quan giải quyết khiếu nại, tố cáo và không can thiệp vào quá trình giải quyết vụ việc của cơ quan nhà nước.

Hội viên sẽ tập trung giúp người dân hiểu đúng quy định, xác định quyền và nghĩa vụ, tìm đúng cơ quan có thẩm quyền, thực hiện đúng trình tự, thủ tục. Đồng thời, cũng cần tổng hợp, phản ánh những khó khăn, bất cập pháp lý từ thực tiễn.

Theo ông Tuấn, làm tốt công việc này sẽ góp phần hạn chế việc người dân phải đi lại nhiều lần, phòng ngừa sai sót, hóa giải mâu thuẫn, không để những vướng mắc nhỏ tích tụ thành tranh chấp, khiếu kiện phức tạp.

Để hoạt động thực chất, Chi hội xác định trách nhiệm trước hết nằm ở từng hội viên. Hội viên công tác ở lĩnh vực nào phải nắm chắc pháp luật của lĩnh vực đó. Tham mưu nhiệm vụ gì phải đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục và chịu trách nhiệm về chất lượng công việc. "Vấn đề không phải Chi hội làm thật nhiều việc, mà phải lựa chọn đúng những việc thuộc thế mạnh của tổ chức Hội và địa phương đang cần", ông Tuấn nhấn mạnh.

Ông chia sẻ, Chi hội luật gia cấp xã trong quá trình hoạt động sẽ gặp nhiều khó khăn. Do đó, Chi hội phải đặt dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, nhiệm vụ địa phương và hướng dẫn của Hội cấp trên.

Đặc biệt, là lựa chọn đúng việc, phát huy đúng sở trường của hội viên. Với phương châm "Thượng tôn pháp luật - bám sát cơ sở", Chi hội Luật gia xã Quỳnh Lưu quyết tâm xây dựng một tổ chức Hội vững mạnh, góp phần xây dựng hệ thống chính trị cơ sở trong sạch, vững mạnh, gần dân và phục vụ nhân dân.