Sáng 4/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật An ninh dữ liệu. Các ĐBQH đều đánh giá cao cơ quan soạn thảo đã tiếp thu rất nhiều ý kiến và dự thảo mới nhất đã đặt nền móng cho quản lý theo cấp độ rủi ro và bảo vệ dữ liệu trong toàn bộ vòng đời.
Người dân cần biết dữ liệu bị lộ để tự bảo vệ mình
Nêu ý kiến thảo luận, ĐBQH Lê Thị Thanh Lam (đoàn Tp.Cần Thơ) cho biết vấn đề đặt ra từ ý kiến của cử tri là dữ liệu của người dân được bảo vệ thế nào và người dân có thực sự tiện lợi hay không.
Báo cáo kinh tế - xã hội của Chính phủ ghi nhận, VNeID đã trở thành kênh giao tiếp chủ yếu và xác định nhiệm vụ năm 2027 là liên thông các cơ sở dữ liệu, không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có.
ĐBQH Lê Thị Thanh Lam (Ảnh: Media Quốc hội).
Về nguyên tắc bảo vệ an ninh dữ liệu, đại biểu đề nghị bổ sung một khoản quy định hệ thống số của cơ quan Nhà nước phục vụ người dân ưu tiên triển khai trên nền tảng chung đã được đánh giá an ninh, hạn chế phát sinh hệ thống riêng lẻ kết nối vào cơ sở dữ liệu quốc gia.
Đại biểu dẫn báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cho biết năm 2025 ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng, có khoảng 300 triệu rao bán với hơn 1,7 triệu bản ghi dữ liệu.
Qua kiểm tra 7 bộ, ngành, địa phương kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã phát hiện 1.315 lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng.
"Điển hình thực tế, một người dùng điện thoại có dung lượng bộ nhớ nhỏ mà phải cài đặt nhiều ứng dụng như định danh điện tử VNeID, bảo hiểm xã hội, ứng dụng thuế, ứng dụng giao thông, quản lý giấy tờ, ứng dụng điện, nước...
Máy thì đầy, chạy chậm, thông báo đến liên tục, tin tuyên truyền, tin nhắc và lẫn cả báo cáo về hồ sơ, thời hạn, quyền lợi của cá nhân. Nhiều thông tin người dân sẽ không đọc và bỏ sót những thông tin quan trọng nhất", đại biểu nêu.
Theo đại biểu, điều đó cho thấy càng nhiều hệ thống trùng lặp cùng kết nối vào dữ liệu của người dân thì càng nhiều điểm phải bảo vệ.
Đại biểu đề nghị cần xác định rõ việc sử dụng dữ liệu an toàn, đúng mục đích, có trách nhiệm và hiệu quả.
Về trách nhiệm báo cáo sự cố, đại biểu đề nghị bổ sung: Khi dữ liệu cá nhân bị lộ lọt, chủ quản dữ liệu phải thông báo kịp thời cho người bị ảnh hưởng, kèm hướng dẫn phòng tránh lừa đảo, bảo đảm thống nhất với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Người dân cần biết dữ liệu của mình bị lộ để tự bảo vệ mình. Thực tế, không ít người nhận cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo đọc đúng họ tên, số căn cước, đúng giọng nói và cả khuôn mặt của người thân.
Bà Lam đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát các ứng dụng phục vụ người dân. Dịch vụ nào tích hợp lên nền tảng dùng chung, dịch vụ nào chỉ cần kết nối, chia sẻ dữ liệu, tránh đầu tư trùng lặp, tốn kém chi phí vận hành.
Bên cạnh đó, cần quan tâm người dân dùng điện thoại cấu hình thấp, ở vùng khó khăn; chỉ đạo các cơ quan thực hiện nghiêm việc không yêu cầu người dân nộp lại thông tin đã có.
Các bên phối hợp phân loại thông báo, ưu tiên gửi qua VNeID những thông tin về hồ sơ hành chính, thời hạn giải quyết và quyền lợi của người dân.
"Vấn đề bảo vệ dữ liệu và phục vụ người dân là để người dân thuận tiện hơn, ít ứng dụng trùng lặp. Ít đầu mối nắm dữ liệu thì dữ liệu an toàn hơn, người dân cũng đỡ vất vả hơn", đại biểu Lam nhấn mạnh.
Bảo vệ an ninh dữ liệu gắn với bảo đảm an toàn người bệnh
ĐBQH Phạm Thu Xanh (đoàn Tp.Hải Phòng) cho biết, thực tiễn cho thấy, y tế, ngân hàng, bảo hiểm là những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ cao về lộ, lọt, mua bán dữ liệu. Cơ quan chức năng đã phát hiện khoảng 300 vụ rao bán dữ liệu với hơn 1,7 triệu bản ghi thuộc nhiều lĩnh vực, trong đó có dữ liệu y tế. Đây cũng là những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp của các quy định về an ninh dữ liệu.
Từ thực tiễn ngành y tế, đại biểu cho rằng bảo vệ an ninh dữ liệu phải gắn với bảo đảm an toàn người bệnh và tính liên tục của hoạt động khám, chữa bệnh.
ĐBQH Phạm Thu Xanh (Ảnh: Media Quốc hội).
Dẫn lại Luật Khám bệnh, chữa bệnh quy định hồ sơ bệnh án phải được lưu trữ, bảo mật, nhiều loại hồ sơ có thời hạn lưu trữ từ 10 đến 30 năm, 70 năm hoặc vĩnh viễn. Đây không chỉ là dữ liệu chuyên môn mà còn là lịch sử sức khỏe và bí mật riêng tư của mỗi người.
Tuy nhiên, bảo vệ dữ liệu không có nghĩa là hạn chế việc khai thác dữ liệu hợp pháp phục vụ điều trị. Người bệnh ung thư cần hội chẩn quốc tế, thai phụ cần kết quả xét nghiệm di truyền để quyết định can thiệp, bệnh nhân cấp cứu cần được truy cập kịp thời tiền sử bệnh án.
Đại biểu đề nghị rà soát dự án luật theo hướng quy định rõ cơ chế chuyển, chia sẻ dữ liệu phục vụ hội chẩn, chẩn đoán, điều trị và thanh toán theo yêu cầu hợp pháp hoặc có sự đồng ý của người bệnh.
Đối với dữ liệu đã mã hóa, có kiểm soát truy cập và lưu vết, cần có quy trình, thời hạn xử lý phù hợp, tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.
