PV: Chúng tôi đã chứng kiến rất nhiều khán giả khóc khi đang xem và lúc trao đổi cùng đạo diễn vẫn không kìm được nước mắt. Đó là thành công của bộ phim. Với vai trò vừa là tác giả kịch bản vừa là đạo diễn, xin ông cho biết đôi điều tâm sự khi làm bộ phim này?  

NSND Đặng Nhật Minh: Ngay từ khi kịch bản Đừng đốt có quyết định sản xuất, tôi đã nghĩ đó là một sự may mắn. Bộ phim do Nhà nước tài trợ 11 tỷ đồng, rồi lại được nhận 3 giải thưởng trong LHP. Khi làm Đừng đốt, tôi không nghĩ đến việc sẽ chiếu ở đâu, tham dự LHP nào và đặt vấn đề phải có giải. Tôi làm bằng cảm xúc và đã hết sức với phim. Trước thành công của bộ phim, người đầu tiên tôi phải nói lời cảm ơn chính là các nghệ sĩ và những người tận tâm phía sau màn ảnh đã tham gia bộ phim này. Trong cuộc đời làm phim của mình, tôi chưa bao giờ gặp được ê - kíp ăn ý, hết mình vì phim đến thế. Từ khi phim khởi chiếu trong nước, tham gia LHP ở Nhật, chiếu vòng quanh các trường đại học ở Mỹ, cho đến LHP Việt Nam 16 và những buổi giao lưu với công chúng. Câu đầu tiên mà tôi nghe thấy ở tất cả các cuộc giao lưu, tiếp xúc khán giả chính là: Xúc động. Tôi rất hạnh phúc khi phim được khán giả đón nhận với những tình cảm chân thành như thế!

PV: Ông có thể chia sẻ về hành trình của bộ phim khi được chiếu vòng quanh các trường đại học ở Mỹ?

NSND Đặng Nhật Minh: Trước khi phim chiếu tại Mỹ tôi rất hồi hộp. Đối tượng xem phim là giới trí thức nên gu thưởng thức của họ cũng khó tính. Nên, hạnh phúc vỡ òa trong tôi khi vị giáo sư của một trường đại học - ông Bruno phát biểu sau buổi chiếu: "Đây là bộ phim chiến tranh hay nhất mà tôi được xem từ trước tới nay”. Riêng về 7 diễn viên ngoại tham gia Đừng đốt, họ là những diễn viên chuyên nghiệp. Khi gặp họ, tôi bất ngờ vì trên tay mỗi người đều có cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm, bản dịch tiếng Anh với tên gọi “Đêm qua, tôi mơ thấy hòa bình”.

PV: Thưa ông như khán giả Quách Sơn Hà vừa cho biết trong phần giao lưu rằng: "Chúng tôi là lớp học trò của giáo sư Đặng Văn Ngữ và chị Đặng Thuỳ Trâm cũng là học trò của giáo sư. Giáo sư cũng đã trải qua các tình huống như chị Trâm đã trải qua trong phim và cũng đã hy sinh anh dũng". Và chúng tôi được biết giáo sư Đặng Văn Ngữ là cụ thân sinh ra đạo diễn, vậy sự trùng hợp nay có thêm phần thôi thúc công việc làm phim không thưa ông?

NSND Đặng Nhật Minh: Với tôi, "Đừng đốt" như một món nợ! Cha tôi là bác sĩ Đặng Văn Ngữ cũng là một liệt sĩ. Cha tôi đã góp sức mình trong cuộc chiến nay, khi ấy ông tới Huế để nghiên cứu và chữa bệnh cho các chiến sĩ và đã anh dũng hy sinh tại đây. Chính vì vậy tôi đến với bộ phim như một móm nợ cần phải trả. Thật tình cờ, đọc câu chuyện về liệt sĩ Đặng Thuỳ Trâm, về cuộc chiến oanh liệt nhưng đầy đau thương, mất mát của dân tộc, tôi đã thực sự bị lôi cuốn và tất cả đã thôi thúc tôi viết kịch bản.

PV: Về vấn đề quảng cáo bộ phim Đừng đốt chưa xứng tầm với giá trị của bộ phim. Nhiều khán giả xem xong thấy tiếc cho những ai không được xem. Vậy đạo diễn có thể chia sẻ về vấn đề này?

NSND Đặng Nhật Minh: Có một nghịch lý trong việc đầu tư làm phim dựa trên kinh phí nhà nước đó là việc nhà nước chỉ quan tâm đầu tư tiền để làm phim mà không hề đầu tư để tiếp thị phim. Nếu một nhà sản xuất phim tư nhân bỏ ra 5 tỷ đồng để sản xuất phim thì họ cũng sẽ bỏ ra 3 tỷ đồng quảng cáo, vì họ tính toán để thu về ít nhất là 10 tỷ đồng. Kết quả việc không quan tâm đến quảng bá khiến nhà nước thất thu và sản phẩm làm ra không đến được với công chúng. Đây là thiệt thòi rất lớn cho những người làm phim sau khi bỏ ra biết bao công sức để thực hiện một bộ phim. Với những phim mang tính giáo dục, không phải giải trí thì nhà nước có thể hỗ trợ cho các rạp để hạ giá vé hợp với khả năng của số đông người xem.

PV: Xin đạo diễn cho biết tại sao ông đã chọn diễn viên Minh Hương vào vai Đặng Thuỳ Trâm. Nhất là việc xây dựng vai diễn này cũng là đem đến thần tượng đẹp cho giới trẻ? Có những ý kiến cho rằng Minh Hương có gương mặt chưa được đẹp như mong muốn của nhiều người đọc Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm?

Diễn viên Minh Hương trong vai Đặng Thuỳ Trâm

NSND Đặng Nhật Minh: Điều may mắn nhất của tôi khi thực hiện bộ phim này là chọn được Minh Hương cho vai Thùy (Thuỳ Trâm). Tôi cần ở Minh Hương lối diễn thật mộc mạc, chân thực, dung dị để toát lên tâm hồn của bác sĩ Đặng Thùy Trâm, một tâm hồn rất trong sáng, chan chứa tình thương yêu con người. Đó là sức mạnh nội tại từ bên trong. Lần đầu tiên đóng phim nhựa, lại vào một vai diễn rất nặng nhưng Minh Hương - cô MC của VTC, đã làm khá tròn vai. Còn tiêu chuẩn chọn ư? Đó là tôi cần một người biết nghề, đã được đào tạo nghề diễn nhưng lại không thường xuyên xuất hiện trên màn hình và sân khấu. Tôi nghĩ rằng sẽ không thích hợp khi chọn người đóng vai Liệt sĩ Đặng Thuỳ Trâm mà khán giả lại nhận ngay ra diễn viên hôm qua vừa đóng nhan nhản các vai nào đó trên phim truyền hình. Điểm thứ hai là nhân vật Đặng Thuỳ Trâm không thể là diễn viên đã sửa sang sắc đẹp, đã động dao kéo hay tạo lông mày, xẻ cằm... Minh Hương đã đáp ứng đủ các yêu cầu trên của tôi. Còn thật lòng tôi không kỳ vọng Minh Hương sẽ đáp ứng được toàn vẹn và đầy đủ mọi khán giả. Tôi nói ví dụ như đọc Truyện Kiều nếu theo câu “Rành rành sẵn đúc một tòa thiên nhiên” ta thấy Kiều rất béo còn theo “Mai cốt cách, tuyết tinh thần” thì Kiều lại rất gầy, thế nên làm sao mà chiều lòng được tất cả khán giả đã đọc sách muốn nhân vật theo hình dung của mình.

PV: Xin đạo diễn nhận xét về những khán giả trẻ hôm nay khi họ xem Đừng đốt?

NSND Đặng Nhật Minh: Tôi nhận thấy các bạn trẻ thật đáng yêu, các bạn không hề từ chối những bộ phim đề tài truyền thống, các bạn vẫn sẽ thích miễn đó là bộ phim hay. Với một người nghệ sĩ, hạnh phúc nhất là khi phim làm xong được chiếu, được gặp gỡ khán giả, được thấy những giọt nước mắt còn đọng trên gương mặt của khán giả sau khi xem phim. Nhịp cầu tình thương vượt qua mọi khoảng cách thời gian và thế hệ. Đó cũng là lý do mà tôi đặt 2 câu trong cuốn Nhật ký của chị Thùy ở cuối phim: "Nào ai có biết cho ai. Tình thương sẽ chắp cánh dài cho ta. Tôi muốn các bạn trẻ thấy được sự khốc liệt của chiến tranh. Rất nhiều bom đạn, rất nhiều cảnh chết chóc với những hình ảnh bi thương, tàn khốc. Các bạn trẻ cần hiểu những trăn trở, khát vọng đơn sơ mà cao cả của các nhân vật. Giản dị như câu nói của Thùy với đồng đội: "Em không cần được ưu đãi gì cả. Chỉ mong hòa bình để được về với mẹ”. Hình ảnh chị Thùy đạp xe lặp lại nhiều lần trong phim trong tiếng hát, rồi ước mơ có ngày không bom đạn, ước một sáng chủ nhật ngủ dậy nghe nhạc giao hưởng qua đài phát thanh... Bây giờ các bạn trẻ không suy nghĩ gì và thấy đó như là điều đương nhiên được hưởng. Và thông điệp của tôi muốn là: Đã có bao người như liệt sĩ Đặng Thuỳ Trâm đã ngã xuống cho hôm nay nên hạnh phúc và bình yên không phải đương nhiên mà có!

 PV: Là một khán giả rất thích khi xem phim của ông nhưng tôi vẫn xin được hỏi rằng có điều gì khiến đạo diễn cảm thấy đáng tiếc ở bộ phim Đừng đốt không?

NSND Đặng Nhật Minh: Mọi sự chỉ đáng tiếc khi ta chưa làm hết mình. Còn với Đừng đốt, tôi đã làm hết sức rồi. Cho tới giờ, tôi không cảm thấy có gì đáng tiếc.

PV: Năm mới này đạo diễn có bộ phim nào tiếp tục gửi thông điệp vàng cho giới trẻ không, thưa ông?

NSND Đặng Nhật Minh: Có, chúng tôi sẽ thực hiện trong năm 2010 này, Bộ phim làm về cuốn nhật ký của Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc. Bộ phim có tên Mùi cỏ cháy.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Nguyễn Kim Anh (Thực hiện)