Một sào lúa mua được hai bát phở, nông dân trả ruộng

Nh?ều nông dân ở phía Bắc tính toán: làm một sào lúa sau kh? trừ hết ch? phí mỗ? tháng họ chỉ nhận được khoản lợ? nhuận từ 50.000-80.000 đồng, tương đương vớ? ha? bát phở ở thành phố, họ đã v?ết đơn x?n trả lạ? ruộng hoặc bỏ hoang.

Tình trạng này đang có xu hướng d?ễn ra phổ b?ến, theo báo cáo sơ kết năm năm thực h?ện nghị quyết trung ương 7 (khóa X) về nông ngh?ệp, nông dân, nông thôn, năm 2012-2013 đã có 42.785 hộ bỏ không đất canh tác 6.882,1ha và 3.407 hộ trả 433,05ha đất...

Kỳ 1: Một sào lúa mua được... ha? bát phở

Nh?ều nông dân ở phía Bắc tính toán: làm một sào lúa sau kh? trừ hết ch? phí mỗ? tháng họ chỉ nhận được khoản lợ? nhuận từ 50.000-80.000 đồng, tương đương vớ? ha? bát phở ở thành phố. 

Sau nh?ều đêm trăn trở, suy nghĩ, bà Lê Thị Thớ? (thôn 6, xã Hà Hả?, huyện Hà Trung, Thanh Hóa) vừa quyết định v?ết đơn gử? UBND xã để trả lạ? bảy sào ruộng khoán (đất nông ngh?ệp Nhà nước g?ao lâu dà? cho nông dân) của g?a đình cho chính quyền địa phương. V?ệc t?ếp nhận số ruộng của bà Thớ? trả đang được UBND xã Hà Hả? g?ả? quyết.

Không th?ết tha vớ? ruộng...

Nhìn những thửa ruộng từng là “bờ xô? ruộng mật” gắn bó vớ? g?a đình hơn 30 năm qua, bà Thớ? bù? ngù? cho hay kh? Nhà nước có chính sách g?ao đất lâu dà? cho hộ nông dân sử dụng cách đây gần 30 năm, g?a đình bà đông con nên được nhận một mẫu ruộng khoán (tức 10 sào, mỗ? sào Trung bộ 500m2).

“Thập n?ên đầu của thờ? kỳ đổ? mớ?, một mẫu ruộng đã góp phần g?ả? quyết lương thực cho sáu m?ệng ăn trong g?a đình tô?. Vợ chồng cày sâu cuốc bẫm, thâm canh mẫu ruộng mớ? có đủ gạo nuô? con ăn học cho đến kh? ha? đứa con gá? đ? lấy chồng, vợ chồng tô? ch?a cho ba sào ruộng co? như của hồ? môn của bố mẹ. Còn bảy sào ruộng, ha? vợ chồng làm đến nay đành phả? trả, vì bây g?ờ thu nhập từ ruộng lúa thấp lắm” - bà Thớ? rầu rĩ nó?.

Trước kh? làm đơn trả ruộng cho UBND xã, bà Thớ? cho b?ết đã hỏ? mấy ngườ? con trong g?a đình nhưng không a? muốn nhận.

Theo tính toán của 26 hộ nông dân ở xã Hà Hả? vừa có đơn gử? chính quyền x?n trả hơn 5,7ha ruộng thì ch? phí cho làm mỗ? sào lúa ở địa phương ngày một cao.

Cụ thể, bà Thớ? nhẩm tính ch? phí đầu vào cho mỗ? sào lúa bao gồm: g?ống, phân bón các loạ?, thuốc trừ sâu, t?ền cày bừa đất, t?ền máy thu hoạch... khoảng 1,3-1,5 tr?ệu đồng/vụ.

Trong kh? đó, mỗ? sào lúa năng suất đạt 3 tạ/sào, bán được 1,8 tr?ệu đồng, trừ ch? phí còn được từ 300.000-500.000 đồng. “Mỗ? năm cấy ha? vụ, trừ mọ? ch? phí, mỗ? sào lúa còn được 600.000-1 tr?ệu đồng, ch?a cho 12 tháng thì thu nhập từ một sào lúa/tháng chỉ còn 50.000- 80.000 đồng, chỉ đủ mua ha? bát phở trên thành phố” - bà Thớ? chua xót.

Do thu nhập từ trồng lúa quá thấp như nêu trên, nên nh?ều g?a đình ở xã Hà Hả? không còn th?ết tha vớ? ruộng đồng. Ngoà? 26 hộ nông dân v?ết đơn trả ruộng cho chính quyền xã, h?ện nay có hàng chục hộ nhận khoán hơn 11ha đất công ích của xã cũng đã bỏ hoang ruộng đồng nh?ều năm nay cho cỏ mọc, làm sân bóng đá, bã? chăn thả g?a súc, vì thu nhập từ mảnh ruộng quá thấp.

Nh?ều hộ dân trong xã sau kh? trả ruộng như bà Thớ? đã chuyển sang làm thợ xây dựng, làm bánh đa, dịch vụ các loạ?... vớ? thu nhập từ 1-3 tr?ệu đồng/tháng.

“Bờ xô? ruộng mật” cũng trả...

Tình trạng v?ết đơn x?n trả ruộng, hoặc bỏ ruộng loạ? đất “bờ xô? ruộng mật” không chỉ xảy ra ở Thanh Hóa mà còn lan rộng ở nh?ều địa phương khác khu vực phía Bắc.

Mớ? đây nhất, khoảng 20 g?a đình ở xã Lam Sơn, huyện Thanh M?ện, tỉnh Hả? Dương đã đồng loạt gử? đơn đến UBND xã để x?n trả lạ? ruộng. Có ngườ? nh?ều ruộng vớ? d?ện tích cả ngàn mét vuông, có ngườ? ít ruộng chỉ và? trăm mét vuông, a? cũng có nguyện vọng được bám trụ vớ? ruộng đồng nhưng đành cắn răng nhìn ruộng bị bỏ hoang.

Những lá đơn v?ết tay vớ? nét chữ nguệch ngoạc của ngườ? nông dân gử? UBND xã Lam Sơn x?n trả lạ? ruộng cùng vớ? lý do: “không thể t?ếp tục canh tác”, “làm ruộng không đủ ăn”... và những ngườ? nông dân này cũng sẵn sàng chấp nhận: “Sau này Nhà nước có thay đổ? gì về chính sách, tô? không đò? hỏ? bất kỳ quyền lợ? nào vớ? số ruộng đã trả”.

Ông Nguyễn V?ết Bàn, phó chủ tịch UBND huyện Thanh M?ện, thừa nhận v?ệc ngườ? nông dân x?n trả lạ? ruộng là “thực tế đau xót đang d?ễn ra tạ? một số xã trên địa bàn huyện”.

Theo ông Bàn, ngoà? xã Lam Sơn có gần 20 g?a đình v?ết đơn x?n trả lạ? ruộng thì xã Đoàn Tùng cũng có 4-5 hộ x?n trả ruộng và nh?ều xã ngườ? dân để ruộng bỏ hoang cho cỏ mọc.

H?ện cả huyện Thanh M?ện d?ện tích ruộng bị bỏ hoang khoảng 7,1ha. Ông Bàn cho b?ết có nh?ều lý do ngườ? dân làm đơn trả lạ? ruộng nhưng lý do chính vẫn là “làm ruộng không có lã?”.

“Trong số những g?a đình x?n trả lạ? ruộng chủ yếu là những ruộng có vị trí xấu, trũng và xa nhà. Và căng nhất là làm ruộng không có lã?, cả vụ mùa vất vả, trừ hết ch? phí chỉ còn và? trăm ngàn một sào nên nh?ều ngườ? muốn bỏ ruộng” - ông Bàn ngao ngán.

Tạ? khu vực cánh đồng Trạ? Lợn (thôn Quan Lộc, xã T?ên Động, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hả? Dương) những ngày này, trên những cánh đồng xanh mướt hôm nào, nh?ều thửa ruộng g?ờ chỉ một màu xám của đất hoang. G?ữa buổ? ch?ều, chỉ lèo tèo và? bóng ngườ? nông dân ngoà? đồng.

Ông trưởng thôn Nguyễn N?nh Hoạt buồn bã: “Cả ngàn ngườ? dân làm nông ở cá? xã này không k?ếm nổ? một ngườ? g?àu lên từ trồng lúa. Cấy lúa tính ra chỉ được 10.000 đồng/ngày thì sống làm sao. Có lên thành phố, 10.000 đồng cũng chỉ uống được ba cốc trà đá. Nếu muốn ăn bát phở bò (25.000 đồng) thì... mất đứt gần ba ngày công”.

Bà Phạm Thị Nguyệt đang bì bõm bơ? thuyền g?ữa ao bèo tây để mò củ ấu, thấy chúng tô? nó? chuyện cấy lúa, dân bỏ ruộng nên cũng tấp thuyền vào bờ góp chuyện.

 Bà Nguyệt bộc bạch: “Tô? 50 tuổ? đầu rồ?, cấy lúa làm màu ở mảnh đất này từ bé đến g?ờ nhưng chưa bao g?ờ tô? thấy bí bách, chán nản về trồng lúa đến thế. Nhà có gần mẫu ruộng (10 sào, mỗ? sào Bắc bộ 360m2), nhưng h?ện tô? chỉ cấy 6-7 sào/vụ để lấy thóc ăn. Bỏ ruộng cũng phí lắm, xót lắm, nhưng cấy lúa cả năm không bằng tô? đ? há? củ ấu một tháng”.

Đưa chúng tô? về nhà, ông Hoạt bảo g?ờ trong làng hầu hết ngườ? gắn bó vớ? ruộng chỉ có ông bà g?à, còn thanh n?ên tra? tráng, trung n?ên đ? làm thuê, vào công ty hết.

Rồ? ông lấy g?ấy bút ra tính toán để cấy một sào lúa trừ mọ? ch? phí thì một năm chỉ thu khoảng 2,5 tr?ệu đồng. Một lao động được ch?a gần 1,7 sào, một năm thu hơn 4 tr?ệu đồng. Nếu ch?a cho 365 ngày thì mỗ? ngày công ngườ? dân cấy lúa chỉ được 10.000-11.000 đồng.

Chính vì thu nhập kém như vậy nên từ nh?ều năm nay, ha? con tra? cùng ha? cô con dâu nhà ông Hoạt đều vào hết các nhà máy, công ty ở TP Hả? Dương hay Tứ Kỳ để làm.

“Đ? làm nghề may nhẹ nhàng nhất cũng được 3,5-4 tr?ệu đồng/tháng”. Rồ? ông Hoạt nhỏ nhẹ: “Tô? làm trưởng thôn nên ha? vợ chồng g?à vẫn cố g?ữ 6 sào cấy, còn lạ? 5 sào tô? cho mấy ngườ? làng cấy hộ. Ma? mốt không làm trưởng thôn nữa, chắc tô? cũng trả hết, bỏ hết ruộng”.

Trao đổ? vớ? Tuổ? Trẻ, ông Nguyễn Văn Khuông, trưởng Phòng NN&PTNT huyện Tứ Kỳ, cho b?ết nếu vụ mùa năm trước cả huyện 27 xã, thị trấn chỉ có trên 35ha đất trồng lúa bỏ hoang, đến vụ mùa 2013 d?ện tích đất lúa bỏ hoang đã lên tớ? 50ha.