Sau lần đầu t?ên ấy, cứ hễ ngử? phả? mù? hô?, nhìn thấy những thứ có màu gần g?ống vớ? màu nộ? tạng ngườ? chết là chị lạ? l?ên tưởng tớ? cá? mù? và màu ghê ghê ấy mà buồn nôn, ám ảnh.
“Mổ tử th?” là một nghề “độc quyền” của đàn ông, vì đó là nghề đò? hỏ? ngườ? làm nghề có sức khỏe dẻo da?, có sức chịu đựng cao, không sợ vất vả, cực nhọc, không sợ nguy h?ểm và nh?ều “không sợ” khác nữa.
Tuy nh?ên, ở Trung tâm Pháp y tỉnh Cao Bằng có một “chuyên g?a” mổ tử th? là phụ nữ, hơn 10 năm gắn bó vớ? nghề này bằng lòng tận tụy và trách nh?ệm cao. Chị là Đoàn Thị Thẩm - Cử nhân pháp y, g?ám định v?ên pháp y, Phó G?ám đốc Trung tâm Pháp y tỉnh Cao Bằng.
Trá? t?m phụ nữ
Kh? b?ết thông t?n g?ám định v?ên pháp y Đoàn Thị Thẩm gần như là ngườ? phụ nữ “độc nhất, vô nhị” ở V?ệt Nam làm nghề “mổ tử th?”, tô? l?ền hình dung ra khuôn mặt của một phụ nữ có nh?ều... nam tính: Rắn rỏ?, lạnh lùng và một chút bụ? bụ?.
Nhưng không, chị là ngườ? phụ nữ có khuôn mặt phúc hậu, tóc đen, da trắng, g?ọng nó? dễ chịu và vô tư đến... thản nh?ên. Chị không né tránh, g?ấu g?ếm và mặc cảm vớ? cá? nghề mà nh?ều ngườ? cảm thấy... ghê ghê. Chị bảo: “Đó là công v?ệc được g?ao, mình gắn bó thì sẽ làm được. Quan trọng là mình làm tốt công v?ệc”.
Chị kể, vì là phụ nữ nên chị dễ cảm, dễ đau vớ? những b? kịch cuộc đờ?, nhất là đố? vớ? những thân phận phụ nữ khổ đau. Đã b?ết bao lần chị khóc trong và cả sau kh? mổ tử th?. Lần ấy, sau kh? hoàn tất công v?ệc, thấy những đứa con của ngh? phạm vụ án đó? lả vì bị bỏ đó?, chị đã nấu cơm cho chúng ăn. Ăn xong, chúng cầm những lá chuố? (thay bát ăn cơm) còn dính cơm lên l?ếm sạch.
Lần khác, kh? kha? quật xác của ngườ? vợ bị chồng g?ết, chị đã không ngăn được ha? hàng nước mắt kh? nhìn thấy những vết sẹo mớ? chồng lên những vết sẹo cũ trên cá? xác thâm tím và những đoạn xương bị g?ập, gãy... Đó là dấu vết của những trận đòn l?ên m?ên mà ngườ? chồng vũ phu, mất nhân tính trút lên tấm thân gầy của ngườ? vợ. Tộ? ác là không có gì để b?ện m?nh và phả? bị trừng trị.
Cũng vì là phụ nữ có trá? t?m... đàn bà, nên nh?ều kh? chị cố tìm h?ểu nguyên nhân gây án (mặc dù không phả? nh?ệm vụ chính của pháp y) và đã phát h?ện ra nh?ều sự thật, g?úp g?ảm án cho một số ngườ? phạm tộ? do kém h?ểu b?ết. Đ?ển hình là vụ “vợ g?ết chồng” ở xã Thá? Cường (huyện Thạch An). Ngườ? chồng bị phạm phòng (ngã ngựa), tắc thở; ngườ? vợ vì xấu hổ, sợ bị... chê nên đã dựng h?ện trường g?ả: Lấy kéo đâm vào khí quản rồ? treo cổ chồng lên xà nhà, như là một vụ tự tử.
Kết quả khám ngh?ệm cho thấy, nạn nhân vẫn chưa chết trước kh? bị treo cổ lên xà nhà. Vậy là, nếu có chút h?ểu b?ết, sau kh? “sự cố” xảy ra, ngườ? vợ b?ết cách cấp cứu thì ngườ? chồng có thể tỉnh lạ?.
Kết quả khám ngh?ệm hoàn toàn bất lợ? đố? vớ? ngườ? vợ, vì theo luật pháp như vậy là phạm vào tộ? cố sát. Ngườ? vợ sẽ phả? chịu mức án nặng. Nếu chị “sửa” kết quả khám ngh?ệm để “cứu g?úp” ngườ? vợ vì lòng thương thì mức án sẽ nhẹ hơn nh?ều, nhưng tính trung thực của nghề pháp y không cho chị làm đ?ều đó. Tuy nh?ên, chị cũng ra sức “bảo vệ” cho ngườ? vợ đáng thương và đáng g?ận đó. Vớ? những bằng chứng và lý lẽ có sức thuyết phục, chị đã g?úp cho ngườ? vợ có thêm tình t?ết để g?ảm án...
Chị Đoàn Thị Thẩm bên tủ hồ sơ pháp y tạ? Trung tâm Pháp y Cao Bằng.
Những l?ên tưởng... không nên có
Nghe chị kể về công v?ệc của mình, có cảm g?ác như chị bị... trơ lỳ vớ? những đ?ều ghê ghê trong “mổ tử th?”. Không, chị là ngườ? dễ xúc động, dễ cảm nên mườ? mấy năm mổ tử th? chị vẫn không thô? ám ảnh bở? những ca “đặc b?ệt”.
Đó là lần đầu t?ên (năm 2002), chị trực t?ếp cầm dao, kéo mổ tử th? của một nạn nhân đã chết 3 ngày, xác chết đã bắt đầu phân hủy, bụng trương phềnh, mù? tử th? (như mù? cóc chết) xộc lên, nh?ều ngườ? đứng cách xa mườ? mấy mét cũng không chịu nổ?. Chị cố trấn tĩnh mổ kỹ để rồ? kết luận chính xác, nạn nhân chết không có ngoạ? lực tác động...
Sau lần đầu t?ên ấy, cứ hễ ngử? phả? mù? hô?, nhìn thấy những thứ có màu gần g?ống vớ? màu nộ? tạng ngườ? chết là chị lạ? l?ên tưởng tớ? cá? mù? và màu ghê ghê ấy mà buồn nôn, ám ảnh. Chị cườ?: “Làm nghề v?ết như anh mớ? cần nh?ều l?ên tưởng, nghề của em càng ít l?ên tưởng càng tốt”.
Cũng vớ? “mạch l?ên tưởng” ấy, chị kể về những chuyến công tác tớ? vùng sâu, vùng xa, vùng đồng báo ít ngườ?, khó khăn, cực nhọc không kém gì những chuyến truy bắt tộ? phạm của ngành công an. Lần đó, chị vào xã Vĩnh Quang (huyện Bảo Lâm), khám ngh?ệm tử th? nạn nhân Lầu A G?àng. Đ? xe vào đến Ủy ban nhân dân xã đã 8h, cả đoàn đ? bộ, leo dốc đến 12h mớ? tớ? nơ?, không nghỉ, bắt tay vào công v?ệc ngay đến tận 4h ch?ều mớ? xong.
Ăn vộ? nắm mèn mén khô khốc, cả đoàn rờ? bản kh? trờ? sẩm ch?ều, trong đoàn có 1 đồng chí công an trẻ khỏe, quen leo nú?, vậy mà trở về đến nửa đường thì chân bị chuột rút, bắp chân lật hẳn lên trên, rất đau đớn. Cả đoàn xúm lạ? dìu đỡ đ? từng đoạn nên mã? tớ? 9h đêm mớ? ra đến Ủy ban nhân dân xã...
Vất vả là vậy, nhưng cả đoàn rất vu? vì tìm ra nguyên nhân dẫn đến cá? chết của Lầu A G?àng là vỡ hộp sọ do ngoạ? lực tác động. Vớ? kết luận ấy, một cán bộ công an đã bị đuổ? ra khỏ? ngành. Sau này, ngườ? công an đó bị chết, chị lạ? là ngườ? đến khám ngh?ệm tử th?. Một sự trùng hợp của số phận...
Lòng yêu nghề
“Yêu” - một “mỹ từ” không hợp lắm trong “văn cảnh” này. Khó có a? có thể “yêu” một nghề cực nhọc, vất vả, ghê ghê và nguy h?ểm như nghề “mổ tử th?” mà ngay cả đàn ông còn ngán, huống nữa là phận nữ nh?. Cá? nghề đâu đã hết kỳ thị, xa lánh và cả những thị ph?. Chị đã gặp không chỉ một lần “nỗ? đau nghề ngh?ệp”.
Lần ấy, vừa từ nơ? khám ngh?ệm tử th? ở trên nú? cao về đến Ủy ban nhân dân xã, gặp một đoàn cán bộ y tế huyện vào làm công tác phòng dịch, chị hồ hở? bắt tay, nhưng cũng có ngườ? rụt tay lạ? kh? b?ết chị vừa mổ tử th? xong. Nỗ? buồn dâng lên nghẹn cổ, tuy vậy trong câu chuyện, chị vẫn nhắc đến từ “yêu nghề” mà tô? h?ểu ra là “quen nghề”. Kh? đã có trách nh?ệm vớ? nghề, làm tốt công v?ệc được g?ao thì đó là n?ềm vu? và kh? đã “quen nghề” rồ? mà phả? bỏ nghề thì “vấn vương” không có gì lạ.
Đó là đ?ều h?ện hữu kh? tô? cùng bác sĩ Hoàng Doãn Đông - G?ám đốc Trung tâm Pháp y tỉnh Cao Bằng và chị Đoàn Thị Thẩm bàn về thông tư số 26/2013/TT của Bộ Lao động - Thương b?nh và Xã hộ? (có h?ệu lực từ ngày 15/12/2013), quy định 77 công v?ệc mà phụ nữ không được làm, trong đó có nghề “mổ tử th?”. Anh Hoàng Doãn Đông băn khoăn: “Cả trung tâm có 8 cán bộ tham g?a trực t?ếp mổ tử th?, có 2 nữ - mớ? có thêm bác sĩ Bế Thị Huyền về trung tâm công tác từ tháng 8/2013. Nay 2 cán bộ nữ không được làm v?ệc thì trung tâm rất khó khăn”.
Được b?ết, ở tỉnh Cao Bằng, mỗ? năm có khoảng 70 vụ mổ tử th? do Trung tâm Pháp y tỉnh thực h?ện. (Năm 2013, tính đến ngày 10/12 có 61 vụ - trong đó chị Đoàn Thị Thẩm trực t?ếp “mổ” trên 30 vụ), mà các vụ phần nh?ều xảy ra ở những địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, đ? lạ? vất vả, b?ên chế ít nay lạ? “g?ảm” theo thông tư 26 thì quả là khó khăn thật. G?ám đốc Hoàng Doãn Đông nó? thêm: “Đố? vớ? đàn ông, công v?ệc đã là vất vả, cực nhọc, vớ? các chị vất vả, cực nhọc gấp nh?ều lần, nhưng các chị đã làm tốt, nay “chuyển v?ệc” thì t?ếc vô cùng...”.
Vớ? một tâm trạng ch?a sẻ, tô? hỏ?: “Chồng chị có sợ nghề của chị không? Có ủng hộ chị không?”. Chị Đoàn Thị Thẩm nở nụ cườ?: “G?áo sư Trần Văn L?ễu - nguyên V?ện trưởng V?ện Pháp y quốc g?a - cũng hỏ? em đúng câu như vậy, em trả lờ?: Chồng em bảo, nam g?ớ? làm được thì vợ tô? cũng làm được. Đó là lờ? động v?ên và là sự ủng hộ quý báu g?úp em càng vững tâm vớ? nghề. G?áo sư còn nó? vớ? những học v?ên tập huấn pháp y tỉnh Cao Bằng: Ở V?ệt Nam, ít phụ nữ làm nghề mổ tử th?, nhưng ở nước ngoà? (như ở Mỹ chẳng hạn), mổ tử th? phần lớn do phụ nữ làm. Ở nước mình chưa quen đấy thô?”.
Nghe trong g?ọng nó? của chị, tô? luận ra rằng, trong chị còn nh?ều “vấn vương” vớ? nghề pháp y - mổ tử th?. Tất nh?ên, thông tư 26 không xét đến sự “vấn vương” ấy. Dẫu sao, tô? kể chuyện chuyên g?a mổ tử th? Đoàn Thị Thẩm - Phó G?ám đốc Trung tâm Pháp y tỉnh Cao Bằng - để có một cá? nhìn đúng hơn, thông cảm hơn vớ? một nghề có thể gọ? là đặc b?ệt này...
Theo Lao Động
