Nói về việc đào tạo luật sư để đáp ứng nhu cầu hiện nay, luật sư Phạm Hồng Hải - Phó Chủ tịch Liên đoàn luật sư Việt Nam nêu quan điểm: đầu vào nên nhẹ nhàng. Ai có nhu cầu cũng được tham dự. Vì có những người học lớp luật sư không phải để hành nghề, nhưng cấp chứng chỉ hành nghề thì phải chặt. Bên cạnh đó, phải đa dạng hóa hình thức, qui trình, chương trình đào tạo cho những người mới ra nghề, người đã hành nghề lâu năm để mọi luật sư có thể lựa chọn. Cùng với đào tạo nguồn, phải quan tâm đến đào tạo lại cho luật sư.

Cũng theo luật sư Phạm Hồng Hải,  Pháp lệnh luật sư năm 2001 qui định về luật sư tập sự. Nên gọi như thế, dù họ chưa được cấp chứng chỉ hành nghề. Nhưng rõ ràng phải gọi là luật sư, thì họ mới được thực hiện một số hoạt động hành nghề. Trong thực tế, hoạt động tư vấn pháp luật không phải lúc nào cũng phức tạp, mà người tập sự có thể làm được dưới sự dẫn dắt bước đầu của luật sư hướng dẫn. Họ cũng có thể tham gia tranh tụng những vụ án đơn giản. Thông qua đó họ vừa tích lũy được kiến thức pháp luật, vừa học hỏi được kỹ năng thực tế. Có một vấn đề rất mâu thuẫn là không cho hành nghề trong thời gian tập sự nhưng lại cho phép hành nghề luật sư ngay sau khi kết thúc thời gian tập sự và có chứng chỉ hành nghề (được thành lập Văn phòng luật sư hay Công ty luật) và đi hướng dẫn những người khác tập sự.

Được biết, Bộ Tư pháp đang chủ trì soạn thảo Thông tư về Quy chế tập sự hành nghề luật sư. Dự thảo này quy định từ việc tập sự hành nghề tại các tổ chức hành nghề luật sư đến việc kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư. Theo đó, người tập sự có quyền giúp luật sư hướng dẫn thực hiện các công việc liên quan đến việc cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng. Theo bà Đỗ Hoàng Yến (Vụ trưởng Vụ Bổ trợ Tư pháp - Bộ Tư pháp), Dự thảo Thông tư qui định người tập sự được tham gia hoạt động đại diện ngoài tố tụng và thực hiện dịch vụ pháp lý khác cho khách hàng theo sự phân công của luật sư hướng dẫn khi được khách hàng đồng ý, được tham dự phiên toà hoặc các buổi tư vấn pháp luật cùng luật sư hướng dẫn... Dù chưa cho người tập sự tranh tụng tại Tòa song những qui định này cũng đã mở tối đa cho người tập sự khả năng được trực tiếp thực hành một số kỹ năng cơ bản trong quá trình tập sự vì Thông tư không thể "vượt luật" như giải thích của bà Yến.

Để khuyến khích người tập sự thực hiện các công việc được giao đạt hiệu quả và chất lượng cao hơn, giúp họ khắc phục những khó khăn trong thời gian học việc, Dự thảo Thông tư cho phép người tập sự và tổ chức hành nghề luật sư có thể thỏa thuận bằng văn bản về việc trả lương hoặc thù lao cho người tập sự trong thời gian tập sự, trong trường hợp ký kết hợp đồng lao động thì quyền và nghĩa vụ của các bên được thực hiện theo quy định của pháp luật về lao động, pháp luật về luật sư. Đồng thời có những qui định nâng cao trách nhiệm của tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư đối với người tập sự nhằm phát huy hơn nữa vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư.

Dự kiến, Thông tư này sẽ được ban hành trong quý I /2010, góp phần nâng cao chất lượng tập sự hành nghề luật sư cũng như việc đánh giá khách quan, toàn diện quá trình kiểm tra kết quả tập sự để thông qua đó dần dần nâng cao chất lượng cũng như tính chuyên nghiệp của đội ngũ luật sư bảo đảm đáp ứng yêu cầu của cải cách tư pháp và hội nhập kinh tế quốc tế.

Thực tế cho thấy, việc giám sát tập sự hành nghề luật sư của các Đoàn luật sư, tổ chức hành nghề luật sư nhận tập sự chưa được quan tâm đúng mức và hiệu quả. Ngoài việc đăng ký tập sự tại Đoàn luật sư, người tập sự dường như "ly khai" khỏi sự quản lý của Đoàn luật sư trong quá trình tập sự. Hầu như người tập sự không báo cáo đầy đủ những thay đổi trong quá trình tập sự, cũng như kết quả tập sự cho Đoàn. Và vì nhiều lý do, một số luật sư hướng dẫn cũng chưa chú trọng đến việc hướng dẫn mà "bỏ lửng" người tập sự. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng tập sự hành nghề luật sư. Mặt khác, vì không có qui định ràng buộc trách nhiệm giữa tổ chức hành nghề và người tập sự, đã khiến nhiều người luật sư tập sự không coi trọng thời gian tập sự, thậm chí coi đăng ký tập sự chỉ là “đánh trống ghi tên”, đợi đủ thời gian để tham dự kỳ thi sát hạch lấy chứng chỉ hành nghề. Luật sư Nguyễn Anh Tuấn - Văn phòng Luật sư Minh Thành nêu ý kiến: Thời gian tập sự của luật sư tuy không dài, nhưng có ý nghĩa vô cùng quan trọng cho mỗi luật sư bước vào nghề "thầy cãi". Nếu không được quan tâm đúng mức từ phía các cơ quan quản lý Nhà nước, cũng như sự thờ ơ mang tính chủ quan của bản thân mỗi luật sư thực tập, thì e rằng, khi ra đời, những luật sư không coi trọng việc tập sự sẽ gặp nhiều khó khăn trong quá trình hành nghề.

Thiên Long