Sáng 12/11, Quốc hội tiến hành phiên chất vấn với Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn về 4 nội dung gồm: công tác quản lý, sử dụng và nâng cao hiệu quả vốn đầu tư công; huy động và sử dụng vốn ODA; quản lý thuế, đặc biệt là tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng và chống thất thu thuế trong thương mại điện tử; huy động các nguồn lực nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.
Doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ tài chính có thể rút khỏi thị trường trong 1 ngày
Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (đoàn Cà Mau) đặt câu hỏi chất vấn Bộ trưởng Tài chính về việc số doanh nghiệp giải thể tăng mạnh. Chính sách giảm thuế giá trị gia tăng sẽ hết hạn vào ngày 31/12/2026, Chính phủ có định hướng để kéo dài chính sách sang năm 2027 hay không?
Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn (Ảnh: Media Quốc hội).
Trả lời, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, trong 9 tháng đầu năm nay, có khoảng 172.000 doanh nghiệp rút khỏi thị trường, trong khi số doanh nghiệp tái gia nhập và tham gia thị trường là 222.000 doanh nghiệp.
Theo phân tích của Bộ Tài chính, trong số doanh nghiệp rút khỏi thị trường, có 50% tạm dừng kinh doanh, 30% đã hoàn thành thủ tục giải thể và 20% đang làm thủ tục chấm dứt hoạt động.
Ở chiều ngược lại, nhờ những nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm nghĩa vụ thuế, thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đã đạt hơn 222.000 doanh nghiệp. Đặc biệt, vốn đăng ký tăng 58% so với cùng kỳ.
Phân tích nhóm doanh nghiệp tạm dừng hoạt động, giải thể, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, khoảng 90% hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ; khoảng 89% doanh nghiệp không phát sinh doanh thu trong năm 2026, tức đã dừng hoạt động từ trước. Bên cạnh đó, 74% số doanh nghiệp đã không hoạt động trước năm 2026.
Lý giải về số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lớn, Bộ trưởng cho rằng đây là chuyện bình thường trong hoạt động sản xuất kinh doanh, bởi có doanh nghiệp thành công nhưng cũng có doanh nghiệp thất bại.
Đặc biệt, trong môi trường kinh doanh thông thoáng, tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp hoạt động, thủ tục gia nhập thị trường tương đối đơn giản. Tuy nhiên, thủ tục rút khỏi thị trường lại liên quan đến việc thực hiện các nghĩa vụ tài chính. Ngoài nghĩa vụ với ngân sách nhà nước, thuế và bảo hiểm xã hội, doanh nghiệp còn phải thực hiện nghĩa vụ với các nhà cung cấp, ngân hàng cho vay.
Bộ trưởng cho biết, Bộ Tài chính đã chỉ đạo thực hiện việc làm sạch mã số thuế. Đối với doanh nghiệp đã làm sạch mã số thuế, hoàn thành các nghĩa vụ tài chính, thủ tục rút khỏi thị trường chỉ mất 1 ngày.
Về việc tiếp tục giảm 2% thuế giá trị gia tăng (VAT) từ 10% xuống 8%, Bộ trưởng cho biết, Thủ tướng Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Tài chính nghiên cứu, đánh giá kỹ vấn đề này, cùng với khuôn khổ pháp lý cho hoạt động đầu tư, kinh doanh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027.
Đặc biệt, cần theo dõi sát diễn biến thị trường, nhất là thị trường xăng dầu và nguyên vật liệu, để có giải pháp kịp thời, phù hợp. Đồng thời, vẫn phải bảo đảm mục tiêu tối thượng là duy trì tăng trưởng ở mức trên 10% và kiểm soát lạm phát ở mức khoảng 4,5%.
Bản thân các doanh nghiệp vừa và nhỏ phải nỗ lực vươn lên, làm chủ công nghệ
Tham gia chất vấn, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) đặt câu hỏi: Hiện nay, Đảng đã có những chủ trương, định hướng phát triển đối với cả 3 khu vực: kinh tế Nhà nước, kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Tuy nhiên, theo bà, sự liên kết giữa các khu vực kinh tế vẫn còn hạn chế, nhất là khả năng tham gia của doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa vào các chuỗi giá trị lớn, các chuỗi giá trị toàn cầu.
"Xin Bộ trưởng cho biết, Bộ sẽ tham mưu cho Chính phủ ban hành những cơ chế, chính sách gì để tăng cường liên kết, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường và tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị này?", đại biểu Việt Nga đặt câu hỏi.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Ảnh: Media Quốc hội).
Trả lời, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết đây cũng là vấn đề trăn trở. Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi Luật Đầu tư theo tinh thần Nghị quyết 10, thay đổi các chính sách hỗ trợ, gắn cụ thể mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và kết quả đầu ra của doanh nghiệp FDI nhằm tạo điều kiện hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước. Đồng thời, cần có chính sách yêu cầu doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp lớn tạo điều kiện dẫn dắt các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Tuy nhiên, Bộ trưởng nêu rõ, bản thân các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng phải nỗ lực vươn lên, làm chủ công nghệ, tập trung vào những ngành, lĩnh vực mà doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp đầu tư nước ngoài có nhu cầu, đặc biệt là công nghiệp phụ trợ.
Bộ trưởng cho biết, hiện Việt Nam có khoảng 1,08 triệu doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp nhỏ chiếm khoảng 98,4%; 76% doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ. Vì vậy, cần có cơ chế tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung đầu tư vào công nghệ chế biến, chế tạo.
Về kết nối doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI, Bộ trưởng cho biết Bộ Tài chính đã làm việc trực tiếp với các doanh nghiệp lớn, trong đó có Samsung. Bộ đã yêu cầu Samsung khi đầu tư vào Việt Nam cần kết nối với các viện nghiên cứu, trường đại học của Việt Nam để đẩy mạnh nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ; đồng thời lựa chọn các doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng của Samsung.
Theo Bộ trưởng, Samsung cũng sẵn sàng và đã nhiều lần bỏ kinh phí để kết nối với doanh nghiệp trong nước, trong đó có hoạt động đào tạo, hỗ trợ quản trị quy trình và kiểm tra sản phẩm nhằm đáp ứng các yêu cầu.
Bộ trưởng tin tưởng, sau khi có những đổi mới này, sự kết nối giữa doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước với các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài sẽ đạt kết quả tốt hơn, đúng với mục tiêu đặt ra khi sửa đổi Luật Đầu tư.
