AI định hình năm 2023
Theo Reuters, ChatGPT phản hồi như sau: “Là một công cụ AI, tôi không có quyền truy cập theo thời gian thực vào internet hoặc các sự kiện hiện tại để chọn các sự kiện cụ thể của năm 2023”. Nhưng sau đó ChatGPT đề xuất xây dựng “kịch bản giả định dựa trên xu hướng và chủ đề hiện tại”.
Kịch bản tươi sáng của ChatGPT là cộng đồng quốc tế sẽ thống nhất về “một loạt biện pháp triệt để và toàn diện để giảm đáng kể lượng khí thải carbon vào năm 2030”, các nhà khoa học đạt được thành công trong thử nghiệm lâm sàng giai đoạn cuối đối với một loại vắc xin ngừa ung thư chưa được đặt tên, Liên Hợp Quốc làm cầu nối để đem đến một thỏa thuận chấm dứt giúp căng thẳng địa chính trị đã tồn tại trong nhiều thập kỷ ở một khu vực không xác định trên thế giới.
Những dự đoán trên quá mơ hồ và khó có thể thành sự thật. Bard có ích hơn và chính xác hơn, cung cấp bản tóm tắt tin tức về xung đột giữa Nga và Ukraine (dù không nêu rõ chiến sự bắt đầu từ năm nào), diễn biến của nền kinh tế toàn cầu, chi tiết về sự phát triển của công nghệ, bao gồm AI và điều chỉnh gene. Nhưng Bard vẫn để sót cuộc chiến Hamas - Israel.
AI không hoàn hảo và chưa thể thay thế hoàn toàn phóng viên. Tuy nhiên, sự trỗi dậy của công nghệ này trong năm 2023 hứa hẹn sẽ tạo ra sự thay đổi lớn đối với cách con người làm việc và thúc đẩy giá cổ phiếu của những công ty hoạt động trong lĩnh vực đó. Trong năm 2024, thế giới sẽ chứng kiến thêm nhiều sự tiến bộ của AI. Những tâm điểm khác của năm 2024 sẽ là các cuộc xung đột và bầu cử.
Các cuộc xung đột chưa có dấu hiếu hạ nhiệt
Trong năm 2023, Nga - Ukraine tiếp tục giằng co trên nhiều vùng lãnh thổ. Vào đầu năm, phương Tây kỳ vọng chiến dịch phản công của Ukraine có thể phá vỡ sự kiểm soát của Nga ở miền Đông Ukraine và có thể cả bán đảo Crimea.
Chiến dịch phản công được chờ đợi của Ukraine đã bắt đầu vào đầu tháng 6 vớii viện trợ quân sự của phương Tây. Mặc dù Ukraine tuyên bố gây tổn thất nặng nề cho quân đội Nga, nhưng chiến tuyến hầu như không thay đổi. Trong khi đó, tâm lý mệt mỏi với chiến sự Ukraine đã bắt đầu xuất hiện ở phương Tây, đặc biệt là ở Mỹ khi các nhà lập pháp của đảng Cộng hòa ngần ngại gửi thêm viện trợ cho Kiev.
Giới chức Nga nhiều lần tuyên bố Moscow sẵn sàng đàm phán, với điều kiện Ukraine chấp nhận "thực tế lãnh thổ mới" bao gồm 4 vùng lãnh thổ tại Ukraine mà Nga tuyên bố sáp nhập vào năm 2022 và bán đảo Crimea. Ukraine khẳng định chỉ đàm phán khi Nga rút quân và chấp thuận công thức hòa bình do Tổng thống Volodymyr Zelensky đưa ra.
Hồi tháng 10/2023, xung đột Israel - Hamas nổ ra sau khi Hamas bất ngờ bắn hơn 2.000 quả tên lửa về phía Israel và bắt giữ hàng loạt con tin đưa về Gaza. Không lâu sau đó, quân đội Israel tuyên bố bao vây Dải Gaza, tạm ngừng nguồn cung điện, nước cho vùng lãnh thổ hơn 2 triệu dân này. Israel cũng triển khai chiến dịch không kích lớn chưa từng có nhằm vào các mục tiêu của Hamas.
Nhờ nỗ lực ngoại giao của cộng đồng quốc tế, hai bên đã thực thi thỏa thuận ngừng bắn bảy ngày, bắt đầu từ ngày 24/11, trao đổi khoảng 320 con tin và tù nhân. Tuy nhiên, giao tranh tái diễn ngay khi thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ. Nguyên nhân gốc rễ của xung đột chưa được giải quyết khiến bạo lực có thể bùng phát bất cứ lúc nào, đe dọa an ninh toàn khu vực.
Những lo ngại ban đầu rằng xung đột ở Gaza có thể dẫn đến một cuộc chiến tranh Trung Đông rộng lớn hơn đã giảm bớt vào cuối năm, nhưng không biến mất. Cuộc xung đột sẽ kết thúc như thế nào và điều gì sẽ xảy ra sau đó vẫn là những câu hỏi bỏ ngỏ.
Những cuộc bầu cử sẽ định hình thế giới năm 2024
Vào ngày 5/11/2024, hàng chục triệu người Mỹ sẽ bầu ra Tổng thống thứ 60 của nước này, trong cuộc chạy đua có thể giúp đương kim Tổng thống Joe Biden nắm quyền đến năm 86 tuổi. Tuy nhiên, các cuộc thăm dò cho thấy đa số cử tri Mỹ cho rằng Tổng thống đảng Dân chủ đã quá lớn tuổi để tiếp tục lãnh đạo đất nước.
Người có khả năng lớn nhất trở thành đối thủ của ông là cựu tổng thống đảng Cộng hòa Donald Trump. Ông Trump cũng đã 77 tuổi và đang đối diện hàng loạt thách thức pháp lý nghiêm trọng. Dù vậy, cựu Tổng thống Mỹ hiện vẫn là ứng viên được ủng hộ mạnh mẽ nhất của đảng Cộng hòa, bất chấp hàng loạt phiên tòa hình sự đang chờ đợi ông phía trước.
Cuộc bầu cử nhiều khả năng sẽ định đoạt chính sách đối ngoại của Mỹ trong ít nhất 4 năm tới, bởi ông Trump là người có xu hướng từ bỏ vai trò lãnh đạo toàn cầu của Washington, ưu tiên củng cố lợi ích của Mỹ. Trong khi đó, Tổng thống Biden có quan điểm chính trị truyền thống hơn và muốn tăng cường ảnh hưởng của Mỹ cũng như các đồng minh, đối tác trên toàn cầu.
Tại Nga, tháng 12/2023, Tổng thống Vladmir Putin cũng thông báo sẽ tái tranh cử vào năm 2024 sau khi Hội đồng Liên bang Nga ấn định thời gian tổ chức cuộc bầu cử. Nhiệm kỳ hiện tại của ông Putin, 71 tuổi, dự kiến kết thúc vào ngày 7/5/2024. Nếu giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm sau, ông Putin sẽ giữ chức tổng thống Nga đến năm 2030 và được quyền tái tranh cử thêm một nhiệm kỳ nữa.
Kết quả các cuộc thăm dò cho thấy ông Putin nhận được ủng hộ từ khoảng 80% người dân Nga và hầu như không ứng viên nào có thể cản đường ông tái đắc cử. Nếu tái đắc cử, ông Putin nhiều khả năng sẽ tiếp tục cuộc chiến ở Ukraine và duy trì đối đầu căng thẳng với phương Tây. Nga cũng sẽ tăng cường quan hệ với các quốc gia "thân thiện", đặc biệt là Trung Quốc, nhằm cạnh tranh ảnh hưởng với Mỹ và các đồng minh NATO trên trường quốc tế.
Cũng trong năm 2024, gần một tỷ người Ấn Độ sẽ đi bỏ phiếu vào tháng 4 và tháng 5 để bầu quốc hội, qua đó quyết định đảng nào sẽ có quyền thành lập chính phủ. Thủ tướng Narendra Modi và đảng BJP theo chủ nghĩa dân tộc của ông đang nỗ lực tìm kiếm nhiệm kỳ thứ ba.
Sự nghiệp chính trị và thành công của ông Modi dựa trên động lực ủng hộ từ hơn một tỷ người theo đạo Hindu ở Ấn Độ, nhưng theo giới phê bình, điều này đã gây ra tâm lý thù địch đối với cộng đồng thiểu số Hồi giáo ở trong nước. Tuy vậy, Thủ tướng Modi vẫn nhận được ủng hộ khá mạnh mẽ từ công chúng. Những người đứng về phía ông nói rằng ông là người đã có công rất lớn nâng cao vị thế của Ấn Độ trên trường quốc tế.
Ngoài ra, Bầu cử Nghị viện châu Âu - cuộc bầu cử xuyên quốc gia lớn nhất thế giới vào tháng 6/2024 sẽ chứng kiến hơn 400 triệu cử tri từ 27 nước Liên minh châu Âu (EU) đi bỏ phiếu chọn ra 720 thành viên Nghị viện châu Âu. Họ là những người quyết định các vấn đề của khối, từ phí chuyển vùng điện thoại di động đến quyền riêng tư của dữ liệu trực tuyến.
Cuộc bỏ phiếu sẽ là phép thử về mức độ ủng hộ đối với những người theo chủ nghĩa dân túy cánh hữu tại châu Âu, vốn đang nổi lên mạnh mẽ sau chiến thắng gần đây của đảng Tự do (PVV) theo đường lối chống Hồi giáo, chống EU tại Hà Lan và việc đảng Anh em Tự do Italy của Thủ tướng Giorgia Meloni thắng cử hồi năm ngoái.
Phương Uyên(T/h)
