Bộ Y tế ngày 16/7 cho biết đang lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Thông tư mới hướng dẫn các địa phương ban hành chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật cho tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số.
Theo dự thảo do Cục Dân số chủ trì, điểm đáng chú ý là phạm vi chính sách được mở rộng hướng dẫn địa phương xây dựng các cơ chế khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật để duy trì mức sinh thay thế, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với già hóa dân số.
Đề xuất trợ cấp hằng tháng cho trẻ dưới 3 tuổi
Theo báo Vietnamnet, Cục Dân số đề xuất địa phương mở rộng đối tượng khen thưởng, hỗ trợ tiền/hiện vật cho phụ nữ sinh con, sinh đủ 2 con ngoài 3 nhóm đối tượng quy định trong Luật Dân số; hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho phụ nữ mang thai; hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ đến đủ 12 tháng, 24 tháng hoặc 36 tháng tuổi; hỗ trợ chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non...
Đối với tập thể, dự thảo đề xuất khen thưởng các xã có từ 60% phụ nữ sinh đủ 2 con trở lên, đồng thời cho phép địa phương lựa chọn khen thưởng một lần hoặc khi duy trì thành tích liên tục trong 3 năm hoặc 5 năm.
Dự thảo cũng tiếp tục khuyến khích các địa phương có chính sách hỗ trợ gia đình sinh hai con một bề là gái và trẻ em gái ở vùng khó khăn bằng nhiều hình thức như miễn, giảm học phí, hỗ trợ bảo hiểm y tế, sữa học đường, hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế... giảm mất cân bằng giới tính khi sinh.
Bên cạnh mục tiêu tăng số lượng con trung bình, dự thảo của Bộ Y tế còn nhắm đến việc cân bằng giới tính và nâng cao chất lượng giống nòi. Các địa phương sẽ xây dựng chính sách tôn vinh gia đình sinh hai con gái, đồng thời miễn giảm học phí và hỗ trợ bảo hiểm y tế cho trẻ em gái tại các vùng nghèo. Nhóm yếu thế, hộ nghèo cũng sẽ nhận hỗ trợ miễn phí về sàng lọc trước sinh, sơ sinh và các dịch vụ tránh thai, chăm sóc sức khỏe định kỳ, theo báo VnExpress.
Ảnh minh họa/ Thanh Niên
Mức hỗ trợ sinh con hiện còn thấp
Theo báo Dân Trí, Báo cáo tổng kết việc thực hiện Thông tư 01/2021/TT-BYT do Cục Dân số xây dựng, sau 5 năm triển khai, nhiều địa phương đã ban hành các chính sách khen thưởng, hỗ trợ nhằm khuyến khích người dân sinh đủ hai con. Những chính sách này góp phần duy trì mức sinh thay thế, kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh và nâng cao chất lượng dân số.
Nhiều tỉnh, thành đã bố trí ngân sách để hỗ trợ trực tiếp cho người dân. Tại Tây Ninh, hàng nghìn phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi được nhận hỗ trợ, đồng thời địa phương đã chi gần 20 tỷ đồng để khen thưởng các xã hoàn thành mục tiêu về mức sinh. Đồng Nai cũng hỗ trợ hơn 6.000 phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Bên cạnh đó, Hải Phòng, Hưng Yên và nhiều địa phương khác đã triển khai các chính sách khuyến sinh phù hợp với điều kiện thực tế.
Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra nhiều hạn chế trong quá trình thực hiện. Tại các địa phương có chi phí sinh hoạt cao như Đồng Nai và Tây Ninh, mức hỗ trợ từ khoảng 450.000 đồng đến 1 triệu đồng cho mỗi trường hợp được đánh giá là chưa đủ sức khuyến khích người dân sinh thêm con. Trong bối cảnh áp lực kinh tế và chi phí nuôi dạy con ngày càng tăng, tỷ lệ các cặp vợ chồng quyết định sinh thêm con vẫn ở mức thấp.
Ngoài ra, nhiều địa phương chưa ban hành nghị quyết riêng về chính sách dân số mà chỉ lồng ghép nội dung này vào các chương trình thi đua, dẫn đến việc triển khai chưa đồng bộ. Một số tiêu chí xét khen thưởng cũng được đánh giá là quá cao, nhất là tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, khiến số đối tượng được thụ hưởng còn hạn chế.
Theo Cục Dân số, Luật Dân số năm 2025 đã trao quyền cho cá nhân và các cặp vợ chồng chủ động quyết định thời điểm sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh phù hợp với điều kiện của mình. Vì vậy, việc xây dựng Thông tư mới để thay thế Thông tư 01/2021/TT-BYT được đánh giá là cần thiết, nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Dân số và Nghị định 168/2026/NĐ-CP của Chính phủ.
