Gia tăng sức ép bằng việc thúc giục yêu cầu
Công an tỉnh Tuyên Quang đã nhiều lần phát đi cảnh báo về tình trạng giả danh cán bộ địa chính, cán bộ UBND xã, phường hoặc nhân viên cơ quan quản lý đất đai gọi điện, nhắn tin cho người dân, lấy lý do “cập nhật dữ liệu đất đai”, “điều chỉnh hồ sơ”, “rà soát thông tin sau sắp xếp địa giới hành chính” để tiếp cận, thu thập thông tin cá nhân và từng bước thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản. Kịch bản lừa đảo thường bắt đầu bằng một cuộc điện thoại tưởng như rất bình thường. Đối tượng tự xưng là cán bộ địa chính, cán bộ UBND xã, phường hoặc nhân viên cơ quan đăng ký đất đai, thậm chí cung cấp đúng họ tên, chức vụ của một cán bộ địa phương để tạo lòng tin. Nội dung trao đổi thường xoay quanh những vấn đề người dân dễ quan tâm như hồ sơ đất đai chưa được cập nhật, thông tin trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cần bổ sung, dữ liệu phải điều chỉnh sau sắp xếp địa giới hành chính hoặc người dân cần đăng ký lịch làm việc trực tuyến.
Ảnh minh họa: VGP
Để gia tăng sức ép, đối tượng thường đưa ra thời hạn rất ngắn, yêu cầu người dân “thực hiện ngay”, nếu chậm sẽ ảnh hưởng đến quyền giao dịch, chuyển nhượng, thế chấp hoặc thậm chí bị xử phạt. Khi nạn nhân bắt đầu lo lắng, chúng chuyển sang bước tiếp theo: yêu cầu chụp, gửi căn cước, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy tờ tùy thân, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc các dữ liệu cá nhân khác qua Zalo, Facebook, email hay những nền tảng trực tuyến không chính thống.
Nguy hiểm hơn, trong nhiều tình huống, mục tiêu cuối cùng không dừng lại ở việc lấy thông tin. Đối tượng gửi đường link giả mạo cổng dịch vụ công hoặc yêu cầu nạn nhân cài đặt một ứng dụng với tên gọi như “xác thực hồ sơ”, “đồng bộ dữ liệu đất đai”, “hỗ trợ kê khai trực tuyến”. Khi người dân làm theo, mã độc có thể được cài vào thiết bị, tạo điều kiện để đối tượng chiếm quyền kiểm soát điện thoại, đánh cắp thông tin tài khoản ngân hàng, mã xác thực giao dịch và các dữ liệu quan trọng khác. Công an tỉnh Tuyên Quang cảnh báo đã có trường hợp người dân bị rút tiền trong tài khoản hoặc thông tin cá nhân bị tiếp tục lợi dụng vào các hành vi vi phạm pháp luật.
Một biến tướng khác là các đối tượng dựng lên những khoản thu không có thật như “phí cập nhật dữ liệu đất đai”, “phí xác minh thông tin”, “phí xử lý hồ sơ” rồi yêu cầu người dân chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Khi tiền đã chuyển hoặc thông tin cần thiết đã được cung cấp, đối tượng lập tức cắt đứt liên lạc. Từ một thủ đoạn tưởng như chỉ liên quan đến thủ tục hành chính về đất đai, người dân có thể đồng thời phải đối mặt với hai nguy cơ: mất tài sản và mất quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân.
Thực tế cho thấy, điểm nguy hiểm nhất của thủ đoạn này nằm ở khả năng “đánh trúng tâm lý”. Đất đai là tài sản có giá trị lớn, hồ sơ pháp lý lại liên quan đến nhiều thành viên trong gia đình và thường không được người dân cập nhật, kiểm tra thường xuyên. Trong khi đó, những thay đổi về địa giới hành chính, tổ chức chính quyền địa phương và quá trình số hóa dữ liệu khiến người dân có tâm lý cho rằng việc cơ quan chức năng liên hệ để rà soát, bổ sung thông tin là điều bình thường. Chỉ cần lợi dụng đúng thời điểm và đúng thông tin, đối tượng có thể khiến người dân tự nguyện cung cấp những dữ liệu mà bình thường họ rất thận trọng bảo vệ.
Đây cũng là lý do công tác phòng ngừa phải được đặt lên trước khi hậu quả xảy ra. Với phương châm chủ động phòng ngừa từ cơ sở, Công an tỉnh Tuyên Quang đang tăng cường tuyên truyền để người dân nhận diện các phương thức, thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng, nhất là những thủ đoạn gắn với các vấn đề thiết thực như đất đai, căn cước, định danh điện tử và thủ tục hành chính.
Nguyên tắc quan trọng người dân cần ghi nhớ
Không một biện pháp nghiệp vụ nào có thể thay thế được sự cảnh giác của mỗi người dân. Trong cuộc đấu tranh với tội phạm công nghệ cao, một cú nhấp chuột thiếu kiểm chứng, một bức ảnh căn cước gửi nhầm người hay một mã OTP được cung cấp cho đối tượng xấu đều có thể trở thành “chìa khóa” mở cửa tài khoản và dữ liệu cá nhân.
Người dân cần ghi nhớ một nguyên tắc quan trọng: Không cán bộ nào có quyền yêu cầu người dân cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng hoặc chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để thực hiện thủ tục hành chính về đất đai. Khi nhận được cuộc gọi tự xưng là cán bộ cơ quan nhà nước, tuyệt đối không vội làm theo hướng dẫn. Người dân cần chủ động xác minh bằng cách liên hệ trực tiếp với UBND xã, phường, cơ quan có thẩm quyền hoặc đến trực tiếp trụ sở để được hướng dẫn. Công an tỉnh Tuyên Quang khẳng định các thủ tục hành chính về đất đai không được thực hiện theo cách yêu cầu người dân gửi giấy tờ qua những kênh không chính thống hoặc chuyển các khoản phí vào tài khoản cá nhân.
Người dân cũng cần hạn chế tối đa việc đăng tải công khai hình ảnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, căn cước và các giấy tờ chứa thông tin định danh lên mạng xã hội. Không truy cập đường link lạ, không cài đặt ứng dụng ngoài nguồn chính thống và không cho phép ứng dụng không rõ nguồn gốc truy cập vào tin nhắn, danh bạ, cuộc gọi, dữ liệu trên thiết bị. Khi giao dịch ngân hàng, tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc mã xác thực cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội.
Đối với người cao tuổi, người dân ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, nguy cơ bị lợi dụng càng cần được đặc biệt lưu ý. Các thành viên trong gia đình cần chủ động tuyên truyền, hướng dẫn cha mẹ, ông bà nhận diện thủ đoạn giả danh cán bộ. Khi có người gọi điện thông báo về đất đai, thay vì làm theo ngay, hãy dừng cuộc gọi, trao đổi với người thân và xác minh thông tin qua cơ quan chức năng.
Trường hợp đã trót cung cấp thông tin cá nhân, truy cập đường link nghi vấn, cài đặt ứng dụng lạ hoặc thực hiện giao dịch theo yêu cầu của đối tượng, người dân cần lập tức liên hệ ngân hàng để khóa hoặc kiểm soát tài khoản, thay đổi thông tin bảo mật cần thiết; đồng thời nhanh chóng trình báo cơ quan Công an gần nhất để được hướng dẫn, hỗ trợ xử lý. Việc trình báo sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi mỗi phút chậm trễ đều có thể tạo thêm thời gian để đối tượng tẩu tán tài sản hoặc tiếp tục sử dụng dữ liệu của nạn nhân vào các hành vi phạm pháp. Công an tỉnh Tuyên Quang cũng khuyến cáo người dân khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc đã cung cấp thông tin cho đối tượng lừa đảo cần liên hệ ngay với cơ quan Công an để hạn chế thấp nhất thiệt hại.
Làm giàu, làm sạch dữ liệu đất đai là nhiệm vụ có ý nghĩa thiết thực đối với quản lý nhà nước, cải cách thủ tục hành chính và phục vụ người dân. Đây không phải là “kẽ hở” để tội phạm lợi dụng, mà chỉ trở thành cơ hội cho các đối tượng xấu khi người dân mất cảnh giác. Bởi vậy, cùng với sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng Công an trong tuyên truyền, phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm, mỗi người dân cần trở thành một “lá chắn” bảo vệ chính mình: không hoảng sợ trước những lời đe dọa, không tin ngay những cuộc gọi tự xưng cán bộ và đặc biệt không cung cấp thông tin, không truy cập đường link, không chuyển tiền khi chưa xác minh rõ ràng.
